La Beauté Est Dans La Rue – Beauty Is In The Street – H Ομορφιά Είναι στο Δρόμο – La belleza Está en la Calle

Nanjing! Nanjing! – City of Life and Death – Nanking! Nanking!

Μισαλλοδοξία – Ο ανατέλων ήλιος  του εθνικισμού που κατακαίει το βλέμμα

“Life is more difficult than death” - ”Η ζωή είναι δυσκολότερη από το θάνατο”

Nanjing! Nanjing!

Ένα αντιπολεμικό δράμα με μαξιμαλιστικές προθέσεις, ακαδημαϊκό αντιπολεμικό λόγο και φορμαλιστικές λύσεις

Πρωτεύουσα Κίνας, Nanjing, 1937. H Ιαπωνία σύμμαχος του Άξονα, εισβάλλει στη, τότε, πρωτεύουσα της Κίνας και εξολοθρεύει σταδιακά αλλά και αδιάκριτα και ολοκληρωτικά όλο το πληθυσμό της πόλης… Ο εφιάλτης του 2ου παγκοσμίου πολέμου έχει ξεκινήσει. Στη κινέζικη πρωτεύουσα Nanking υπολογίζεται ότι σκοτώθηκαν, δολοφονήθηκαν ή εκτελέστηκαν γύρω στις 200.00ο (και σύμφωνα με άλλους υπολογισμούς 300.000) άνθρωποι. Πάνω από 20.000 γυναίκες βιάστηκαν, μεταξύ αυτών ανήλικες ή υπερήλικες. Η σφαγή της Nanking έχει καταγραφεί ως ένα από μια σειρά εγκλημάτων πολέμου που διεξήγαγε ο αυτοκρατορικός υπερεθνικιστικός στρατός της Ιαπωνίας.

Ο Κινέζος σκηνοθέτης Lu Chuan επιχειρεί να μιλήσει για το αποτρόπαιο και την απουσία του ανθρωπίνου ως παράγωγο αποτέλεσμα του πολέμου. Απ’τη πλευρά της Κίνας όμως, – καθώς η Ιαπωνία επισήμως δεν έχει απαντήσει για τον αφανισμό αυτής της πόλης. Από τη πλευρά των νικητών, που γράφουν και την Ιστορία και τις κινηματογραφικές της εκδοχές.

Γιατί, ποτέ οι δυτικοί σύμμαχοι δεν μίλησαν και δε καταδίκασαν απερίφραστα και καθολικά το παράλογο αφανισμό της Δρέσδης σε 48 ώρες, ένα αντίστοιχο ανάλογο του παραλογισμού που έλαβε μέρος στη Nanjing.

Ο τίτλος του φιλμ στη πρωτότυπη έκδοσή του είναι η κραυγή του ονόματος της πόλης που εξαφανίστηκε εν ονόματι του παραλόγου: «Nanjing! Nanjing!». Και είναι αυτός ο τίτλος που αρμόζει στη ταινία. Στα αγγλικά δόθηκε ο τίτλος «Η πόλη της ζωής και του θανάτου» ως ένα αχρείαστο προβοκάρισμα προς το θεατή.

Το Nanjing! Nanjing! ωστόσο αποτελεί ένα μπουκέτο συναισθημάτων και μια ειλικρινή, απ΄τη πλευρά του σκηνοθέτη περίσκεψη, περισυλλογή γύρω απ’το αποτρόπαιο.

O Lu Chuan με ευαισθησία και συγκινητικό τρόπο, μιλά για την εκπόρνευση του ανθρώπινου πολιτισμού και της συλλογικής πολυπολιτισμικής συνύπαρξης εξ’ αιτίας της ίδιας της φύσης του πολέμου. Μιλά για τα ένστικτα που προηγούνται του πολιτισμού και αποκαλύπτουν, την ώρα της φρίκης, την ωμότητα και το πρωτόγονο σημείο εκκίνησης της ανθρώπινης φύσης

Η σκηνοθεσία του, χωρίς να είναι απαραίτητα πρωτότυπη σε όλα της τα μέρη, είναι μια σκηνοθεσία πολυεπίπεδη, σύνθετη και διερευνητική.

Είναι, σκηνοθεσία των μεγάλων όγκων, των μεγάλων διαστάσεων και αριθμών, καθώς  προσπαθεί, ευφυώς , να περικλείσει στα πλάνα του τα πλήθη που κουβαλούν στους ώμους τους τη φρίκη και κινηματογραφώντας μεγάλες χωρικές διαστάσεις βοηθά το θεατή, μέσω ακριβώς αυτής της υπόδειξης της κλίμακας στην οποία συμβαίνουν τα γεγονότα και της έκτασής τους, να καταλάβουμε ότι ο πόλεμος είναι ο καθολικός οδοστρωτήρας του δώρου της ζωής, του έρωτα, της φιλίας, της ανθρώπινης δημιουργίας. Ο σκηνοθέτης υποδεικνύει το αδιανόητο της εξολόθρευσης μαζών και τον αναξιοπρεπή θάνατο των ανθρώπων στον πόλεμο.

...Μισαλλοδοξία: η στιγμή που η Ιστορία γράφεται εν ονόματι των εξουσιαστών, η στιγμή που η φονικός μηχανισμός της ιδεολογίας του έθνους - κράτους θριαμβεύει συντρίβοντας την ανθρώπινη διάσταση και τη συνύπαρξη...

Δε μπορώ, όμως, να μην παραλείψω να πω, ότι το φιλμ προέρχεται από ένα σκηνοθέτη ο οποίος την ίδια στιγμή που καταδικάζει το αποτρόπαιο, το ανήκουστο και το αδιανόητο, την ίδια στιγμή  η ίδια του η χώρα συνεχίζει να καταδικάζει τους ίδιους της τους πολίτες σε μια απάνθρωπη στέρηση ελευθερίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συνεχίζει να επιβάλλει – συνεπικουρούμενη απ’τη σιωπή της Δύσης – τη μεσαιωνικού τύπου θανατική καταδίκη και βασανιστήρια στους αντιφρονούντες. Αν και το ένα δεν αποκλείει απαραίτητα το άλλο, η συμπαράταξη του Lu Chuan στο πλευρό των ακαδημαϊκών σκηνοθετών του Κινέζικου καθεστώτος, ο αντιπολεμικός του λόγος κινδυνεύει να εκπέσει σε βερμπαλισμό.

Σε δυσθεώρητα ύψη και η σκηνή με την εκτέλεση του Κινέζου, που ενώ είχε την ευκαιρία να δραπετεύσει απ’το θάνατο, παραχωρεί τη θέση του σε έναν άλλο: λίγο πριν την εκτέλεση του, ένα ακόμα στιγμιότυπο του αφανισμού, της εξολόθρευσης απευθυνόμενος στον Ιάπωνα στρατιώτη που τον συνόδευσε στο απόσπασμα του λέει: «Η γυναίκα μου όμως είναι έγκυος…» – γιατί η ζωή θα συνεχίσει, γιατί ο θάνατος ο δικός μας θα νικηθεί από τη ζωή των παιδιών μας, γιατί η ζωή νικά το θάνατο κάθε φορά που δυο σύντροφοι φιλιούνται.

"Yuriko: κύριε Rabe, εγώ θα πάω" - όταν η πόρνη δημιουργεί μια συγκλονιστική ηθική

Το φιλμ τελειώνει με την απελευθέρωση δύο καταδικασμένων σε θάνατο Κινέζων από δύο Γιαπωνέζους στρατιώτες – με το συγκλονιστικό σχόλιο του ενός, που ενώ τους απελευθερώνει, στωικά λέει «Η ζωή είναι δυσκολότερη από το θάνατο. Τραγικό. Τόσο που την επόμενη στιγμή προχωρά σε μια ηρωική και πολλαπλή αναγνώριση της ήττας μπροστά στο θάνατο: τη ίδια στιγμή που χαρίζει τη ζωή στους άλλους, αυτός αυτοκτονεί. Τα περιθώρια που δίνονται στο θεατή για να σκεφτεί για τη αξιολόγηση της διπλής αυτής πράξης του στρατιώτη ανοίγουν τρομακτικά. Είναι και η στιγμή που ο Lu Chuan καταφέρνει να διαφύγει, μαζί με τον θεατή στο ποιείν, στη σιωπή.

Και είναι άλλη μια κατά παραχώρηση δυνατότητα και προσφορά ζωής – άλλος ένα θάνατος του εγώ για να ζήσει ο άλλος – όπως ανάλογα και αντίστοιχα και στη σκηνή που στο στρατόπεδο προσφύγων γίνεται γνωστό ότι πρέπει να δοθούν 50 γυναίκες για 3 εβδομάδες για τη σεξουαλική ικανοποίηση των κατακτητών – με αντάλλαγμα τη συνέχιση της τροφοδοσίας του στρατοπέδου, τη παράταση της ζωής, – όπου μια πόρνη, πρώτη, προσφέρεται εθελοντικά για το σκοπό αυτό, δημιουργώντας μια ηθική συγκλονιστική στους υπόλοιπους και που στη συνέχεια θα παρακινήσει με το τρόπο αυτό και άλλες γυναίκες να θυσιαστούν για την επιβίωση όσων μένουν.

Στο φιλμ, επιλεκτικά, σε μέρη της ταινίας, ο σκηνοθέτης μετατρέπει την αφήγηση του παρατηρητή στη μαρτυρία του βλέμματος του ήρωα, αφήνοντας τον θεατή να δει μέσα από τα μάτια του. Μια πάντοτε αγαπητή – εδώ πετυχημένη – και εκφραστική τεχνική.

«Japan is a divine country, a country of Gods, with the Emperor at its center» Yoshio Mori 5/17/200 Japanese Prime Minister

Προσεκτικά, πίσω από τα αντιπολεμικά φιλμ θα ήταν χρήσιμο να προσπαθήσουμε να διακρίνουμε τη μισαλλοδοξία των λαών, εποχούμενη πάνω στο άρμα του εθνικισμού, του μιλιταρισμού και της αποικιοκρατίας, που ως κίνητρο αποτελεί τη στιγμή που η Ιστορία γράφεται εν ονόματι των εξουσιαστών, η στιγμή που o φονικός μηχανισμός της ιδεολογίας του έθνους – κράτους θριαμβεύει συντρίβοντας την ανθρώπινη διάσταση και τη συνύπαρξη. Κάτι τέτοιο υφέρπει στο φιλμ αυτό, απλώς και μόνο από την εξιστόρηση των γεγονότων, δεν αποτελεί όμως κεντρικό θέμα και στοχευμένη κριτική, καθώς έτσι θα μιλούσαμε για μια διαφορετική ταινία, για μια ταινία ουσιαστική, εννοώ πολιτική.

Θα ήθελα όμως να υπογραμμίσω τη καταγγελία του Lu Chuan με ένα διαφορετικό τρόπο, με κάτι που μου έλεγε προ ημερών ένας βετεράνος του Αφγανιστάν που πολέμησε για λογαριασμό της Σοβιετικής Ένωσης:

«Για ποια πατρίδα μιλάμε σε ένα πόλεμο; Στο πόλεμο καταλαβαίνεις ότι σκοτώνεις ή σκοτώνεσαι για το παράλογο, για κάτι που δεν υπάρχει, εξαφανίζεις ή εξαφανίζεσαι μέσα στον οχετό μιας ιστορίας που δε σου ανήκει, μιας Ιστορίας που γράφουν οι εξουσιαστές. Μπροστά σε αυτόν το θάνατο δεν υπάρχει καμιά πατρίδα που σου μάθαιναν τόσα χρόνια.  Γιατί η μόνη πραγματική πατρίδα είναι ο σύντροφός και η οικογένειά μας.»

"Yuriko, συγχώρεσε με" - μια ακόμη ιερή ικεσία, για εξιλέωση, για τη συγχώρεση των εγκλημάτων

Σε σχέση με τη ταινία, δείτε την, έχει να σας προσφέρει πολλά και θα σας κάνει να νιώσετε έντονα για την απαξίωση της ζωής στο πόλεμο, εμένα ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που μου προσέφερε είναι να προτιμώ να βλέπω μέσα από το βλέμμα μιας πόρνης την αξία της ανθρώπινης ζωής. Και μόνο για αυτό το λόγο είμαι ευγνώμων που είδα το φιλμ αυτό.

Κάτι που θα περίμενε κανείς είναι σε ένα made in China φιλμ, να αποδοθεί με μια διαφορετική οπτική το περί του πολέμου, μέσα από τα σπλάχνα της τρομακτικά πλούσιας παράδοσης. Αντίθετα, όμως, ο Chuan υποκύπτει στα κελεύσματα των καιρών, σε μια δυτικού τύπου τύπου κωδικοποίηση και προσαρμογές, αποφεύγοντας να μας δώσει το διαφορετικό, που θα μας ήταν και πολύ περισσότερο χρήσιμο, και καταφεύγει στο προφανές. Το ασπρόμαυρο στυλυζάρισμα της ταινίας και η γενικότερα οικεία αισθητική των κινηματογραφικών μέσων είναι προσαρμοσμένα στη δυτική αγορά. Το κάνει όμως χωρίς ευκολία, καθώς ο μύθος, η ιστορία από μόνη της σε υποχρεώνει να κινηματογραφήσεις με σοβαρότητα ένα από τα πιο δύσκολα και διαχρονικά ζητήματα. Η ιστορία εξάλλου της εξαφάνισης στη Nanking ως έγκλημα πολέμου και γενοκτονία,  είναι τρομακτικά από μόνα τους.

το βλέμμα της πόρνης, της Yuriko - που, όπως και η Γκουέρνικα του Πικασό, απευθύνεται σε όλους εμάς: "Είστε ανήθικοι"

Προσωπικά εγώ, έχω αφήσει πίσω μου, προ πολλού, αυτού του είδους τον ακαδημαϊσμό και φορμαλιστικό αντιπολεμικό λόγο. Παίρνω αποστάσεις. Αναζητώντας πατρίδες, κι εγώ, εκτίθεμαι σε αμφίδρομες διαδρομές. Μα είναι μια οπτική που δεν απευθύνεται σε εμένα. Γιατί ο θάνατος δεν απαιτεί φιλολογία και δεν έχει αφήγηση. Δε κινηματογραφείται. Γιατί η οροφή σε εμένα έχει δοθεί δια παντός με άλλους τρόπους:

είναι η αρχιτεκτονική, για παράδειγμα, του εβραΪκού μουσείου του Βερολίνου και οι μικρές ιστορίες – μαρτυρίες  των ανθρώπων που οδηγήθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης,

είναι οι σκηνές των μικρασιατών προσφύγων που προσπαθούσαν να διαφύγουν στα παράλια της Μικράς Ασίας εξ’ αιτίας της εγκληματικής, παρανοϊκής αλαζονείας και βιαιότητας των Ελλήνων,

είναι τα μοιρολόγια, στα ποντιακά, της γειτόνισσας μας για τη προσφυγιά και την απώλεια που σαν μικρό με διαπότισαν ενώ βελονιάζαμε καπνόφυλλα,

είναι η Guernica του Πικασσό που είχα από μικρός στο δωμάτιο μου τυλιγμένη με ένα μαύρο ύφασμα,

είναι το απόλυτο του παραλογισμού και της γνώσης που μου πρόσφερε η διερεύνηση του αφανισμού της Δρέσδης,

είναι το σοκαριστικό “Memory of the Camps“, μετά το οποίο είναι πολύ δύσκολο να ξαναμιλήσεις για το θάνατο, είναι αδύνατον να δικαιολογήσεις οποιοδήποτε πόλεμο, γιατί αισθάνεσαι βαθιά την ανάγκη, την υποχρέωση και την ευθύνη, να μη ξαναμιλήσεις για τίποτε άλλο παρά μόνο για τη ζωή.

worldcity

"...για ποια πατρίδα μιλάμε σε ένα πόλεμο; στο πόλεμο καταλαβαίνεις ότι σκοτώνεις ή σκοτώνεσαι για το παράλογο, για κάτι που δεν υπάρχει, εξαφανίζεις ή εξαφανίζεσαι μέσα στον οχετό μιας Ιστορίας που δε σου ανήκει..."

Ενάντια στον Εθνικισμό: Οι Αναρχικοί εναντίον του Εθνικισμού

Αναρχικοί, Εθνικισμός και Μιλιταρισμός: Γιατί οι Αναρχικοί είναι αντίθετοι στο μιλιταρισμό και τον εθνικισμό

Lenin Reloaded: Λαός, Έθνος, Κράτος – 13 παρατηρήσεις

Η επίσημη ετήσια έκθεση για το 2011, της Amnesty International για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Κίνα:  China – Human Rights

Η επίσημη ετήσια έκθεση για το 2011, της Amnesty International για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ιαπωνία: Japan – Human Rights

Εγκλήματα πολέμου κατά την ίδια περίοδο του Σινο – Ιαπαωνικού πολέμου:

Καταγεγραμμένα εγκλήματα πολέμου του Εθνικού Επαναστατικού Στρατού της Κίνας:

  • in 1937 near Shanghai, the killing, torture and assault of Japanese POWs and Chinese civilians accused of collaboration, were recorded in photographs taken by Swiss businessman Tom Simmen.[55] (In 1996, Simmen’s son released the pictures, showing Nationalist Chinese soldiers committing summary executions by decapitation and shooting, as well as public torture.)
  • Ανταρσία στη πόλη  Tungchow  of August 1937; Chinese soldiers recruited by Japan mutinied and switched sides in Tōngzhōu, Beijing, before attacking Japanese civilians and killing 280.[51]
  • Nationalist troops in Hubei Province, during May 1943, ordered whole towns to evacuate and then «plundered» them; any civilians who refused and/or were unable to leave, were killed.[52]

Καταγεγραμμένα εγκλήματα πολέμου του Αυτοκρατορικού Στρατού της Ιαπωνίας:

Σφαγή της Changjiao  (+30.000 νεκροί) – διάρκεια 4 ημέρες

Σφαγή της Nanjing / Nanking. (200.00 έως 300.000 νεκροί) – διάρκεια: έξι εβδομάδες

Zhejiang-Jiangxi Campaign (320.ooo νεκροί) – διάρκεια :3 μήνες περίπου

για τον αφανισμό της Nankin, πριν ακόμη το φιλμ του Chuan, μπορείτε να δείτε και να διαβάσετε:

Γκουέρνικα του Πικασσό εις μνήμην του βομβαρδισμού της ομώνυμης πόλης από τους φασίστες: ένας πίνακας, μια ολοκληρωτική εμπειρία που απευθύνεται σε όλους εμάς: "Είστε ανήθικοι"

3 Σχόλια

  1. υποσημείωση σημαντική: ευχαριστώ τη katabran που μου υπέδειξε το φιλμ αυτό, και τόσες εκκινήσεις από τη παρακολούθησή του

    Φεβρουαρίου 2, 2012 στο 6:57 μμ

  2. Παράθεμα: City of Life and Death « La Ivolution – non commercial

  3. η εκκωφαντικά βουβή αναζήτηση του υπο αφανισμό ατελούς ανθρώπινου είναι …
    φχαριστώ για όσα με βοηθάς να προσέχω…

    Φεβρουαρίου 2, 2012 στο 11:32 μμ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s