La Beauté Est Dans La Rue – Beauty Is In The Street – H Ομορφιά Είναι στο Δρόμο – La belleza Está en la Calle

Ο λυρισμός της πραγματικότητας

«Μόλις πάμε ν’ ανοίξουμε μια πόρτα

ο αγέρας την κλείνει.

Έτσι κλειδωμένοι απ’ έξω

σφίγγουμε καθένας τα κλειδιά του

μ’ όλο που ‘χουμε μονάχα μια στάμνα

μ’ όλο που κανένας μας δεν έχει σπίτι.

Σήμερα δεν ξέρω να μιλήσω.

Σήμερα μιλάω σε πρώτο πρόσωπο.»

Γιάννης Ρίτσος,
Ημερολόγια Εξορίας - 3 Νοεμβρίου 1948

O λυρισμός της πραγματικότητας

 

Επειδή οι μέρες έχουν μια αργή πορεία, επειδή δεν διαφαίνονται ηρωικές διακρίσεις στον ορίζοντα κι ο ενθουσιασμός δεν περισσεύει, επειδή οι συσχετισμοί προφητεύουν μακριές νύχτες, και μόνο οι πολύ αισιόδοξοι ανακτούν τμήματα αιθρίας, επειδή η ιστορία καθυστερεί ως φαίνεται να ορίσει τους εντολοδόχους των επόμενων ποιημάτων, όπως και τους ήρωές τους εξ άλλου, κι επειδή η καθημερινότητα, υπόγεια, ανέμπνευστη, υποκριτική και ασήμαντη καταναλώνει όλη την υπεραξία των σκέψεών μας, λέω να εισηγηθώ τη συγγραφή λυρικών ποιημάτων, επί τέλους, γι’ αυτή την καθημερινότητα.

Τις πράξεις και τις παραλήψεις της. Για πράξεις ευτελείς, άσημες, αχρείαστες άλλοτε στους ποιητές και τους χρονικογράφους, Γι’ αυτόν το μόχθο το δύσκολο, τον επίπονο και τον χωρίς φτερά, που δεν έχει κερδίσει ακόμα τις απαλλαγές της απόστασης, και συνεπώς λογαριάζεται με κριτήρια παρόντος και βγαίνει χρεωμένος στο μέλλον. Το οποίο μέλλον ωστόσο εξιστορεί ένα παρελθόν που αποτελείται πάντα από τέτοιες πράξεις, μοναχά που δεν μνημονεύονται, καθώς ακόμα και τα μεγάλα γεγονότα έχουν την ανάγκη όλων εκείνων των μικρών, με τη ρουτίνα και τις μικροψυχίες τους, που ύστερα ξεχνιούνται, όχι μόνο γιατί δεν τα θυμάται ή δεν βρίσκεται κανείς να τα εξιστορήσει, αλλά και γιατί οι ίδιοι θέλουμε συχνά να τα ξεχάσουμε.

 

«Γιάννης Ρίτσος». Σχέδιο του Γ. Στεφανίδη στην εξορία (1949), το οποίο περιλαμβάνεται στο λεύκωμά του «Ζωγραφική στην εξορία» (έκδοση «Σύγχρονη Εποχή», 1988)

Οι εξόριστοι, ας πούμε, στα ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου, είναι ηρωικοί, «οι δικοί μας άγιοι», κι ωστόσο, αν τους ξανακοιτάξεις, φοβούνται, αποζητούν μια λύτρωση, ποθούν πάνω απ’ όλα να γυρίσουν σπίτι, νοσταλγούν την ασημαντότητα της καθημερινότητας, συναλλάσσονται, υποκύπτουν, αμφιβάλλουν. Δεν ξέρουν την Iστορία, δεν βλέπουν αδιάκοπα μπροστά τους ένα μέλλον όπου οι άνθρωποι θα τους μνημονεύουν με ευγνωμοσύνη, βλέπουν ένα παρόν που τους βασανίζει. Γυρίζουν, όταν γυρίσουν, σπίτι και βρίσκουν σιωπή – γι’ αυτό πονέσαμε τόσα χρόνια;, γι’ αυτούς τους ανθρώπους μοχθήσαμε;, γι’ αυτές τις γκρεμισμένες ψυχές ονειρευτήκαμε; Και η γοητεία τους, η ποιητική (και ιστορική) τους συνεισφορά είναι πως παρ’ όλα αυτά επιμένουν, ταλαντεύονται, αμφιβάλλουν, φοβούνται, και επιμένουν.

 

 

Θέλω να πω ότι καλός είναι ο θαυμασμός κι ο ρομαντισμός του παρελθόντος, μονάχα που σβήνει ό,τι στο παρόν είναι ιδιαίτερα κοπιαστικό και άχαρο. Αλλά, εκτός από τις φορές που η Iστορία γράφεται σε ρυθμούς πολυβόλου, και κυριολεκτικά και μεταφορικά, πάντα η καθημερινότητα περιέχει την άκαρδη ρουτίνα της, που δεν ξέρεις ποτέ που σε βγάζει. Γι’ αυτό προτείνω τη στροφή στο λυρισμό της πραγματικότητας.

 

Θανάσης Σκαμνάκης

εφημερίδα Πρίν

"Ἐδῶ τ᾿ ἀγκάθια εἶναι πολλὰ - ἀγκάθια, καστανά, κίτρινα ἀγκάθια, σ᾿ ὅλο τὸ μάκρος τῆς μέρας, ὡς μέσα στὸν ὕπνο. Ὅταν περνοῦν τὸ συρματόπλεγμα οἱ νύχτες ἀφήνουν μικρὰ κουρέλια ἀπ᾿ τὴ φοῦστα τους." Γιάννη Ρίτσου Ημερολόγια Εξορίας - - - Εικόνα: "Ο Ύπνος" - Γιάννη Στεφανίδη «Ζωγραφική στην Εξορία»

Advertisements

One response

  1. KaRiNa

    ..υποκινείται από το αίσθημα της παράδοσης ή της απόσπασης…..;

    Μαρτίου 31, 2011 στο 5:22 μμ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s