La Beauté Est Dans La Rue – Beauty Is In The Street – H Ομορφιά Είναι στο Δρόμο – La belleza Está en la Calle

το λαγούμι της ευτυχίας

το κείμενο αυτό γράφτηκε από την Katabran για τη «Πρόζα του Κόσμου» – διαβάστε περισσότερα στο…Katabran’s blog
this text’s written by katabran for «La Prose du Monde» – read more to… Katabran’s blog

-πες μου, έχει υπάρξει ποτέ ένας ευτυχισμένος άνθρωπος ;

ένας άνθρωπος πραγματικά ευτυχισμένος, που δεν έχει ποτέ, ούτε μια φορά, βιώσει δυστυχία ή χτυπήματα από τη μοίρα;

-η ιστορία τηρεί σιγή ιχθύος σε αυτό το θέμα…

-το βλέπεις; κανείς μα κανείς δεν επιτρέπεται να ευτυχεί για πάντα… ξέρεις πώς είναι η ζωή μου

(όντως ήξερα)

-δεν έχω έχω βραχεί ποτέ, εκτός από μερικές φορές, καλοκαίρι, που ήθελα μια καλοκαιρινή βροχή… είναι αφύσικο! εξού και η ερώτησή μου…

(σωρείτες πανικού μαζεύονταν γύρω του)

-γιατί όχι; γιατί να μην είσαι; γιατί ένας μας να μην τα καταφέρει;

-θα σου πω γιατί όχι… γιατί δεν έχει υπάρξει ένας απόλυτα ευτυχισμένος άνθρωπος και ούτε πρόκειται… χαιρετώ εκείνους που ζουν συνηθισμένες ζωές, χωρίς ανυπόφορο πόνο στη ζωή τους, που τους παρατάει ένας εραστής, που χάνουν την τσάντα τους, που έχουν ένα στριμμένο αφεντικό – μικρές δυσκολίες – και που ζουν καλά επειδή έχουν τη σοφία να χαίρονται αυτό που έχουν… αλλά, και ο πραγματικά ευτυχισμένος άνθρωπος, όπως έλεγε και ο Σόλων έμμεσα, δεν υπάρχει… απλώς είμαστε το θρεφτάρι για τη σφαγή… όλο αυτό γίνεται για να πιαστούμε στον ύπνο… δεν ξέρω για ποιο πράγμα… δεν ξέρω τι μέλλει γενέσθαι… αλλά πρόκειται για κάτι … μοναδικό! όποια βιογραφία κι αν διαβάσεις, θα βρεις δυο χρόνια καλής τύχης, αλλά ποτέ, μα ποτέ των ποτών, δεν κρατάει για πάντα… μπαίνουν τα βάσανα , βγαίνουν οι χαρές! είμαστε περικυκλωμένοι από τη λύπη, είναι παντού γύρω μας, πώς γίνεται εγώ να εξαιρούμαι; ανοσία; πάντα πληρώνεις το λογαριασμό για την ευχαρίστηση, για τη γνώση, και δε νομίζω ότι αντέχει η τσέπη μου στο λογαριασμό που βλέπω να ΄ρχεται

(είχε δίκιο που ανησυχούσε, τον άφησα στο …λαγούμι του)

πρόκειται για ένα διάλογο με αφορμή κάθε είδους περικοπή, διακοπή, αποκοπή που ένιωσα παρακολουθώντας μια ταινία…

τέσσερα ονειρικά στιγμιότυπα:

μια ανέμελη στιγμή της παιδικής του ηλικίας,

ένα φτερό  στροβιλίζεται στο βάθος ενός πηγαδιού κι ένα αστέρι να καθρεφτίζεται στο νερό του,

ένα κάρο φορτωμένο με μήλα, λευκά δέντρα κόντρα σε έναν σκοτεινό ουρανό, άλογα τρώνε τα σκορπισμένα στην παραλία μήλα,

σε παραλία, παιδιά παίζουν και τρέχουν ξένοιαστα, ένας κορμός δέντρου βάζει την τελεία με το θαυμαστικό…

παρεμβάλλεται η αφήγηση σε παρόντα χρόνο…

είμαι ο τελευταίος ξέρεις , που υπερασπίζεται στη ζωή σε έναν άδειο κόσμο…

αναζητώ να εστιάσω σε κάτι που διαρκεί…

η ηχηρή τους αναπνοή ξεπήδησε σαν δύτης προβάλλοντας απ’ το νερό…

όπως χαρακώνει ο χρόνος τις μορφές και παγιδεύει, έτσι κι εσύ πύκνωσες το σκοτάδι μου στην κορνίζα…

«τα παιδικά χρόνια του Ιβάν» είναι το πρώτο μεγάλου μήκους που γύρισε ο Αντρέι Ταρκόφσκι σε ηλικία εικοσιοκτώ χρονών, απόφοιτος ήδη από το Κρατικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου της Μόσχας…

το σενάριο της ταινίας βασίζεται στο διήγημα του Βλαντιμίρ Μπογκομόλοφ «Ιβάν», που επεξεργάστηκε ο ίδιος ο Ταρκόφσκι μαζί με το Αντρέι Μιχάλκωφ – Κοντσαλόφσκι, μετέπειτα σκηνοθέτη …

πρόκειται για μια «ανεστραμμένη» πολεμική ταινία …

μια σκηνοθετική χορογραφία που ενισχύεται από αποσπάσματα επικαίρων του πολέμου προς το τέλος της, πλήρης νατουραλιστικών και εξπρεσιονιστικών στοιχείων…

το χαρούμενο παιδί που κυνηγά πεταλούδες, όπως το βλέπουμε στις πρώτες σκηνές του έργου, μεταμορφώνεται σε ένα υβριδικό πλάσμα, δημιούργημα του πολέμου, και το μόνο που θέλει είναι η εκδίκηση κι ο θάνατος…

είναι εκπληκτικό το πώς μεταμορφώνεται το πρόσωπό του, πόσο ευκρινές, γεμάτο φως  είναι στην προ πολέμου εποχή και πόσο ζοφερό και διφορούμενο  στις μέρες του πολέμου…

αντί να βρίσκεται στο σχολειό ή στο σπίτι του και να παίζει με τους φίλους του, βρίσκεται στο μέτωπο και συγχρωτίζεται με στρατιώτες παίζοντας με τη ίδια τη ζωή του…

λόγια απλά και δωρικά δεν το διασώζουν…

εξάλλου δεν υπάρχει απάντηση στις θύελλες των καιρών…

το τραγικό είναι ότι δεν υπάρχει κανένα άλλο μέρος σε αυτόν τον κόσμο που να το νοιώθει σπίτι του…

συντριμμένο το σύμπαν μέσα του …

και δίσεχτη η ψυχή του, ανοίγει μια καταπακτή στον ουρανό…

ο Αντρέι Ταρκόφσκι διαχειρίζεται με εξαιρετικά ποιητικό τρόπο το βίαιο τέλος της παιδικής ηλικίας και την ανικανότητα του παιδιού που υφίσταται την απώλεια της παιδικότητάς να ζήσει μια φυσιολογική ζωή  εξαιτίας του πολέμου…

ουσιαστικά πρόκειται για την ανικανότητα του παιδιού να ζήσει με οποιονδήποτε τρόπο…

ο Αντρέι Ταρκόφσκυ είπε για την ταινία:

«…Όταν γυρίζαμε τα Παιδικά χρόνια του Ιβάν, κάθε φορά που προσπαθούσαμε να αντικαταστήσουμε την αφηγηματική αιτιότητα με ποιητικές συνδέσεις, αντιμετωπίζαμε διαμαρτυρίες από τους κινηματογραφικούς ιθύνοντες. Ωστόσο προχωρούσαμε πολύ διακριτικά, ψάχνοντας ακόμα το δρόμο μας. Δεν είχαμε πρόθεση να αναθεωρήσουμε τις βασικές αρχές του κινηματογράφου· αλλά όποτε φαινόταν η παραμικρή καινοτομία στη δραματική κατασκευή –να χρησιμοποιείται σχετικά ελευθέρα η σχέση αιτίου και αποτελέσματος στην καθημερινή ζωή- αντιμετωπίζαμε κραυγές διαμαρτυρίας και ασυνεννοησία. Οι παρατηρήσεις τους αναφέροταν κυρίως στο κοινό: το κοινό θέλει πλοκή που να εκτυλίσσεται χωρίς ρωγμές, δεν μπορεί να παρακολουθήσει την ταινία αν δεν έχει στιβαρή «υπόθεση». Οι «αντιθέσεις» στην ταινία μας –απότομες μεταβάσεις από τα όνειρα στην πραγματικότητα, ή, αντίστροφα, από την τελευταία σκηνή της κρύπτης στην ημέρα της νίκης στο Βερολίνο- σε πολλούς φαινόταν απαράδεκτες. Ενθουσιάστηκα όταν έμαθα ότι οι θεατές είχαν διαφορετική γνώμη.

Ορισμένες στιγμές της ανθρώπινης ζωής μόνο με την ποίηση μπορούν να αναπαρασταθούν πιστά. Και ακριβώς σ’ αυτό το σημείο οι σκηνοθέτες πολύ συχνά, αντί να καταφύγουν στην ποιητική λογική, χρησιμοποιούν άχαρα, συμβατικά τεχνάσματα. Σκέφτομαι την τεχνική δημιουργία ψευδαισθήσεων και τα τρομερά εφέ που υπάρχουν σε όνειρα, αναμνήσεις και φαντασιώσεις. Τα κινηματογραφικά όνειρα συχνότερα αποτελούν συλλογή ξεπερασμένων κινηματογραφικών κόλπων και παύουν να συνιστούν φαινόμενο ζωής… […]

«Σμιλεύοντας το χρόνο« μετάφραση Σεραφείμ Βελέντζας. Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 1987

το κείμενο αυτό γράφτηκε από την Katabran για τη «Πρόζα του Κόσμου» – διαβάστε περισσότερα στο…Katabran’s blog
this text’s written by katabran for «La Prose du Monde» – read more to… Katabran’s blog

Advertisements

5 Σχόλια

  1. Τέτοιους θεατές άξιζε να έχει ο Αντρίκος.
    Θεατές που θα έγραφαν γι’αυτό που είδαν μέσα απο τη καρδιά τους,έτσι μόνο μπορείς να γραψεις για ένα αληθινό έργο τέχνης

    Φεβρουαρίου 22, 2012 στο 7:32 μμ

  2. Κάποια παιδιά ονειρεύονται ότι παίζουν με τις πεταλούδες, ότι βρίσκονται σε ένα κάρο γεμάτο μήλα με την βροχή να στάζει στο πρόσωπο τους.Κάποια παιδιά ονειρεύονται ότι γελούν. Ένα από αυτά είναι και ο Ιβάν.
    O Tarkovsky μας δείχνει ξεκάθαρα πως θα ήταν η ζωή αν δεν υπήρχε ο πόλεμος. Στον ύπνο του ο Ιβάν βλέπει την θάλασσα σαν ένα παραδεισένιο μέρος που μπορεί να παίξει,στην πραγματικότητα η ίδια η θάλασσα κρύβει θανάσιμους κινδύνους.
    Αριστούργημα η ταινία αλλά και το κείμενο δεν πάει πίσω, σε τέτοιες ταινίες,μόνο τέτοια κείμενα αρμόζουν!

    Φεβρουαρίου 23, 2012 στο 1:13 πμ

  3. worldcity

    όταν προβλήθηκαν «Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν» είχαν προκαλέσει μια πολύ ενδιαφέρουσα αντιπαράθεση, ανάμεσα στο Μοράβια και στο Σαρτρ. Ο Μοράβια έγραψε μια κριτική που κατέλυε τη ταινία του Ταρκόφσκι. Ο Σαρτρ, από την άλλη, τον υπερασπίστηκε με τρόπο υπερβολικά φιλοσοφικό, που όπως είπε και ο ίδιος ο Ταρκόφσκι, δεν τον έπεισε.

    τη χρονιά που κινηματογράφησε τον Ιβάν, ο Ταρκόφσκι ήταν 30 ετών, Τη στιγμή της εισβολής των δυτικών στο Βερολίνο, ήταν 13 ετών…Η ταινία, ωστόσο, δεν έχει αυτοβιογραφικά στοιχεία. Είναι όμως η κατά Ταρκόφσκι επίκληση εκείνης της ρώσικης γενιάς που της έτυχε να βιώσει τη παιδική της ηλικία, με την εμπειρία της απώλειας, του θανάτου, της μνήμης και του φόβου.

    στο φιλμ, ο Ιβάν, επιζητώντας την εκδίκηση και το θάνατο, μας αποκαλύπτει την αδυναμία του:

    δεν ξέχασε, – θυμάται

    – η μνήμη έχει τραυματιστεί και είναι κυρίαρχη σε αυτή τη μεταμόρφωση του,
    η αδυναμία του να ξεχάσει γίνεται η δύναμή του να εκδικηθεί:

    «νομίζεις ότι έχω ξεχάσει; Θα σε δικάσω,».

    θα έκανα τη σύνδεση μεταξύ Ηλέκτρας και Ιβάν, καθώς και οι δύο αφιερώνουν τη ζωή τους,

    υπερασπίζοντας τη μνήμη με κάθε κόστος, τη μνήμη των ανομημάτων και των ανοσίων,

    τη μνήμη του αίματος,

    τη μνήμη, που μέσα στις θύελλες των καιρών, θα ορίσει, αιτιοκρατικά, και την επιθυμία τους για εκδίκηση,

    ως μια αποκατάσταση της αδικίας, και θα έλεγα, με ένα τρόπο υπερρεαλιστικό, ως μια απονομή δικαιοσύνης.

    Φεβρουαρίου 25, 2012 στο 6:43 μμ

  4. worldcity

    από τον 14ο / 15ο αιώνα, Ρώσοι, κυρίως από τη Σιβηρία, εγκαταστάθηκαν στη Κριμαία της Ουκρανίας,

    από αυτή τη περιοχή είναι το ακόλουθο ρώσικο παραδοσιακό τραγούδι με τίτλο:

    «Не велят Маше за реченьку ходить» που σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει «Λένε στη Μasha να μη πάει πέρα από το ποτάμι / ή / Δεν επιτρέπεται στη Μάσα να περπατήσει έως το ρυάκι»

    Не велят Маше за реченьку ходить


    είναι το τραγούδι που ακούγεται στα «Παιδικά χρόνια του Ιβάν» δύο φορές από το γραμμόφωνο…

    η ακόλουθη εκτέλεση είναι από τον Ουκρανό Mark Osipovich Reizen / Марк Осипович Рейзен, και είναι η ερμηνεία που υπάρχει στο φιλμ του Ταρκόφσκι.

    Φεβρουαρίου 25, 2012 στο 9:32 μμ

  5. φχαριστώ σε για την συνεισφορά!

    Μαρτίου 3, 2012 στο 6:09 μμ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s