La Beauté Est Dans La Rue – Beauty Is In The Street – H Ομορφιά Είναι στο Δρόμο – La belleza Está en la Calle

Αρχείο Συγγραφέων

Meredith Monk – Songs of Ascension

«In a sense I think of myself as a vocal archeologist, trying to dig down to the most fundamental human utterances, the most elemental forms….
In the larger works, I combine forms weaving together music, movement, film object, light and ambiance.
This multi-dimensional approach hopefully creates a poetry of sound, image and movement
that increases the luminosity and radiance of the experience.»

– Meredith Monk –

«looking down» – The Tower, designed by Ann Hamilton, 2007

Η Μeredith Μonk είναι μια αμερικανίδα συνθέτρια, τραγουδίστρια, σκηνοθέτιδα και χορογράφος και υπήρξε πρωτοπόρος σε αυτό που σήμερα ονομάζεται «extended vocal technique«.

Με συνεχή παρουσία 50 και πλέον ετών (1960 έως και σήμερα), η Monk ξεκίνησε έχοντας ως όραμα την εξερεύνηση της ανθρώπινης φωνής, φέρνοντας στο φως τεχνικές και δυνατότητες μιας άλλης γλώσσας, της φωνής, προτρέποντάς μας να καταλάβουμε ότι η ανθρώπινη φωνή είναι μια αυτόνομη γλώσσα από μόνη της.

Ταυτόχρονα σκηνοθέτησε φιλμς, θεατρικά, δημιούργησε χορογραφίες και εγκαταστάσεις, τα οποία λειτουργούσαν ως ένα πρωτότυπο πεδίο έρευνας. Επιχείρησε ακόμη να συνδυάσει τη φωνή με τη μουσική, την εικόνα, την κίνηση, το φως με σκοπό να ανακαλυφθούν νέοι τρόποι αντίληψης.

Η τελευταία της δουλειά κυκλοφόρησε το 2009, με τίτλο «Songs of Ascension»/ «Τραγούδια της Ανάληψης», το οποίο πλην της ηχογράφησης του, περιλαμβάνει και τη παραγωγή μιας οπτικοακουστικής παράστασης σε έναν οκταόρωφο πύργο (αξιοποιώντας της φυσικές και ακουστικές ιδιότητες του), με ζωντανή μουσική (από κουαρτέτο εγχόρδων με κορυφαίο τον βιολονίστα Todd Reynolds) και φωνητικά (από το «Meredith Monk Vocal Ensemble»).

Το «Songs of Ascension» είναι εμπνευσμένο τόσο από μεταφράσεις των Ψαλμών, του ποιητή Norman Fischer, όσο και από το οκταόροφο πύργο που σχεδίασε η εικαστικός Anna Hamilton , για το ίδρυμα Οliver Ranch, στον οποίο και έλαβε μέρος η παράσταση της Meredith Monk.

Η πρώτη μου ακρόαση έργου της Meredith Monk ήταν το «Do You Be«, το οποίο και αποτέλεσε ένα σοκ αλλά και μια μεγάλη αποκάλυψη σχετικά με το ανθρώπινο πολύεδρο.

Η Μ. Monk είχε πλήρη αντίληψη του ότι με μέσον την ανθρώπινη φωνή μπορεί να παρέμβει στο σώμα, και αντίστροφα, ότι το ανθρώπινο σώμα καθορίζει τη φωνή, και αυτή η σχέση είναι άρρηκτη όσο και πολλαπλασιαστική: «χορεύοντας η φωνή, τραγουδάει το σώμα».

Σήμερα, ακόμα, αντιμετωπίζω με δέος τη καλλιτέχνιδα Meredith Monk και το έργος της αποτελεί, για μένα, την αρχαιολογία ενός καλλιτέχνη.

Όχι με την έννοια ότι ανασκάπτει απ’ το παρελθόν και φέρνει στο φως ξεχασμένους μύθους και ανθρώπινες δυνατότητες, αλλά, αντίθετα, βυθιζόμενη στον ανθρώπινο χρόνο και σώμα, αναδύεται πάνω από αυτά και συνεχίζει να μας αποκαλύπτει έναν νοητό όσο και αισθητό κόσμο του μέλλοντος.

Για αυτό, εξάλλου, την αγαπώ τόσο πολύ.

Για αυτό, εξάλλου, παραμένει σύγχρονη και μοντέρνα.

.
worldcity

«looking up» – The Tower, designed by Ann Hamilton, 2007


Λωτρεαμόν: Άσματα του Μαλντορόρ – Eγκώμιο Mιας Mεταμόρφωσης, Bijoux de kant

«Ωστόσο δεν παραπονιέμαι. Δέχτηκα τη ζωή σαν τραύμα, κι απαγόρευσα στην αυτοκτονία να θεραπεύσει την ουλή.
Θέλω να βλέπει ο Δημιουργός, την κάθε στιγμή της αιωνιότητάς του, εμένα , το χαίνον ρήγμα.
Είναι η ποινή που του επιβάλλω. Τα άλογα δεν πρέπει ν’ ακούσουν αυτά που λέμε.

Θα μπορούσαν ίσως και να μας καταλάβουν αγαπημένε γυιε του ωκεανού.
Κακό δικό τους –γιατί θα υπέφεραν ακόμα πιο πολύ!
Τα άλογά μας, κάλπαζαν κατά μήκος της όχθης, σα να δραπέτευαν απ’ το βλέμμα του ανθρώπου»

Λωτρεαμόν

Το βασικότερο έργο του Λωτρεαμόν, τα «Άσματα του Μαλντορόρ», 6 πεζόμορφα ποιήματα για την ακρίβεια, είναι ένα παραληρηματικό καλειδοσκόπιο ιδεών και εικόνων. Ήταν επόμενο οι Σουρεαλιστές των αρχών του 20ου αιώνα να χαιρετίσουν αυτόν τον «καταραμένο» ποιητή των τελών του 19ου αιώνα ως πρόδρομο και προφήτη τους, αφού το έργο του μοιάζει να είναι η κοιτίδα των αισθητικών τους αρχών.

Το ίδιο το κείμενο χαρακτηρίζεται από τον εσμό και πλούτο των ιδεών του, τη ρηξικέλευθη χρήση της γλώσσας που σπάει τους κώδικες της λογικής και του αφηγηματικού ειρμού, την πρωτόλεια εφαρμογή αφηγηματικών τεχνικών που θα γίνουν στη συνέχεια ο καταστατικός χάρτης της μοντέρνας γραφής, καθώς και από μία σχιζοφρενικά και εκρηκτικά εκθαμβωτική εικονοπλασία. Εικονοκλάστης και εικονοπλάστης αυτόχρημα, Λωτρεαμόν δεν ακροβατεί μόνο ανάμεσα στο παλιό και στο νέο. Καθόλη την περιπέτεια της γραφής αυτών των πεζών ασμάτων, γιατί η γραφή γίνεται μια αυτούσια περιπέτεια πάνω στα χαρτιά του Λωτρεαμόν, ο ποιητής παραπαίει στο μεταίχμιο καταστάσεων, ιδεών, συναισθημάτων, παθών και επιθυμιών, καθώς προσπαθεί να πορευτεί μέσα από τον δαίδαλο του ίδιου του μυαλού. Χωρίς να καταλήγει πουθενά, το έργο καθαυτό μπορεί να χαρακτηριστεί, σύμφωνα και με την επιτυχημένη παρατήρηση του Στ. Πασχάλη, ένα «εν δυνάμει ποίημα», ένας λόγος που διαρκώς τείνει προς το υπερβατό και προς ένα ανέφικτο ιδεατό που ποτέ δεν μοιάζει να συγκεκριμενοποιείται.

a photograph of Marino Marini’s sculpture «Dancer» –

Επειδή το ίδιο το έργο βρίθει μοτίβων, θεμάτων, ιδεών, συμβόλων και εικόνων, συνθέτοντας ένα χαοτικό μείγμα χωρίς εμφανή προσανατολισμό, ήταν αδήριτη ανάγκη να αλιεύσουμε από τα μαύρα νερά αυτής της ανήσυχης ποιητικής ένα συγκεκριμένο μοτίβο που ως άξονας του δικού μας αντιπροσωπευτικού έργου θα αντανακλούσε πιστότερα το πνεύμα του δημιουργού. Ταυτόχρονα όμως, η επιλογή και ανασύνθεση των αποσπασμάτων του έργου γύρω από αυτόν τον κεντρικό άξονα κατέληξαν συν τω χρόνω να διαμορφώσουν ένα κείμενο αυτούσιο και αυτοδύναμο, ικανό να σταθεί και ανεξάρτητα απέναντι στην αρχική του προέλευση, συμπυκνώνοντας και διαρθρώνοντας δομικά την ουσία της λωτρεαμονικής ποιητικής.

Πιο συγκεκριμένα, ο άξονας που επιλέχθηκε ήταν η ιδέα της μεταμόρφωσης, μιας εν δυνάμει ποθητής μεταμόρφωσης, όπως αυτή προκύπτει ως ανάγκη και ιδανικό μέσα από την διάδραση και διαπάλη του Εγώ με τον Άλλον, το Έτερο, το οποίο έτερο όμως νοείται και σημασιοδοτείται ως ένα βαθύτερο δυνητικό υπέρτερο Εγώ, ίσως ένας νιτσεϊκό υπεράνθρωπος, ο οποίος, αποτροπιασμένο από την ανεπάρκεια και αποτυχία του ανθρώπινου είδους να ολοκληρώσει την αριστοτελική του εντελέχεια, ήτοι τον προορισμό του να γίνει τωόντι Άνθρωπος, αποφασίζει να συμφιλιωθεί με την επαχθέστερη φύση του, να κατέλθει στο επίπεδο των ζώων, των βαθύτερων ενστίκτων, προκειμένου από αυτό το ναδίρ της εξέλιξης, έχοντας συνθηκολογήσει με την ειδεχθέστερη όψη του, να αφυπνιστεί από τη λανθάνουσα κατάσταση στην οποία ησυχάζει, να περάσει από διάφορα στάδια δοκιμασιών και εντέλει να χειραφετηθεί ως ένα νέο πλάσμα.

Το αν επιτυγχάνεται ο επιδιωκόμενος σκοπός, αν τελικά πραγματώνεται η μεταμόρφωση και αν αυτή η μεταμόρφωση δεν είναι τελικά κάτι παραπάνω από την αφύπνιση μίας οξύτερης συνειδητότητας, αυτά παραμένουν ένα ζητούμενο στην κρίση του θεατή. Τελικά, ο ήρωας-Λωτρεαμόν μεταμορφώνεται από ερπετό σε ένα κομψό πετούμενο ή μαθαίνει να αποδέχεται την κατάρα μιας μοίρας που διαρκώς ψάχνει ως επάρατη ευλογία που τον κρατά σε εγρήγορση ως προς την ουσία της ανθρώπινης συνθήκης;

Σ’ αυτήν τη σκηνική εγκατάσταση που δεν είναι άλλο από τάφος και κλίνη της αγωνιούσας ζωής, ο μοναδικός ήρωας ερμηνεύει την περιπέτεια μιας τραγωδίας σε διαρκή κίνηση, οριοθετώντας ο ίδιος της φάσεις της, μετακινούμενος ανάμεσα στα πάθη, τα συναισθήματα και τις ιδέες του, όπως ανάμεσα στα στάδια μια χημικής αντίδρασης. Ο ίδιος ο Λωτρεαμόν, με πολλαπλές επιρροές από τον Όμηρο και τον Δάντη, πρέπει να είχε επηρεαστεί και από την εσωτερική φιλοσοφία της εποχής του. Ως εκ τούτου, η κίνηση του ήρωα αποτυπώνει στον χώρο την πορεία μιας αλχημιστικής μεταστοιχείωσης όπου, όπως διαβάζουμε στα κείμενα της εποχής, αν κάτι θέλει να ανέλθει πρέπει πρώτα να κατέλθει, να συμφιλιωθεί με το σκότος μέσα του, προκειμένου αυτό το σκότος να μεταμορφωθεί σε φως:

«Θα ανέβει τότε από τη γη στον ουρανό και στη συνέχεια θα κατέβει και πάλι στη γη,
όπου και θα συλλέξει τη δύναμη των ανώτερων και κατώτερων πραγμάτων.
Έτσι θα αποκτήσεις τη δόξα όλου του κόσμου και το σκοτάδι θα φύγει μακριά σου.»

(Tabula Smaragdina, αλχημιστικό κείμενο του 14ου αι.).

Παράλληλα, το νερό παίζει βασικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας ως υλικό που κυοφορεί τα όνειρα, ως στοιχείο και αγωγός ζωής, αλλά και ως σύμβολο δημιουργικής γόνιμης ρευστότητας.

Lautréamont Maldoror
Eγκώμιο Mιας Mεταμόρφωσης10 παραστάσειςΊδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης
Υπόγειο Γκαράζ
26/9 – 7/10Μια παράσταση της Bijoux de Kant
βασισμένη στα «6 Άσματα του Μαλντορόρ» του Κόμη του Λωτρεαμόν
Διάρκεια: 50 λεπτά
Παραγωγή: Bijoux de Kant

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Μετάφραση: Στρατής Πασχάλης
Σκηνοθεσία – Σκηνογραφία: Γιάννης Σκουρλέτης
Μουσική: Κώστας Δαλακούρας
Προσαρμογή Κειμένου – Δραματουργία: Γιώργος Λαγουρός
Γλυπτική: Περικλής Πραβήτας
Βοηθός Σκηνοθέτη: Σαμψών Φύτρος
Καλλιτεχνική Διεύθυνση: Αλέξιος Παπαζαχαρίας
Ερμηνεία: Κρις Ραντάνοφ

there’s no Movement without Rythm

«Όταν προσπερνάμε ο ένας τον άλλον στο δρόμο,
ακούμε το ρυθμό της ανάσας
και αντιλαμβανόμαστε πώς ο καθένας μας μετράει το χρόνο».
– Χαρούκι Μουρακάμι –

Ο Ρυθμός είναι ενσωματωμένος στις καθημερινές μας δραστηριότητες.
Οι σκηνοθέτες (και αδέλφια) Thomas Roebers και Floris Leeuwenberg
συνέλαβαν τον απίστευτο ρυθμό της φυλής Malinke, στο χωριό Baro στη Γουινέα.
Στο βίντεο αυτό εγγράφεται το πως οι ρυθμοί είναι μέρος της καθημερινής μας ζωής.

Οι ίδιοι οι σκηνοθέτες λένε σχετικά με το βίντεο αυτό:

«Η ζωή έχει ρυθμό, βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση.
Η λέξη για το ρυθμό (που χρησιμοποιείται από τις Malinke φυλές) είναι Foli.

Είναι μια λέξη που περιλαμβάνει πολύ περισσότερα από κρουστά, χορό ή ήχο.
Βρίσκεται σε κάθε μέρος της καθημερινής ζωής.
Σε αυτήν την ταινία όχι μόνο θα ακούσετε και θα αισθανθείτε το ρυθμό,
αλλά θα μπορέσετε να το δείτε.

Είναι μια εξαιρετική μίξη εικόνας και ήχου που
τροφοδοτεί τις αισθήσεις και υπενθυμίζει πόσο σημαντικός  είναι. «

Τα γυρίσματα για το ενδεκάλεπτο αυτό βίντεο διήρκησαν ένα μήνα.

«Everything, all work, all sound,  it’s a rythm
every step we take is rythm – every word we speak is rythm
so, we’re all in this rhytm right now
everything is rythm»

– the chief, DJEMBEFOLA |: Mansa Camio –

djembe

Μπορείτε να ανατρέξετε στο blog

Jusi i Love,

σχετικά με μουσική από την Αφρική και την Αφρικάνικη διασπορά.


Λαβιβλύρινθος

«ορατών τε πάντων και αοράτων» – photo by worldcity

Τα βιβλία της βιβλιοθήκης λαβύρινθος
λαβύρινθος βιβλίων ορατών τε πάντων και αοράτων,
λαβιβλύρινθος

η αόρατη τέχνη, η αρχή όλων,  ἐξ ἀρχῆς δεῖ τὰ πάντα γίγνεσθαι

Λαβύβλινθρος – photo by worldcity

στον Παναγιώτη Κν.


Sacrifice

δημοσιεύτηκε από worldcity

σπαράγματα από ένα κείμενο που (μπορεί και να) γράφτηκε

"...γιατί το σπίτι-δώρο είναι μικρό και ταπεινό και υψωθησεται"

Το δεντράκι ανθοβολεί, για όσους θέλουν να το δουν να ανθοβολεί…

Γιατί, μπαμπα; Γιατί, στη Θυσία, το γυμνό κορίτσι κυνηγά τις πάπιες, περπατώντας μέσ’ απ’ τους διαδρόμους, ακριβώς όπως περνά μια σκέψη απ’ το μυαλό μας. Γιατί κανένας ποιητής του λόγου δεν συνέλαβε ποτέ το Φευγαλέο. Γιατί ο κόσμος δεν τελειώνει ούτε μ’ ένα βρόντο, ούτε με ένα λυγμό, αλλά με μια κανάτα γάλα που συντρίβεται στο πάτωμα. Γιατί η Θυσία είναι μια ταινία Ζεν. Γιατί ο βυζαντινός Ταρκόφσκι, φεύγοντας δυτικά, προς τον θάνατο, ανακαλύπτει την Ανατολή – σαν τους παλιούς θαλασσοπόρους. Γιατί το έργο του Λεονάρντο έμεινε ημιτελές, ενώ ο Ταρκόφσκι, λίγο πριν πεθάνει, προχωρά στην ύστατη Βλασθημία του ως τα έσχατα: το Θαύμα. Γιατί το αγοράκι επανεμφανίζεται στο τέλος της ταινίας (ή μάλλον στην αρχή της ταινίας που έχει κάνει τον κύκλο της), όπως ο Ναζωραίος στα τριάντα του, έλλογος και θαυματοφόρος. Γιατί στη Θυσία, η ιστορία της ανταλλαγής είναι αβάσταχτη: ο Αλέξανδρος ανταλλάσσει την Πίστη του με τη Λογική του. Και τέλος (ή εν αρχή), γιατί το σπίτι-δώρο είναι μικρό και ταπεινό και υψωθησεται: όπως το αγοράκι, το δέντρο, ο καπνός…

Με τρομάζει ο Αντρέι Ταρκόφσκι.

δημοσιεύτηκε από worldcity


«ΜΕΤΑΞΑ, ακούγοντας το χρόνο»

Από το σοκ της διάγνωσης του καρκίνου μέχρι τη σωματοποίηση του χρόνου

-ένα ντοκιμαντέρ διαφορετικό από τα άλλα

της Μαρίνας Χατζηδημητρίου

Έρχονται καθημερινά, για χρόνια αντιμέτωποι με τον καρκίνο, πασχίζουν να βοηθήσουν καρκινοπαθείς ασθενείς. Είναι οι γιατροί και το προσωπικό του αντικαρκινικού νοσοκομείου ΜΕΤΑΞΑ. Τι γίνεται όμως όταν οι ρόλοι αλλάζουν και τα φέρνει έτσι η ζωή που από γιατρός περνάς από την άλλη πλευρά, αυτή του καρκινοπαθή; Τότε που χάνεται η ψευδαίσθηση της αθανασίας και μεταβάλλονται τα μέτρα και σταθμά που ήξερες;

Τότε είναι που ο χρόνος σωματοποιείται και μαθαίνεις να τον ακούς. Αυτός είναι και ο τίτλος του συγκλονιστικού ντοκιμαντέρ του Σταύρου Ψυλλάκη, το οποίο συμμετείχε στο 14ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης: «ΜΕΤΑΞΑ, ακούγοντας τον χρόνο».

Περνώντας τη πύλη του νοσοκομείου Μεταξά, και στη μικρή διαδρομή που έχω να κάνω μέχρι να βρω τον κ. Νίκο Καρβούνη, ογκολόγο-παθολόγο, διευθυντή της Α’ Παθολογικής Κλινικής Ε.Ε.Ν.Π. «ΜΕΤΑΞΑ», δε σταματώ να σκέφτομαι το μεγαλείο της ανθρώπινης φύσης, πως αυτή η ξεχωριστή ομάδα ασθενών, οι οποίοι ενώ πάσχουν από καρκίνο συνεχίζουν να εργάζονται στο νοσοκομείο ΜΕΤΑΞΑ, έναν χώρο που τους υπενθυμίζει κάθε ώρα και λεπτό τον δικό τους γολγοθά.

«Δεν είναι εύκολο να λες τον πόνο σου στο φακό, δεν είναι Ταρκόφσκι», μου λέει ο Νίκος Καρβούνης ο οποίος βρίσκεται πίσω από την ιδέα για το ντοκιμαντέρ και μετρά 26 χρόνια ζωής μέσα στο νοσοκομείο.

«Παρατήρησα πως ολοένα αυξανόταν ο αριθμός των συναδέλφων που εμφάνιζαν καρκίνο, παλεύοντας αυτή τη φορά με τον «δικό τους» καρκίνο, ενώ την ίδια στιγμή δε σταμάτησαν λεπτό να εργάζονται στο νοσοκομείο», λέει απαντώντας μου στην ερώτηση πώς σκέφτηκε κάτι τέτοιο.

«Για 5 με 6 χρόνια η εν λόγω ιδέα σερνόταν και δεν τύγχανε προσοχής», προσθέτει με παράπονο, τονίζοντας πως σε όποιον το είχε αναφέρει, έπαιρνε την ίδια απάντηση: «σιγά και ποιος θα ενδιαφερθεί;», αρχίζοντας και ο ίδιος να αναρωτιέται μήπως όντως η ιδέα του δεν ήταν και τόσο καλή.

Όλα αυτά μέχρι που έγινε η αρχή από την Κινηματογραφική Λέσχη της Μεσοποταμίας στο Μοσχάτο, όπου έγινε το «προξενιό με τον σκηνοθέτη Σταύρο Ψυλλάκη», όπως μου λέει.

«Μετά το πρόβλημα ήταν τα χρήματα για να γίνει η παραγωγή και ως θεία συγκυρία στο ετήσιο συνέδριο Ογκολογίας στο διάλειμμα έπεσα πάνω σε ένα μέλος του ΔΣ της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος (ΕΟΠΕ). Του είπα τη ιδέα και η ΕΟΠΕ ενδιαφέρθηκε»,αναφέρει και σημειώνει πως εκτός από την ΕΟΠΕ, χορηγός της εν λόγω παραγωγής είναι η SafeBlood BioAnalytica A.E, ενώ συνεισέφεραν οικονομικά και ο ιατρικός σύλλογος Πειραιά και η Ομοσπονδία Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδας (ΟΕΝΓΕ).

«Μου αρκεί που μια τρελή ιδέα που είχα και δεν τη πίστεψε κανείς, υλοποιήθηκε», λέει και σπεύδει να μου πει δύο λόγια για το ντοκιμαντέρ, υπογραμμίζοντάς μου για άλλη μια φορά πως είναι δουλειά του Σταύρου Ψυλλάκη.

«Επέλεξα να χειρουργηθώ από άσημους γιατρούς»

στο ντοκιμαντέρ εμφανίζονται 5-6 ιατροί, 3-4 νοσηλεύτριες, 2-3 άτομα του διοικητικού προσωπικού και 2-3 ασθενείς, ενώ από όλους αυτούς ένας έχει «φύγει»", μου λέει, ενώ σημειώνει πως χρειάστηκαν 43 ώρες γυρισμάτων για να βγουν τα 86 λεπτά που είναι το ντοκιμαντέρ.

«Δεν ήταν εύκολο, όλα μου φταίγανε», μου εκμυστηρεύεται. «Φανταστείτε μετά από ώρες στη δουλειά, κατάκοπος, με τα ίδια ρούχα να έχεις να κάνεις γύρισμα».

Επί της ουσίας οι «πρωταγωνιστές» αν μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη λέξη είναι τέσσερις: Ο συνταξιούχος μικροβιολόγος Γιώργος Σταθόπουλος, η Μαρία Πουλίζι και ο Νίκος Μπουντούρογλου ιατροί ακτινοθεραπευτές, ο ίδιος ο κ. Καρβούνης και ο συγγραφέας Αλέξανδρος Ζούκας από τον οποίο εμπνεύστηκε ο σκηνοθέτης και το τίτλο.

«Οι προσωπικές εκμυστηρεύσεις των παιδιών είναι συγκλονιστικές», δηλώνει, ο Ν. Καρβούνης αναφερόμενος στον Ν. Μπουντούρογλου ο οποίος διαγνώστηκε με καρκίνο μόλις στα 35 του.

«Κάθε φορά που βγάζει αξονική ο Νίκος γυρίζει και μου κάνει: έβγαλα πράσινη κάρτα παραμονής και σήμερα».

Εξιστορώντας την δική του ιστορία, ο κ. Καρβούνης τονίζει ότι επέλεξε να χειρουργηθεί από άτομα που ξέρει, «από τους φίλους του», όπως μου λέει.

«Το ξέρω τους φόρτωσα με ένα τεράστιο βάρος και τους άγχωσα», προσθέτει. «Δεν είναι εύκολο να χειρουργείς κάποιον που ξέρεις χρόνια και για αυτό τους ζητώ συγγνώμη».

«Επέλεξα να χειρουργηθώ από άσημους ιατρούς και να νοσηλευτώ στο νοσοκομείο μου. Τότε το προσωπικό είχε τρελαθεί. Εγώ ήμουν στο κρεβάτι και έτυχε μια μέρα ένας συνάδελφος να πάθει εγκεφαλικό και να τον φέρουν στον ίδιο θάλαμο. Ήμουν ασθενής, είχα τον πόνο μου και ανησυχούσα και για τον συνάδελφο δίπλα», λέει γελώντας πια.

Μάλιστα, θυμάται ότι όταν έκανε την εξέταση για να δει εάν είχε καρκίνο είχε μείνει λίγο προσωπικό στο νοσοκομείο που αναγκάστηκε να πάει μόνος του τη δική του βιοψία στο εργαστήριο!

«Ήταν απίστευτο το συναίσθημα να σου λένε πάρ’ το και πήγαινέ το μόνος σου», λέει τονίζοντας πως η διάγνωση του ανακοινώθηκε τηλεφωνικά.

Μάλιστα, μου διηγείται ένα «αστείο» περιστατικό. «Μια φορά είχε φέρει ένας φίλος έναν γνωστό για να τον εξετάσω και φεύγοντας, κατεβαίνοντας στις σκάλες τον ακούω να λέει «μην ανησυχείς έχει το ίδιο πρόβλημα με σένα, θα σε προσέξει». «Η αλήθεια είναι πως γέλασα γιατί αλίμονο αν αυτό σε κάνει να εμπιστευτείς ένα γιατρό», σχολιάζει.

«Να δείξουμε ότι κάτι κάνουμε και εμείς στην Ελλάδα»

Στην επόμενη μου ερώτηση ξαφνικά σοβαρεύει και αισθάνομαι στα λεγόμενά του μια πικρία. «Είναι εύκολο να δείχνουμε τη διαφθορά που υπάρχει αλλά υπάρχει και η καλή πλευρά του ΕΣΥ. Πρέπει να δείξουμε ότι κάτι κάνουμε και εμείς στην Ελλάδα. Το ντοκιμαντέρ πιστεύω πως το δείχνει αυτό», μου λέει.

«Μέχρι τώρα την ταινία έχουν δει καμιά 200 άτομα και αυτό επειδή κυκλοφορεί ενδονοσοκομειακά θα λέγαμε. Η SafeBlood BioAnalytica A.E, την έδωσε ως χριστουγεννιάτικο δώρο στους εργαζομένους της, σε μια κασετίνα με δεύτερο DVD το ντοκιμαντέρ του Σ. Ψυλλάκη «Ο άνθρωπος που ενόχλησε το σύμπαν», το οποίο είναι γυρισμένο στο Ψυχιατρείο Χανίων και προσπαθεί να ακούσει τον λόγο της ανθρώπινης τρέλας.

…»Μετά το Πάσχα εμείς κανονίζουμε να δείξουμε την ταινία στο αμφιθέατρο, εδώ στο νοσοκομείο, μου λέει και μοιράζεται τη σκέψη του να έστελνε κάποιο αντίγραφο της του ντοκιμαντέρ σε κάποιο διεθνές επιστημονικό περιοδικό ώστε να το μάθαιναν και άλλοι.

«Είναι κρίμα να «θαφτεί» και να μη βγαίνουν τέτοια προς τα έξω, πρέπει να τα βλέπει ο κόσμος αυτά».

Ο Dr House και η ψυχολογική υποστήριξη των ασθενών

Ερωτηθείς αν παρακολουθεί καθόλου καμία από τις ιατρικές σειρές, μου αναφέρει πως βρίσκει εξαιρετικό τον Dr. House και πως κάποτε σε μια διάλεξη στο Κουσάντασι πριν από 5-6 χρόνια είχε εντάξει αποσπάσματα από την ομώνυμη σειρά αλλά και από το «Wit» με την Emma Thompson, την οποία βρίσκει εξαίσια ταινία και μου την προτείνει ανεπιφύλακτα.

«Έγινε πανικός», μου λέει,»όλοι ενθουσιάστηκαν». Σίγουρα τέτοιου είδους παραγωγές μπορούν να βοηθήσουν τους ασθενείς, σαν ένα είδος ψυχολογικής υποστήριξης.

Μπουντούρογλου: Να μην ξεχωρίζει ο γιατρός άρρωστος

«Δεν πρέπει ο γιατρός άρρωστος να έχει διαφορετική μεταχείριση από τον άρρωστο απλό πολίτη», μου λέει από τη πλευρά του ο Νίκος Μπουντούρογλου.

Το μήνυμα που θα ήθελε εκείνος να εκλάβει όποιος δει το ντοκιμαντέρ είναι πως σε καμία περίπτωση γιατρός και ασθενής δεν πρέπει να είναι αντίπαλοι, δεν πρέπει να είναι εταίροι εμπορικοί.

«Πρέπει να υπάρχει ισάξια αντιμετώπιση», σημειώνει και τονίζει, αναφερόμενος στο λεγόμενο «φακελάκι: Μόλις κλείσει η πόρτα, και οι δύο θα βρίζουν ο ένας τον άλλο (γιατρός και ασθενής), και αυτός που πλήρωσε και αυτός που πληρώθηκε».

Αναφέρει δε πως τα ποσοστά καρκινοπαθών έχουν αυξηθείτα τελευταία χρόνια στο ΜΕΤΑΞΑ.

«Εκεί που πριν δύο χρόνια είχαμε 30.000 καρκινοπαθείς, σήμερα έχουμε 40.000 με 45.000».

«Η αύξηση των ασθενών οφείλεται», μου λέει, «σε δύο λόγους»: Πρώτον κανένας δεν έχει πια χρήματα για ιδιωτική ασφάλιση και δεύτερον έχει αυξηθεί ο καρκίνος στις ηλικίες 25-50.

«Είμαστε υποχρεωμένοι να έχουμε κυρίαρχη τη δημόσια υγεία», τονίζει και προσθέτει πως πάμε από τα κακό στο χειρότερο.

«Από 1.200 άτομα προσωπικό τα ΜΕΤΑΞΑ σήμερα αριθμεί σήμερα τα μισά άτομα, ενώ μας τα ’χουν κόψει όλα».

Τέλος, σημειώνει πως η συντροφικότητα, το να μπορείς να μοιράζεσαι το πρόβλημά σου και να μη μένει σπίτι σου είναι πολύ σημαντικό.

Ψυλλάκης: «Να «κάνουμε ένα τσιγάρο», να δούμε τι έχει νόημα στη ζωή»

"...με ενδιαφέρει η υπαρξιακή κατάσταση του ανθρώπου, όταν βρίσκεται σε οριακές καταστάσεις", λέει ο Σταύρος Ψυλλάκης, σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ, λύνοντάς μου την απορία για το τι τον ιντρίγκαρε ώστε να πει το ναι."

«Ο καρκίνος όπως και η τρέλα με την οποία ασχολήθηκα στο ντοκιμαντέρ «Ο άνθρωπος που ενόχλησε τα σύμπαν», είναι τέτοιες καταστάσεις», μου αναφέρει, σημειώνοντας πως δεν είχε προσωπική εμπειρία για να τον ευαισθητοποιήσει άμεσα.

«Το ντοκιμαντέρ μιλάει για τη ίδια τη ζωή, θα μπορούσε να είναι για οποιαδήποτε άλλη ασθένεια», υπογραμμίζει λέγοντας πως υπάρχει πίστη στον ίδιο τον άνθρωπο και στις δυνατότητές του.

Οι συμμετέχοντες αντλούν δύναμη από τους ίδιους τους τους εαυτούς, από την ίδια την εμπειρία της ζωής.

«Με τίποτα η κατάσταση του καρκινοπαθή δεν είναι η κατάσταση ενός μελλοθάνατου», προσθέτει, λέγοντας πως παρατηρώντας τους συμμετέχοντες είδε διάφορες αντιφατικές συμπεριφορές.

«Ο καθένας μας είναι ένα μοναδικό αντίτυπο στη ζωή», μου λέει δανειζόμενος τη φράση που λέει  Ν. Καρβούνης στο ντοκιμαντέρ.

«Ο καθένας τους είναι ξεχωριστός, είμαστε έρμαια του χαρακτήρα μας», λέει, ενώ παραδέχεται πως σοκαρίστηκε από μια ιστορία.

Ένας εκ των συμμετεχόντων στο ντοκιμαντέρ είχε εξοικειωθεί με τον θάνατο από πολύ νωρίς στη ζωή του καθώς η μητέρα του είχε μια σπάνια κληρονομική ασθένεια. Ο πατέρας του σκότωσε την μητέρα του για να τη λυτρώσει και μετά αυτοκτόνησε ενώ εκείνος ζούσε παράλληλα γνωρίζοντας ότι έχει 50% πιθανότητες να νοσήσει από την εν λόγω ασθένεια και να πεθάνει.

Έτσι, είχε μια πιο ήρεμη και γαλήνια αντιμετώπιση, όταν έμαθε ότι έχει καρκίνο. Στο ντοκιμαντέρ τον βλέπουμε να λέει πως πήρε όσα φάρμακα υπήρχαν και πως προτιμά να τον σκοτώσει ο καρκίνος παρά τα φάρμακα που θα τον σκοτώσουν γρηγορότερα.

Μάλιστα, στο τέλος του ντοκιμαντέρ τον βλέπουμε να δηλώνει πως περιμένει να γιορτάσει τα γενέθλιά του, ««δε φεύγω» νωρίτερα», λέει γελώντας.

Ο μοναδικός από τους συμμετέχοντες που πέθανε είναι ένα γλυκύτατος παχουλός κύριος, ο οποίος όπως μου λέει ο κ. Ψυλλάκης αν και δεν ήταν μορφωμένος μιλούσε τόσο μεστά, πυκνά όσο δε μίλησε κανείς.

«Οι άνθρωποι κρύβουν εκπλήξεις και αυτό είναι ωραίο», μου λέει, ενώ με συμβουλεύει «Μην περιμένεις να ακούσεις σπουδαία πράγματα από ένα γραμματιζούμενο, ψάξε πιο χαμηλά».

Ερωτηθείς εάν το εν λόγω έργο θα μπορούσε να βοηθούσε τους καρκινοπαθείς, απαντά αφοπλιστικά πως μια φίλη του, η οποία δεν είναι καρκινοπαθής το βλέπει μια φορά το μήνα.

«Βλέπει το ντοκιμαντέρ ως είδος κάθαρσης», μου λέει και έχει δίκιο. Όταν το είδα και εγώ κατάλαβα τι εννοούσε, είδα πως χρειαζόμαστε που και που ένα χαστούκι για τη καταστροφή που φέρνουμε τόσο εύκολα καθημερινά για πράγματα τόσο μικρά που δεν θα έπρεπε.

«Γιατί πρέπει να χτυπήσει ο θάνατος για να ψαχτούμε»;  με ρωτάει ο κ. Ψυλλάκης. «Το επόμενο λεπτό δεν είναι δεδομένο, η ζωή είναι μια έκπληξη».

«Πρέπει να στοχαζόμαστε τη ζωή, να σταματάμε για λίγο να «κάνουμε ένα τσιγάρο» για να δούμε τι έχει νόημα», καταλήγει και να μου αναφέρει μια φράση που λέει η Μαρία Πουλίζι στο ντοκιμαντέρ: «Πλέον δε με αγχώνει τίποτα, δε με νοιάζει αν ο γιος μου πάρει κακούς βαθμούς στο σχολείο, αυτό που του λέω είναι να δει όσα περισσότερα μπορεί από τον κόσμο, από εκεί θα μάθει».

*Το ντοκιμαντέρ «ΜΕΤΑΞΑ, ακούγοντας το χρόνο» δεν προβάλλεται ακόμα κάπου, ωστόσο βρίσκονται σε εξέλιξη κινήσεις για να μπορέσει να φτάσει στο ευρύ κοινό μέσα στους επόμενους μήνες. 

της Μαρίνας Χατζηδημητρίου

Προς το παρόν δείτε ολόκληρο το ανάλογο αριστουργηματικό ντοκιμαντέρ του Σταύρου Ψυλλάκη «Ο άνθρωπος που ενόχλησε το σύμπαν» το οποίο προσπαθεί να δει τη δραματική σύγκρουση του ανθρώπου με την τρέλα.


Ηλέκτρα, το αιώνιο όχι


«Θα μπορούσα να σε σκοτώσω, Αίγισθε. Αλλά δε το κάνω γιατί θα έρθει άλλος μετά από εσένα.

Ένας νέος τύραννος, ένας καινούργιος φονιάς.

Δεν είσαι εσύ που πρέπει να καταστροφείς, αλλά το σύστημα που έχεις κατασκευάσει.

Ο Ορέστης θα έρθει. Αυτός θα εξοντώσει ακόμα και τη μνήμη σου απ΄το μυαλό των ανθρώπων.»

Ευρώπη, ένας οδοστρωτήρας πάνω από τη χώρα μου. Εποχή μετασχηματισμών, οικονομικών πολιτικών μετασχηματισμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση που ξεπερνά και τα ίδια της τα σύνορα και τις δικές της προοπτικές και δυνατότητες, Ευρώπη, η Πύλη του Παραδείσου, Ευρώπη, η Πύλη της Κολάσεως.

Οι νέες αφετηρίες ακυρώθηκαν. Οι λαοί που συμμετέχουν δε μπόρεσαν να συναντηθούν με όρους πολιτικούς, με όρους συνεργασίας και αλληλεγγύης.

Η ισόρροπη ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποδείχθηκε Ουτοπία, καθώς προϋπόθετε και περνούσε από έναν πολιτικό επανασχεδιασμό και μια οικονομική ανάπτυξη των άκρων, της περιφέρειας.

Αντίθετα, τα πολιτικά ζητήματα μετεξελίχθηκαν σε οικονομικά και τεχνοκρατικά. Η πολιτική παραδίδει με ταχείς ρυθμούς τις θέσεις και τα κέντρα εξουσίας και λήψης αποφάσεων της, στους τεχνοκράτες, τους οικονομικούς παράγοντες, σε μια χρηματοοικονομική κουλτούρα χρηματηστηριακού ηγεμονισμού και αντίληψης, που ισοπεδώνει τους υπηκόους της, κατοχυρώνοντας έτσι θέσεις μεγάλης ισχύος.

Για τα πιο αδύναμα μέλη του παιγνίου αυτού το μέλλον έχει πολλή ξηρασία.

Η ειρηνική συμβίωση μετατρέπεται ήδη σε μια καταναγκαστική συνύπαρξη, η κοινωνική αλληλεγγύη αναβάλλεται για το απώτερο μέλλον, σαν να είναι ένας, ακόμη, δείκτης σε μόνιτορ, και γίνεται καταιγίδα: προγράμματα αναμόρφωσης και επιτήρησης, με τη μορφή δανείων και κατ’ ευφημισμόν μεταρρυθμίσεων.

Δε ζούμε μια εποχή νέα. Τα ερωτήματα του παρόντος είναι παλιά και διαχρονικά.

Η νέα εξουσία επιβάλλει τους όρους της με τη βία, εξωθώντας εκατομμύρια ανθρώπων στα άκρα, που νομοτελειακά θα βρουν τις απαντήσεις της περιθωριοποίησης τους στη βία ως μια συνθήκη αναγκαστική, στη βια ως αίτημα ως μια νέα καταγραφή ενός πολέμου ταξικού.

Στη βία απέναντι στη βία της, νέας, εξουσίας, που θα γίνει η νέα αφήγηση των εξαθλιωμένων.

Αυτή, τη νέα, αφήγηση που η ανθρώπινη σκέψη τη συναντά ως αίτημα, χιλιάδες χρόνια τώρα, στο μύθο της Ηλέκτρας.

Σε αυτό τον μύθο,

«…η Ηλέκτρα οδηγείται στα άκρα,  αλλά η αξία εδώ βρίσκεται στο ότι από τα άκρα μαθαίνουμε. 

Το άκρο της Ηλέ­κτρας είναι η βία, ναι.

Είναι όμως η μόνη διέξοδος που ανακαλύπτει μέσα σε ένα σύστημα που της έχει επιβληθεί. 

Βρί­σκεται απέναντι στην κοινωνία ολό­κληρη, απέναντι στους Αργείους που θέλουν την ίδια και τον αδελφό της νε­κρούς. 

Αντιμέτωπη με τόση βία, μόνο με τη βία μπορεί να απαντήσει. Στα δικά μου μάτια αυτό την κάνει συνεπή ως προς μια διαδικασία. 

Η επιλογή της είναι η απάντηση στη βία της εποχής της στη βία της κοινωνίας της. 

Σε εκείνη την κοι­νωνία η υπεράσπιση των αρχών και των αξιών περνούσε κάποτε και μέσα από τη βία…»

(Στεφανία Γουλιώτη / για την Ηλέκτρα του Ευριπίδη).

Με αφορμή τη κατάσταση πολιορκίας του τόπου μου, ανέτρεξα, προ ημερών, στην Ηλέκτρα του Ούγγρου σκηνοθέτη Μίκλος Γιάντσο.

Και ξανασυνάντησα την Ηλέκτρα. Την Ηλέκτρα  της μνήμης, της αφύπνισης, της εξέγερσης.

Στο «Szerelmem, Elektra»  ζει μια  Ηλέκτρα πολιτική,

ως επίκαιρη απάντηση, καθολικής άρνησης στην εξουσία και ως παντοτινής υπόσχεσης μνήμης και εκδίκησης

για τα εγκλήματά που, η νέα εξουσία, διαπράττει.

Ηλέκτρα, το αιώνιο Όχι. – Ηλέκτρα, αγαπημένη.

«Αυτό συνέβηκε πριν 15 χρόνια, αυτήν, την ίδια μέρα. 

Ο Αγαμέμνων, κατόπιν, κάθισε στον θρόνο. Ο Αγαμέμνων υπήρξε ένας κακός κυβερνήτης. Βαρετό πνεύμα και αδύναμος. Ένοχος είναι ο βασιλιάς που φορτώνει τον λαό του με ελευθερία.  Διότι ο απλός άνθρωπος δεν ξέρει τι να την κάνει. 

Καταραμένος να είναι ο Αγαμέμνονας. Ο λαός υπέφερε κάτω απ’την κυριαρχία του. Η ωραία Κλυταιμνήστρα, η σύζυγός του, υπέφερε κι αυτή από αυτόν. Το σώμα της δεν είναι πια μαζί μας.  Αλλά η ψυχή της είναι ανάμεσά μας, ακόμα και σήμερα. 

Ο αχρείος ο Αγαμέμνονας είχε τρία παιδιά. Ο καθένας γνωρίζει, ότι το μεγαλύτερο, η Ηλέκτρα, είναι τρελή. Η Χρυσοθέμιδα ζει ειρηνικά κι ευτυχισμένα στο ήσυχο και ευημερέυων βασίλειο του. Ο μικρότερος αδελφός τους, ο Ορέστης, εξαφανίστηκε από το παλάτι δεκαπέντε χρόνια πριν. Κι από τότε κανείς δεν τον ξαναείδε.


Συνέβηκε πριν δεκαπέντε χρόνια, τούτη την ίδια ώρα, την ίδια μέρα που γιορτάζουμε κάθε χρόνο. 

Πρόσεξε βασιλιά Αγαμέμνονα. Η καλή βασίλισσα είχε αρκετά από τα βάσανα του λαού της. 

Ζήτησε απ’ τον αδελφό του Αγαμέμνονα, το σοφό και δίκαιο Αίγισθο, να σώσει το βασίλειο από τον δειλό βασιλιά.

Αυτό συνέβηκε πριν 15 χρόνια, την ίδια μέρα, την ίδια ώρα.

Ο κακός κυβερνήτης τιμωρήθηκε και οι άνθρωποι ζουν ευτυχισμένοι από τότε.»

"Εγώ μιλάω, η Ηλέκτρα. Η Αλήθεια και ο Νόμος μιλάει..."

Εγώ μιλάω, η Ηλέκτρα. Η Αλήθεια και ο Νόμος μιλάει. 

Καταραμένος να είναι ο κάθε τύραννος κι ευλογημένος κάθε άνθρωπος που δεν συμβιβάζεται με κάθε τυρρανία. 

Ευλογημένος όποιος τον ουρανό καταστρέφει

Είμαι εγώ που κρατώ τον ήλιο στον ουρανό. Εγώ είμαι που προσέχω τους ανθρώπους για να πάψουν να σέρνονται στα τέσσερα. 

Εγώ είμαι, η Ηλέκτρα, που ποτέ δε ξεχνώ.

Κι εφόσον ζει ο άνθρωπος, δε πρέπει να ξεχνά. Εφ’ όσον ζει ο άνθρωπος που δεν ξεχνάει, κανείς δε πρέπει να ξεχάσει. 

Δεν έχω κοιμηθεί ούτε μια νύχτα από τότε, γιατί δε θέλω να κοιμηθώ. Δε ξεκουράζομαι γιατί δε θέλω να ξεκουραστώ. 

Όταν αυτοί καίνε εκατομμύρια ανθρώπων, ο Νόμος παύει να υπάρχει. 

Κι όπου δεν υπάρχει Νόμος, ο κόσμος δεν είναι πια κόσμος. 

Αίγισθε, δεν είσαι η Δικαιοσύνη.

…εγώ παίρνω αυτό το μαχαίρι κι αν ακόμα γνωρίζω ότι δεν μπορώ να σε σκοτώσω, εγώ περιμένω και δεν ξεχνώ.

 – Ηλέκτρα, αγαπητή μου, ο κυβερνήτης δεν είναι αδελφή του ελέους.

Κάθε κυβερνήτης γνωρίζει πως για να υπάρξει τάξη στο βασίλειο του, πρέπει να λιθοστρώσει τους δρόμους με κρανία. 

– Είναι εύκολο να πληρώνεις με το αίμα των άλλων. 

– Εφόσον ο Αίγισθος είναι στο θρόνο, οι άνθρωποι είναι ευχαριστημένοι. 

– Κι ένα γουρούνι μέσα σε ένα λασπωμένο νερόλακκο, είναι ευχαριστημένο.

Εγώ γεννήθηκα για να ταράζω την ησυχία των ανθρώπων. 

– Στους ανθρώπους αρέσει να ξαπλώνουν στη λάσπη. 

– Εφ’ όσον εγώ ζώ, αυτοί δε θα είναι ευχαριστημένοι. Πρέπει να λάβω μέτρα για τη ζωή σου. 

– Ένας σκοτώνει βοσκούς που μιλούν ελεύθερα. Καθένας πρέπει να σκοτώνει για να κρατάει τους ανθρώπους σε φόβο. 

– Οι άνθρωποι είναι ευτυχισμένοι μόνο αν γνωρίζουν ακριβώς τι είναι αυτό που πρέπει να φοβούνται. 

Δε σε φοβάμαι. Περιμένω και δεν ξεχνώ. 

Εγώ είμαι κόρη του Αγαμέμνονα κι ο Ορέστης είναι γιος του. Γεννηθήκαμε από τον ίδιο πατέρα: ο Ορέστης είναι Ηλέκτρα και η Ηλέκτρα είναι Ορέστης. 

Καθένας μολύνεται με ψέματα, σαν το λοιμό. Ζείτε σα να μην γνωρίζετε ότι το χώμα που πατάτε είναι το σώμα του βασιλιά σας, που άδικα σφαγιάστηκε.

ΧΡΥΣΟΘΕΜΙΣ- Μετά μεγαλώνει και μαθαίνει να ζει όσο μπορεί.

Δε γνωρίζει τι διαφορά είναι να ξυπνήσεις κοντά στο παιδί σου που γελάει,

ν’ ανταλλάξεις βλέμματα με τον άντρα σου τη νύχτα και να διαπιστώνετε ότι θέλετε το ίδιο πράγμα.

Νομίζεις ότι δεν με πειράζει που κάθεται στο θρόνο ο Αίγισθος;

Ξέχνα τους νεκρούς κι άσε τους ζωντανούς να ζήσουν.

ΗΛΕΚΤΡΑ- Όταν η Πολιτεία δεν τιμωρεί δεν υπάρχει Νόμος. 

ΧΡΥΣΟΘΕΜΙΣ- Είσαι ακόμη βασίλισσα, αλλά ζηλεύεις τον Αίγισθο. – Ξέρεις πως ο Αίγισθος δεν αστιεύεται. Αυτός είναι ακόμα βασιλιάς, αλλά η Ηλέκτρα είναι πάντα η Ηλέκτρα του πόνου. –

ΗΛΕΚΤΡΑ – Αίγισθε, προηγουμένως είπες πως ο Ορέστης είναι νεκρός. Τώρα λες ότι έχει εξαφανιστεί. 

ΑΙΓΙΣΘΟΣ – και πάντα μας πιστεύουν Ηλέκτρα…

Είναι γιορτή σήμερα. Γιατί δε γιορτάζεις κι εσύ μαζί μας; Ο καθένας είναι χαρούμενος σήμερα. Εσύ, γιατί δεν είσαι χαρούμενη;

Σήμερα θα παρουσιαστείς κι εσύ και θα πεις την αλήθεια, όπως όλοι οι υπήκοοι. 

ΗΛΕΚΤΡΑ – Τι θα μου κάνατε αν έλεγα πράγματι την αλήθεια; 

ΑΙΓΙΣΘΟΣ – Γνωρίζεις πως στη γιορτή της αλήθειας ο καθένας μπορεί να πει ατιμωρητεί, ό,τι σκέφτεται. 

ΗΛΕΚΤΡΑ – Εσύ γνωρίζεις κάποιον που να είπε ποτέ την αλήθεια; 

ΗΛΕΚΤΡΑ – Θα μπορούσα να σε σκοτώσω, Αίγισθε. Αλλά δε το κάνω γιατί θα έρθει άλλος μετά από εσένα.

Ένας νέος τύραννος, ένας καινούργιος φονιάς.

Δεν είσαι εσύ που πρέπει να καταστραφείς, αλλά το σύστημα που έχεις κατασκευάσει.

Ο Ορέστης θα έρθει. Αυτός θα εξοντώσει ακόμα και τη μνήμη σου απ΄το μυαλό των ανθρώπων.

Δέχομαι το πεπτρωμένο. Εσύ θα με ταπεινώσεις. Μα, εγώ ξέρω να περιμένω.

——

ΑΙΓΙΣΘΟΣ – Κανείς δε μπορεί να παραβιάσει τον νόμο. Ηλέκτρα, έχεις σκοτώσει. Σύμφωνα με το νόμο, αυτός που σκοτώνει, πεθαίνει…

ΑΚΟΛΟΥΘΟΣ ΠΡΟΣ ΗΛΕΚΤΡΑ – Σ’ ευχαριστούμε που τον σκότωσες

ΑΙΓΙΣΘΟΣ – Έχεις γίνει φόνισσα.

ΑΚΟΛΟΥΘΟΣ – Ακούστε τη κρίση του σοφού και παντοδύναμου βασιλιά Αιγίσθου. Της Ηλέκτρας το χέρι έχει κηλιδωθεί με το αίμα ενός αθώου ανθρώπου.

Αυτή έχει κάνει το πιο μεγάλο έγκλημα. Ο θάνατος είναι η τιμωρία για την Ηλέκτρα.

ΑΙΓΙΣΘΟΣ ΠΡΟΣ ΗΛΕΚΤΡΑ – Πρέπει να παραδεχθείς πως έχεις λάθος σε όλα. Έτσι θα μπορέσουμε να σε συγχωρέσουμε.

Πήγαινε μπορστά στο λαό να τους το πεις. Πες τους πως εσύ έκανες λάθος κι εμείς είμαστε οι δίκαιοι.

ΧΟΡΟΣ

«Πέτρες, ρωτήστε με / Χλόη, ικέτευσε με / Θλιβεροί άνθρωποι, ελάτε / Ψυχρές μου περιπλανήσεις, σταματήστε

Ορμητικά άλογα, σταματήστε πριν το φεγγάρι και τον ήλιο. / Θέλω έναν μανδύα από χαίτες αλόγων. / Κόκκινα χελιδόνια, ορμίστε στην αυγή.

Εγώ ζητώ ακόμη την ελευθερία.»

ΦΡΟΥΡΑ – Για να αποφύγει τον θάνατο προσφέρθηκε να πει την αλήθεια, πως έχει λάθος σε όλα. Ακούστε την Ηλέκτρα.

ΗΛΕΚΤΡΑ – Για 15 χρόνια παραμένω σιωπηλή. Σήμερα θα μιλήσω. Λέτε ότι είμαι διαφορετική από εσάς. Καλά λέτε.

Αν είστε άνθρωποι, θέλω να είμαι μια πέτρα ή άνεμος ή νερό. Αν είστε ευτυχισμένοι εγώ θέλω να υποφέρω.

Νομίζετε πως είναι καλύτερο να ψεύδεστε όλη σας την ζωή και να λέτε την αλήθεια μόνο μια φορά;

Είναι καλύτερα να σαπίσεις στη βρωμιά και μετά να αντιμετωπίσεις το θάνατο;

Αλλά έχετε φιλήσει τα πόδια του φονιά. Τι σας απέφερε;

Έχετε βρεθεί στα αστέρια, αντί στον ουρανό, τι σας απέφερε; αγοράσατε ευτυχία και πήρατε τρόμο

λάβατε ειρήνη; τι σας απέφερε; λάβατε μόνο φόβο,

πείτε μου ειλικρινά, άξιζε όλο αυτό;

ΑΙΓΙΣΘΟΣ – Λαέ μου, είδες πόσο καταραμένη είναι και δεν αξίζει τον οίκτο. Αγαπημένε μου λαέ, πρέπει να καταδικάσω την Ηλέκτρα σε θάνατο.

Αλλά πιστέψτε με το κάνω με βαριά καρδιά. Καταδικάζω το δικό μου αίμα! Την κόρη του αγαπημένου μου αδελφού! Δεν υπάρχει άλλος τρόπος.

Ο νόμος εφαρμόζεται σε όλους, σε εσάς, σε εμένα, στην Ηλέκτρα.

Ο νόμος είναι η δύναμή μας, μας υπενθυμίζει ότι είμαστε όλοι ένοχοι και αξίζουμε τιμωρία.

Πρέπει να εξασκηθούμε στη τιμωρία, στην ανοχή του πόνου, γιατί αυτό είναι η ευτυχία.

Και είμαστε ευτυχισμένοι σε αυτό τον τόπο.

Αγαπημένε μου λαέ, η Ηλέκτρα πρέπει να πεθάνει. Με πονά πολύ αυτό,  θα ήθελα να φύγω στη πεδιάδα και να κλάψω μόνος μου.

Αλλά βλέπεις, σ’ αγαπώ τόσο πολύ που μένω ανάμεσά σου, μαζί με το θρήνο μου,

γιατί είμαι ο βασιλιάς σου και το να μοιραστώ τη θλίψη μου με εσένα είναι σα να μοιράζομαι το νόμο μαζί σου.

Όλοι γνωρίζουμε πως το μυαλό της Ηλέκτρας είναι αρρωστημένο.

Συνέχισα να προσεύχομαι γι’ αυτήν, αλλά μάταια.

Όπως είδες, ο Θεός δεν τη βοήθησε. Πήρε το φονικό μαχαίρι και προκάλεσε το θάνατό της.

Ας προσευχηθούμε γι’ αυτήν.

ΧΟΡΟΣ

«Άκου, είναι ο θόρυβος του αλόγου του. Αυτός πρέπει να είναι.»

ΗΛΕΚΤΡΑ προς ΟΡΕΣΤΗ μετά την επιστροφή του και τη σκηνή της αναγνώρισης:

Ορέστη, συγχώρεσε με. Έπρεπε να καθυβρίσω τον λαό σου.

Έπρεπε να κρατήσω τις συνειδήσεις τους ζωντανές, ως ότου έρθεις και μας ελευθερώσεις από τον τύραννο.

Ένας άνθρωπος με ένα μαχαίρι διαρκώς στο λαιμό του, δε μπορεί να λογίζεται ως ένοχος. Έτσι δεν είναι, Ορέστη;

Να είσαι ευτυχισμένη Ηλέκτρα, έχεις κερδίσει. -Εϊσαι δυνατή Ηλέκτρα, είσαι ευτυχισμένη.

ΗΛΕΚΤΡΑ – Αν είμαι ευτυχισμένη; Για τον κόσμο είναι διαφορετικά. 

Έχεις κοιτάξει ποτέ, πόσο όμορφος είναι ένας ταύρος; Μέχρι τώρα δεν είχα σκεφτεί να τον προσέξω.

Δεν ήξερα πως ήταν ο καιρός. Τώρα, είμαι ευτυχισμένη.

ΗΛΕΚΤΡΑ προς ΟΡΕΣΤΗ

ΗΛΕΚΤΡΑ – Δε θέλεις να χαρείς μαζί με αυτούς;

ΟΡΕΣΤΗΣ – Όχι έτσι. Δεν είναι το τσίρκο που χρειάζονται οι άνθρωποι.

ΗΛΕΚΤΡΑ – Ένας καταπιεσμένος λαός θέλει την ευτυχία και μισεί πολύ όταν θέλει εκδίκηση.

ΧΟΡΟΣ

«Αν και ανήσυχος, συνέχισε να ζει. Αυτός ήταν ο κύριος του παιχνιδιού.

Χαμένοι πολεμιστές σηκώνονται να τον χαιρετήσουν.

Δείτε τον να στέκεται μόνος του στη πεδίαδα. Ο λαός τον περιμενει να έρθει.»

ΗΛΕΚΤΡΑ προς ΟΡΕΣΤΗ

Οι άνθρωποι τραγουδούν για σένα, Ορέστη. Είναι ευτυχισμένοι, εξ’ αιτίας σου.

Δε λησμονώ, Ορέστη.

Ο λαός περικυκλώνει τον Αίγισθο: -Θάνατος στον τύραννο!

ΟΡΕΣΤΗΣ προς ΑΙΓΙΣΘΟ

ΟΡΕΣΤΗΣ – Φύγε, τρέξε, ανέβα στο άλογό σου! Εγώ πάντως θα σε σκοτώσω. Δεν μπορείς να γλυτώσεις από εδώ Αίγισθε.

Μονο ο φόβος ενώνει ένα λαό με τον τύραννο.

Κι όταν χάσει τη δύναμή του, τον εγκαταλείπει.

Η ιστορία τελειώνει και ο τύραννος πεθαίνει.

ΗΛΕΚΤΡΑ – Η ιστορία μας μόλις τώρα αρχίζει. Μ’ αγαπάς;

ΟΡΕΣΤΗΣ – Σ’ αγαπώ Ηλέκτρα. Εσύ μ’ αγαπάς;

ΗΛΕΚΤΡΑ – Σ’ αγαπώ Ορέστη. Θα πεθάνω, κι εσύ θα πεθάνεις.

ΟΡΕΣΤΗΣ – Θα πεθαίνουμε κάθε μέρα. Θα έχεις τη δύναμη να πεθαίνεις κάθε μέρα;

ΗΛΕΚΤΡΑ– Θα έχουμε το κουράγιο να αρχίζουμε μια νέα μέρα;

ΗΛΕΚΤΡΑ – Μια φορά κι έναν καιρό…έγινε κάτι στα αλήθεια.

Ζούσε στην Ανατολή ένα όμορφο πουλί. Ήταν πιο λαμπερό κι από τον ήλιο. Πιο φωτεινό απ’ το ουράνιο τόξο.

Γεννημένο απ’ την αιώνια επιθυμία της Ανθρωπότητας. Πατέρας του ήταν η Ελευθερία, μητέρα του η Ευτυχία.

Οπουδήποτε πετούσε το Πουλί της Φωτιάς, σκόρπιζαν τα σύννεφα και ο ήλιος άρχιζε να λάμπει.

Το ουράνιο τόξο φώτιζε τον ουρανό. Ο πόνος των βασάνων μετριάστηκε. Οι καταπιεσμένοι ξεσηκώθηκαν και τα χέρια τους σχημάτισαν γροθιά.

Το πουλί πετούσε συνέχεια από ανατολή σε δύση.

Αλλά ήρθε το βράδυ…και το πουλί κουράστηκε.

Το κεφάλι του έγειρε στο στήθος του και τα πολύχρωμα φτερά του ξέβαψαν. Η δύναμή του το εγκατέλειψε.

Την είχε δώσει όλη στον Άνθρωπο.

Κι όταν τα πρώτα αστέρια φάνηκαν στον ουρανό, το θαυμάσιο πουλί ήταν νεκρό!

Αλλά με τις πρώτες ακτίνες του ήλιου, το πουλί ξαναγύρισε στη ζωή.

Και, ω, το θαύμα. Το πουλί ήταν πιο φωτεινό. Πιο όμορφο, πιο ανήσυχο, πιο ζωηρό!

Έτσι όπως είναι σήμερα, έτσι όπως θα είναι, ως το τέλος του κόσμου.

Το πουλί καταστρέφεται καθημερινά και ξαναγεννιέται την επαύριο.

Κι όταν δεν θα υπάρχουν πια κτηματίες και καταπιεζόμενοι και δε θα υπάρχει άνθρωπος φτωχός

κι όλοι οι άνθρωποι θα είναι ίσοι στο τραπέζι της Δικαιοσύνης κι όταν η Αυγή του Πνεύματος θα φωτίσει το παράθυρο κάθε σπιτιού,

τότε και μόνο τότε θα υπάρξει μια ζωή άξια για τον άνθρωπο.

Ελευθερία, ευτυχία και ειρήνη.

Ευλογημένο να έιναι το όνομά σου, Επανάσταση.

ΧΟΡΟΣ

«Το παγώνι πετάει ψηλά, φέρνοντας το μήνυμα της Ελευθερίας στη φτωχή πολιτεία.
Λαμπερό και περήφανο, το παγώνι, φως του ήλιου δανείζεται.
Πήγαινε καις πες στους ανθρώπους, πως ένας καινούργιος κόσμος αρχίζει αύριο.
Αύριο είναι μια καινούργια ημέρα, ένας καινούργιος κοσμος αρχίζει αύριο που θα κρατήσει αιώνια.
Καινούργιοι αγώνες, καινούργια πρόσωπα θαλάμψουν φωτεινά στους ουρανούς.
Ίσως όλα αυτά να είναι τρελά κι όλοι να πεθάνουμε.
Αυτό, το μεγάλο μας «πιστεύω», κάποια μέρα θα αναγνωριστεί…»


"Εγώ είμαι, η Ηλέκτρα, που ποτέ δε ξεχνώ. Κι εφόσον ζει ο άνθρωπος, δε πρέπει να ξεχνά. Εφ' όσον ζει ο άνθρωπος που δεν ξεχνάει, κανείς δε πρέπει να ξεχάσει."



Nanjing! Nanjing! – City of Life and Death – Nanking! Nanking!

Μισαλλοδοξία – Ο ανατέλων ήλιος  του εθνικισμού που κατακαίει το βλέμμα

“Life is more difficult than death” - ”Η ζωή είναι δυσκολότερη από το θάνατο”

Nanjing! Nanjing!

Ένα αντιπολεμικό δράμα με μαξιμαλιστικές προθέσεις, ακαδημαϊκό αντιπολεμικό λόγο και φορμαλιστικές λύσεις

Πρωτεύουσα Κίνας, Nanjing, 1937. H Ιαπωνία σύμμαχος του Άξονα, εισβάλλει στη, τότε, πρωτεύουσα της Κίνας και εξολοθρεύει σταδιακά αλλά και αδιάκριτα και ολοκληρωτικά όλο το πληθυσμό της πόλης… Ο εφιάλτης του 2ου παγκοσμίου πολέμου έχει ξεκινήσει. Στη κινέζικη πρωτεύουσα Nanking υπολογίζεται ότι σκοτώθηκαν, δολοφονήθηκαν ή εκτελέστηκαν γύρω στις 200.00ο (και σύμφωνα με άλλους υπολογισμούς 300.000) άνθρωποι. Πάνω από 20.000 γυναίκες βιάστηκαν, μεταξύ αυτών ανήλικες ή υπερήλικες. Η σφαγή της Nanking έχει καταγραφεί ως ένα από μια σειρά εγκλημάτων πολέμου που διεξήγαγε ο αυτοκρατορικός υπερεθνικιστικός στρατός της Ιαπωνίας.

Ο Κινέζος σκηνοθέτης Lu Chuan επιχειρεί να μιλήσει για το αποτρόπαιο και την απουσία του ανθρωπίνου ως παράγωγο αποτέλεσμα του πολέμου. Απ’τη πλευρά της Κίνας όμως, – καθώς η Ιαπωνία επισήμως δεν έχει απαντήσει για τον αφανισμό αυτής της πόλης. Από τη πλευρά των νικητών, που γράφουν και την Ιστορία και τις κινηματογραφικές της εκδοχές.

Γιατί, ποτέ οι δυτικοί σύμμαχοι δεν μίλησαν και δε καταδίκασαν απερίφραστα και καθολικά το παράλογο αφανισμό της Δρέσδης σε 48 ώρες, ένα αντίστοιχο ανάλογο του παραλογισμού που έλαβε μέρος στη Nanjing.

Ο τίτλος του φιλμ στη πρωτότυπη έκδοσή του είναι η κραυγή του ονόματος της πόλης που εξαφανίστηκε εν ονόματι του παραλόγου: «Nanjing! Nanjing!». Και είναι αυτός ο τίτλος που αρμόζει στη ταινία. Στα αγγλικά δόθηκε ο τίτλος «Η πόλη της ζωής και του θανάτου» ως ένα αχρείαστο προβοκάρισμα προς το θεατή.

Το Nanjing! Nanjing! ωστόσο αποτελεί ένα μπουκέτο συναισθημάτων και μια ειλικρινή, απ΄τη πλευρά του σκηνοθέτη περίσκεψη, περισυλλογή γύρω απ’το αποτρόπαιο.

O Lu Chuan με ευαισθησία και συγκινητικό τρόπο, μιλά για την εκπόρνευση του ανθρώπινου πολιτισμού και της συλλογικής πολυπολιτισμικής συνύπαρξης εξ’ αιτίας της ίδιας της φύσης του πολέμου. Μιλά για τα ένστικτα που προηγούνται του πολιτισμού και αποκαλύπτουν, την ώρα της φρίκης, την ωμότητα και το πρωτόγονο σημείο εκκίνησης της ανθρώπινης φύσης

Η σκηνοθεσία του, χωρίς να είναι απαραίτητα πρωτότυπη σε όλα της τα μέρη, είναι μια σκηνοθεσία πολυεπίπεδη, σύνθετη και διερευνητική.

Είναι, σκηνοθεσία των μεγάλων όγκων, των μεγάλων διαστάσεων και αριθμών, καθώς  προσπαθεί, ευφυώς , να περικλείσει στα πλάνα του τα πλήθη που κουβαλούν στους ώμους τους τη φρίκη και κινηματογραφώντας μεγάλες χωρικές διαστάσεις βοηθά το θεατή, μέσω ακριβώς αυτής της υπόδειξης της κλίμακας στην οποία συμβαίνουν τα γεγονότα και της έκτασής τους, να καταλάβουμε ότι ο πόλεμος είναι ο καθολικός οδοστρωτήρας του δώρου της ζωής, του έρωτα, της φιλίας, της ανθρώπινης δημιουργίας. Ο σκηνοθέτης υποδεικνύει το αδιανόητο της εξολόθρευσης μαζών και τον αναξιοπρεπή θάνατο των ανθρώπων στον πόλεμο.

...Μισαλλοδοξία: η στιγμή που η Ιστορία γράφεται εν ονόματι των εξουσιαστών, η στιγμή που η φονικός μηχανισμός της ιδεολογίας του έθνους - κράτους θριαμβεύει συντρίβοντας την ανθρώπινη διάσταση και τη συνύπαρξη...

Δε μπορώ, όμως, να μην παραλείψω να πω, ότι το φιλμ προέρχεται από ένα σκηνοθέτη ο οποίος την ίδια στιγμή που καταδικάζει το αποτρόπαιο, το ανήκουστο και το αδιανόητο, την ίδια στιγμή  η ίδια του η χώρα συνεχίζει να καταδικάζει τους ίδιους της τους πολίτες σε μια απάνθρωπη στέρηση ελευθερίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συνεχίζει να επιβάλλει – συνεπικουρούμενη απ’τη σιωπή της Δύσης – τη μεσαιωνικού τύπου θανατική καταδίκη και βασανιστήρια στους αντιφρονούντες. Αν και το ένα δεν αποκλείει απαραίτητα το άλλο, η συμπαράταξη του Lu Chuan στο πλευρό των ακαδημαϊκών σκηνοθετών του Κινέζικου καθεστώτος, ο αντιπολεμικός του λόγος κινδυνεύει να εκπέσει σε βερμπαλισμό.

Σε δυσθεώρητα ύψη και η σκηνή με την εκτέλεση του Κινέζου, που ενώ είχε την ευκαιρία να δραπετεύσει απ’το θάνατο, παραχωρεί τη θέση του σε έναν άλλο: λίγο πριν την εκτέλεση του, ένα ακόμα στιγμιότυπο του αφανισμού, της εξολόθρευσης απευθυνόμενος στον Ιάπωνα στρατιώτη που τον συνόδευσε στο απόσπασμα του λέει: «Η γυναίκα μου όμως είναι έγκυος…» – γιατί η ζωή θα συνεχίσει, γιατί ο θάνατος ο δικός μας θα νικηθεί από τη ζωή των παιδιών μας, γιατί η ζωή νικά το θάνατο κάθε φορά που δυο σύντροφοι φιλιούνται.

"Yuriko: κύριε Rabe, εγώ θα πάω" - όταν η πόρνη δημιουργεί μια συγκλονιστική ηθική

Το φιλμ τελειώνει με την απελευθέρωση δύο καταδικασμένων σε θάνατο Κινέζων από δύο Γιαπωνέζους στρατιώτες – με το συγκλονιστικό σχόλιο του ενός, που ενώ τους απελευθερώνει, στωικά λέει «Η ζωή είναι δυσκολότερη από το θάνατο. Τραγικό. Τόσο που την επόμενη στιγμή προχωρά σε μια ηρωική και πολλαπλή αναγνώριση της ήττας μπροστά στο θάνατο: τη ίδια στιγμή που χαρίζει τη ζωή στους άλλους, αυτός αυτοκτονεί. Τα περιθώρια που δίνονται στο θεατή για να σκεφτεί για τη αξιολόγηση της διπλής αυτής πράξης του στρατιώτη ανοίγουν τρομακτικά. Είναι και η στιγμή που ο Lu Chuan καταφέρνει να διαφύγει, μαζί με τον θεατή στο ποιείν, στη σιωπή.

Και είναι άλλη μια κατά παραχώρηση δυνατότητα και προσφορά ζωής – άλλος ένα θάνατος του εγώ για να ζήσει ο άλλος – όπως ανάλογα και αντίστοιχα και στη σκηνή που στο στρατόπεδο προσφύγων γίνεται γνωστό ότι πρέπει να δοθούν 50 γυναίκες για 3 εβδομάδες για τη σεξουαλική ικανοποίηση των κατακτητών – με αντάλλαγμα τη συνέχιση της τροφοδοσίας του στρατοπέδου, τη παράταση της ζωής, – όπου μια πόρνη, πρώτη, προσφέρεται εθελοντικά για το σκοπό αυτό, δημιουργώντας μια ηθική συγκλονιστική στους υπόλοιπους και που στη συνέχεια θα παρακινήσει με το τρόπο αυτό και άλλες γυναίκες να θυσιαστούν για την επιβίωση όσων μένουν.

Στο φιλμ, επιλεκτικά, σε μέρη της ταινίας, ο σκηνοθέτης μετατρέπει την αφήγηση του παρατηρητή στη μαρτυρία του βλέμματος του ήρωα, αφήνοντας τον θεατή να δει μέσα από τα μάτια του. Μια πάντοτε αγαπητή – εδώ πετυχημένη – και εκφραστική τεχνική.

«Japan is a divine country, a country of Gods, with the Emperor at its center» Yoshio Mori 5/17/200 Japanese Prime Minister

Προσεκτικά, πίσω από τα αντιπολεμικά φιλμ θα ήταν χρήσιμο να προσπαθήσουμε να διακρίνουμε τη μισαλλοδοξία των λαών, εποχούμενη πάνω στο άρμα του εθνικισμού, του μιλιταρισμού και της αποικιοκρατίας, που ως κίνητρο αποτελεί τη στιγμή που η Ιστορία γράφεται εν ονόματι των εξουσιαστών, η στιγμή που o φονικός μηχανισμός της ιδεολογίας του έθνους – κράτους θριαμβεύει συντρίβοντας την ανθρώπινη διάσταση και τη συνύπαρξη. Κάτι τέτοιο υφέρπει στο φιλμ αυτό, απλώς και μόνο από την εξιστόρηση των γεγονότων, δεν αποτελεί όμως κεντρικό θέμα και στοχευμένη κριτική, καθώς έτσι θα μιλούσαμε για μια διαφορετική ταινία, για μια ταινία ουσιαστική, εννοώ πολιτική.

Θα ήθελα όμως να υπογραμμίσω τη καταγγελία του Lu Chuan με ένα διαφορετικό τρόπο, με κάτι που μου έλεγε προ ημερών ένας βετεράνος του Αφγανιστάν που πολέμησε για λογαριασμό της Σοβιετικής Ένωσης:

«Για ποια πατρίδα μιλάμε σε ένα πόλεμο; Στο πόλεμο καταλαβαίνεις ότι σκοτώνεις ή σκοτώνεσαι για το παράλογο, για κάτι που δεν υπάρχει, εξαφανίζεις ή εξαφανίζεσαι μέσα στον οχετό μιας ιστορίας που δε σου ανήκει, μιας Ιστορίας που γράφουν οι εξουσιαστές. Μπροστά σε αυτόν το θάνατο δεν υπάρχει καμιά πατρίδα που σου μάθαιναν τόσα χρόνια.  Γιατί η μόνη πραγματική πατρίδα είναι ο σύντροφός και η οικογένειά μας.»

"Yuriko, συγχώρεσε με" - μια ακόμη ιερή ικεσία, για εξιλέωση, για τη συγχώρεση των εγκλημάτων

Σε σχέση με τη ταινία, δείτε την, έχει να σας προσφέρει πολλά και θα σας κάνει να νιώσετε έντονα για την απαξίωση της ζωής στο πόλεμο, εμένα ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που μου προσέφερε είναι να προτιμώ να βλέπω μέσα από το βλέμμα μιας πόρνης την αξία της ανθρώπινης ζωής. Και μόνο για αυτό το λόγο είμαι ευγνώμων που είδα το φιλμ αυτό.

Κάτι που θα περίμενε κανείς είναι σε ένα made in China φιλμ, να αποδοθεί με μια διαφορετική οπτική το περί του πολέμου, μέσα από τα σπλάχνα της τρομακτικά πλούσιας παράδοσης. Αντίθετα, όμως, ο Chuan υποκύπτει στα κελεύσματα των καιρών, σε μια δυτικού τύπου τύπου κωδικοποίηση και προσαρμογές, αποφεύγοντας να μας δώσει το διαφορετικό, που θα μας ήταν και πολύ περισσότερο χρήσιμο, και καταφεύγει στο προφανές. Το ασπρόμαυρο στυλυζάρισμα της ταινίας και η γενικότερα οικεία αισθητική των κινηματογραφικών μέσων είναι προσαρμοσμένα στη δυτική αγορά. Το κάνει όμως χωρίς ευκολία, καθώς ο μύθος, η ιστορία από μόνη της σε υποχρεώνει να κινηματογραφήσεις με σοβαρότητα ένα από τα πιο δύσκολα και διαχρονικά ζητήματα. Η ιστορία εξάλλου της εξαφάνισης στη Nanking ως έγκλημα πολέμου και γενοκτονία,  είναι τρομακτικά από μόνα τους.

το βλέμμα της πόρνης, της Yuriko - που, όπως και η Γκουέρνικα του Πικασό, απευθύνεται σε όλους εμάς: "Είστε ανήθικοι"

Προσωπικά εγώ, έχω αφήσει πίσω μου, προ πολλού, αυτού του είδους τον ακαδημαϊσμό και φορμαλιστικό αντιπολεμικό λόγο. Παίρνω αποστάσεις. Αναζητώντας πατρίδες, κι εγώ, εκτίθεμαι σε αμφίδρομες διαδρομές. Μα είναι μια οπτική που δεν απευθύνεται σε εμένα. Γιατί ο θάνατος δεν απαιτεί φιλολογία και δεν έχει αφήγηση. Δε κινηματογραφείται. Γιατί η οροφή σε εμένα έχει δοθεί δια παντός με άλλους τρόπους:

είναι η αρχιτεκτονική, για παράδειγμα, του εβραΪκού μουσείου του Βερολίνου και οι μικρές ιστορίες – μαρτυρίες  των ανθρώπων που οδηγήθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης,

είναι οι σκηνές των μικρασιατών προσφύγων που προσπαθούσαν να διαφύγουν στα παράλια της Μικράς Ασίας εξ’ αιτίας της εγκληματικής, παρανοϊκής αλαζονείας και βιαιότητας των Ελλήνων,

είναι τα μοιρολόγια, στα ποντιακά, της γειτόνισσας μας για τη προσφυγιά και την απώλεια που σαν μικρό με διαπότισαν ενώ βελονιάζαμε καπνόφυλλα,

είναι η Guernica του Πικασσό που είχα από μικρός στο δωμάτιο μου τυλιγμένη με ένα μαύρο ύφασμα,

είναι το απόλυτο του παραλογισμού και της γνώσης που μου πρόσφερε η διερεύνηση του αφανισμού της Δρέσδης,

είναι το σοκαριστικό “Memory of the Camps“, μετά το οποίο είναι πολύ δύσκολο να ξαναμιλήσεις για το θάνατο, είναι αδύνατον να δικαιολογήσεις οποιοδήποτε πόλεμο, γιατί αισθάνεσαι βαθιά την ανάγκη, την υποχρέωση και την ευθύνη, να μη ξαναμιλήσεις για τίποτε άλλο παρά μόνο για τη ζωή.

worldcity

"...για ποια πατρίδα μιλάμε σε ένα πόλεμο; στο πόλεμο καταλαβαίνεις ότι σκοτώνεις ή σκοτώνεσαι για το παράλογο, για κάτι που δεν υπάρχει, εξαφανίζεις ή εξαφανίζεσαι μέσα στον οχετό μιας Ιστορίας που δε σου ανήκει..."

Ενάντια στον Εθνικισμό: Οι Αναρχικοί εναντίον του Εθνικισμού

Αναρχικοί, Εθνικισμός και Μιλιταρισμός: Γιατί οι Αναρχικοί είναι αντίθετοι στο μιλιταρισμό και τον εθνικισμό

Lenin Reloaded: Λαός, Έθνος, Κράτος – 13 παρατηρήσεις

Η επίσημη ετήσια έκθεση για το 2011, της Amnesty International για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Κίνα:  China – Human Rights

Η επίσημη ετήσια έκθεση για το 2011, της Amnesty International για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ιαπωνία: Japan – Human Rights

Εγκλήματα πολέμου κατά την ίδια περίοδο του Σινο – Ιαπαωνικού πολέμου:

Καταγεγραμμένα εγκλήματα πολέμου του Εθνικού Επαναστατικού Στρατού της Κίνας:

  • in 1937 near Shanghai, the killing, torture and assault of Japanese POWs and Chinese civilians accused of collaboration, were recorded in photographs taken by Swiss businessman Tom Simmen.[55] (In 1996, Simmen’s son released the pictures, showing Nationalist Chinese soldiers committing summary executions by decapitation and shooting, as well as public torture.)
  • Ανταρσία στη πόλη  Tungchow  of August 1937; Chinese soldiers recruited by Japan mutinied and switched sides in Tōngzhōu, Beijing, before attacking Japanese civilians and killing 280.[51]
  • Nationalist troops in Hubei Province, during May 1943, ordered whole towns to evacuate and then «plundered» them; any civilians who refused and/or were unable to leave, were killed.[52]

Καταγεγραμμένα εγκλήματα πολέμου του Αυτοκρατορικού Στρατού της Ιαπωνίας:

Σφαγή της Changjiao  (+30.000 νεκροί) – διάρκεια 4 ημέρες

Σφαγή της Nanjing / Nanking. (200.00 έως 300.000 νεκροί) – διάρκεια: έξι εβδομάδες

Zhejiang-Jiangxi Campaign (320.ooo νεκροί) – διάρκεια :3 μήνες περίπου

για τον αφανισμό της Nankin, πριν ακόμη το φιλμ του Chuan, μπορείτε να δείτε και να διαβάσετε:

Γκουέρνικα του Πικασσό εις μνήμην του βομβαρδισμού της ομώνυμης πόλης από τους φασίστες: ένας πίνακας, μια ολοκληρωτική εμπειρία που απευθύνεται σε όλους εμάς: "Είστε ανήθικοι"


Θόδωρος Αγγελόπουλος – έφυγε ο σκηνοθέτης της ελληνικής ιστορίας

“Δεν έχω άλλο σπίτι από το ταξίδι”

“Δεν έχω άλλο σπίτι από το ταξίδι”

στο La Ivolution:

«Θόδωρος Αγγελόπουλος: στην αιωνιότητα, στο φως«


Paranoia

Another World Is Possible

«έζησα τριάντα χρόνια σε μια εποχή αδιάκοπα ταραγμένη, γεμάτη φόβο και ελπίδα,

και ήλπιζα ότι κάποτε θα τελείωναν ο φόβος και η ελπίδα.

Είμαι υποχρεωμένος να παραδεχτώ ότι όλα αυτά συνεχίζονται

και μάλιστα, στις δύσκολες στιγμές, θα έλεγε κανείς

ότι όλο και χειροτερεύουν»

Χέγκελ προς Κρούτσερ – 30 Οκτωβρίου 1819

Another World Is Possible


Η τιμή του Παπανδρέου

"...o Γιώργος Παπανδρέου, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία, είναι ένας άνθρωπος μιας άλλης κουλτούρας. Ενός άλλου πολιτισμού. Είναι ένας άνθρωπος που ζει μια μεγάλη αντίφαση: διοικούσε μια χώρα την οποία δεν εκτιμά κι ένα κόμμα το οποίο σιχαίνεται..."

Δεν είχε καμιά σχέση με τον Παπανδρέου του μπαλκονιού και της σαγήνης. Ήταν ο Αντρέας των προφάσεων, των εγωιστικών επιλογών και της συνεχούς αυτοδικαιολόγησης.

Ήταν στα τέλη της δεκαετίας του ’90, όταν συνάντησα στη Στοκχόλμη την οικογένεια Νίμπλουμ. Την Αιμιλία Αντρέα Νίμπλουμ, εκτός γάμου κόρη του Αντρέα Παπανδρέου, και τη μητέρα της. Η μητέρα της Αντρέα, μια τηλεοπτική παραγωγός με μεγάλη φυσική ευγένεια και υπομονή, απ’ ό,τι αποδεικνύεται, περιέγραφε έναν άλλο Παπανδρέου. Δεν είχε καμιά σχέση με τον Παπανδρέου του μπαλκονιού και της σαγήνης. Ήταν ο Αντρέας των προφάσεων, των εγωιστικών επιλογών και της συνεχούς αυτοδικαιολόγησης. Ο σύζυγος της Νίμπλουμ ήταν φίλος του Αντρέα και καθηγητής στο ίδιο πανεπιστήμιο. Η Νίμπλουμ βοήθησε τον Παπανδρέου να εμφανιστεί στη Σουηδία ως εκπρόσωπος της αντιδικτατορικής Ελλάδας, διοργανώνοντας την ιστορική συνέντευξη με τη Διεθνή Αμνηστία. Λίγους μήνες μετά έμεινε έγκυος από τον Αντρέα. Τη διαβεβαίωσε αρκετές φορές πως θα μιλήσει για τη σχέση τους και το παιδί στη Μαργαρίτα. Δεν το έκανε. Άφησε τη Νίμπλουμ με την Αιμιλία στην αγκαλιά κι έφυγε. Χρόνια αργότερα ο Ούλωφ Πάλμε, ο Σουηδός πρωθυπουργός, μεσολάβησε για να εξασφαλίσει από τον Αντρέα τη δέσμευση πως θα δώσει διατροφή για την Αιμιλία. Αυτός δέχτηκε, αλλά ήταν σαν τις πολιτικές δεσμεύσεις του Αντρέα πως θα φύγουν οι βάσεις (για όσους θυμούνται).

"...ένας συνεργάτης του Αντρέα μου εξομολογήθηκε μια ιστορία, για την «ευκολία» του και τη «δυσκολία» των άλλων..."

ένας συνεργάτης του Αντρέα μου εξομολογήθηκε μια ιστορία, για την «ευκολία» του και τη «δυσκολία» των άλλων

Στη συνάντηση αυτή με τις Νίμπλουμ ρώτησα την άγνωστη κόρη του Παπανδρέου τι γνώμη είχε για τον πατέρα που δεν γνώρισε. Με κοίταξε (ίδια ο Αντρέας) και απάντησε: «Νομίζω πως ο πατέρας μου τα θεωρούσε όλα εύκολα για τον εαυτό του, γι’ αυτό τα έκανε δύσκολα για τους άλλους». Έναν μόλις χρόνο μετά τη συνάντηση στη Σουηδία, ένας συνεργάτης του Αντρέα μου εξομολογήθηκε μια ιστορία για την «ευκολία» του και τη «δυσκολία» των άλλων. Ήταν τις μέρες της Συνόδου των Έξι στην Αθήνα. Αυτού του πολιτικού σχήματος που ήθελε να δείχνει πως ισορροπεί αντι-υπερδυναμικά ανάμεσα στα δυο μπλοκ. Ο Αντρέας έφυγε εσπευσμένα από τη Σύνοδο για να συναντήσει έναν έρωτά του στο Λαγονήσι. Την επόμενη μέρα ο διεθνής Τύπος έγραφε: «Τα έσπασε ο Παπανδρέου με τους Έξι», ενώ οι αναλυτές της CIA προσπαθούσαν να καταλάβουν τι, αλήθεια, σήμαινε η απρόβλεπτη απουσία του Αντρέα από τη Σύνοδο. Ελάχιστοι γνώριζαν πως η απουσία του Αντρέα ήταν η επιμονή του να βλέπει τις αδυναμίες του ως τον δρόμο της ζωής του, πράγμα που ήταν αδύνατο να υποψιαστούν οι άλλοι για έναν τόσο επιθετικό ηγέτη.

Ο Γιώργος Παπανδρέου, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία, είναι ένας άνθρωπος μιας άλλης κουλτούρας. Ενός άλλου πολιτισμού. Είναι ένας άνθρωπος που ζει μια μεγάλη αντίφαση: διοικούσε μια χώρα την οποία δεν εκτιμά κι ένα κόμμα το οποίο σιχαίνεται.

Όσο περνά ο καιρός, αναρωτιέμαι αν αυτό που είπε η Αιμιλία για τον πατέρα της ισχύει για τον αδελφό της. Αν δηλαδή ο τρόπος που ο Γιώργος προσπαθεί να καθιερώσει ένα προσωπικό σύστημα ιδεών ή ανθρώπων, εμμονών άλλες φορές, γίνεται η δυσκολία των άλλων. Ο Γιώργος Παπανδρέου, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία, είναι ένας άνθρωπος μιας άλλης κουλτούρας. Ενός άλλου πολιτισμού. Είναι ένας άνθρωπος που ζει μια μεγάλη αντίφαση: διοικούσε μια χώρα την οποία δεν εκτιμά κι ένα κόμμα το οποίο σιχαίνεται. Τίποτα από τα δύο, όμως, δεν άλλαξε προς το καλύτερο.

Η πιο αντιπροσωπευτική εικόνα του Γιώργου για τους Έλληνες θα είναι αυτή με το κολάν και τα διαστημικά γυαλιά, να κάνει διατάσεις ανάμεσα σε δεκάδες στελέχη του ΠΑΣΟΚ που ανακάλυψαν ξαφνικά τον Μαραθώνιο ως τρόπο άσκησης της πολιτικής.

Η πιο αντιπροσωπευτική εικόνα του Γιώργου για τους Έλληνες θα είναι αυτή με το κολάν και τα διαστημικά γυαλιά, να κάνει διατάσεις ανάμεσα σε δεκάδες στελέχη του ΠΑΣΟΚ που ανακάλυψαν ξαφνικά τον Μαραθώνιο ως τρόπο άσκησης της πολιτικής. Για όλους τους ηγέτες δημιουργούνται πάντα τα στοιχεία αρχικώς του μύθου και στη συνέχεια της ισοπεδωτικής απομυθοποίησης. Η αλήθεια χάνεται στα προσωπικά στοιχεία που αφαιρούμε και σε αυτά που προσθέτουμε ως πολιτικά, χωρίς να είναι. Ένας άσπονδος εχθρός του Γιώργου τον χαρακτηρίζει «αδόμητο». Ως πολιτικό που θεωρεί σκοπό τα μέσα με τα οποία ασκείται η πολιτική. Που αντιλαμβάνεται την πολιτική ως μείγμα νέων τεχνολογιών, εγωισμών και μεταμοντέρνων θεωρήσεων που εκστόμισε κάποιος από τους πολλούς συμβούλους. Που θεωρεί πως οι Έλληνες πρέπει να αποβάλλουν το κακό, ιδρώνοντας στο γυμναστήριο και πίνοντας την κατάλληλη ποικιλία πράσινου τσαγιού. Πολλά ίσως είναι υπερβολές. Πως έκανε κάποιον σύμβουλό του, γνωρίζοντάς τον στην πτήση Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Πως στη διαδρομή για μια σοβαρή συνάντηση σταμάτησε να κάνει κανό, και άλλα πολλά.

"...Οι ηγέτες, παρά τη δημόσια έκθεσή τους, έχουν πάντα τη δυνατότητα να εμφανίζουν την επιπολαιότητά τους ως όραμα και την αποτυχία τους ως θυσία. Ο Γιώργος θα κριθεί και αυτός από την ιστορία. Όχι για τα δευτερεύοντα. Για το πρωτεύον. Μπορούσε ν’ αλλάξει την Ελλάδα και δεν το έκανε..."

Οι ηγέτες, παρά τη δημόσια έκθεσή τους, έχουν πάντα τη δυνατότητα να εμφανίζουν την επιπολαιότητά τους ως όραμα και την αποτυχία τους ως θυσία. Ο Γιώργος θα κριθεί και αυτός από την ιστορία. Όχι για τα δευτερεύοντα. Για το πρωτεύον. Μπορούσε ν’ αλλάξει την Ελλάδα και δεν το έκανε.

Οι ηγέτες, παρά τη δημόσια έκθεσή τους, έχουν πάντα τη δυνατότητα να εμφανίζουν την επιπολαιότητά τους ως όραμα και την αποτυχία τους ως θυσία. Ο Γιώργος θα κριθεί και αυτός από την ιστορία. Όχι για τα δευτερεύοντα. Για το πρωτεύον. Μπορούσε ν’ αλλάξει την Ελλάδα και δεν το έκανε. Την οδήγησε στο ΔΝΤ, χωρίς καμιά διαπραγμάτευση. Σύμφωνα με τους διεθνείς αναλυτές πια, μπορούσε να διαπραγματευτεί το χρέος όταν Γερμανοί και Γάλλοι ήταν φορτωμένοι με ελληνικά ομόλογα, υποστηρίζοντας την άποψη πως η ελληνική κρίση έχει ελληνικές ιδιομορφίες, αλλά είναι συστημική-ευρωπαϊκή.

Αυτό είναι πράγματι (όπως θα ‘λεγε και ο Αντρέας) θέμα τιμής του Παπανδρέου…

"...Γιώργος Παπανδρέου: ο άρχοντας του Χάους" - Ανικανότητα ή πρόθεση;

—-

το κείμενο αυτό γράφτηκε από το δημοσιογράφο Κώστα Βαξεβάνη και δημοσιεύτηκε στις 18 Ιανουαρίου 2012 στη σελίδα της LIFO


«Lo impossible solo tarda un poco mas» / “Μόνο λίγο ακόμη χρειάζεται για το ακατόρθωτο”

Μόνο λίγο ακόμη χρειάζεται για το ακατόρθωτο

"...και επειδή οι αγώνες που βασίζονται μόνο στην ελπίδα σβήνουν πριν καν νυχτώσει, ας συνειδητοποιήσουμε, επιτέλους, πως η εξέγερση είναι στη φύση μας..."

το κείμενο αυτό, γράφτηκε από την Ιωάννα Σκαντζέλη,
γράφτηκε για την εφημερίδα "Η Εποχή"
και δημοσιεύτηκε στο blog της "Η Σελίδα της Ιωάννας"  στις 25 Οκτ 2010,
εδώ, αναδημοσιεύεται με την άδειά της, για την οποία και την ευχαριστώ
το βίντεο που προσαρτήθηκε στο κείμενο
είναι απ'το Brith Gof Goddodin των Test Dept,
ένα κέλτικο ποίημα, για το ακατόρθωτο,
“για την ονειρική διάσταση του ανθρώπου 
που δείχνει το δρόμο προς την ελευθερία και το ασυμβίβαστο”
περισσότερα για το Gododdin στο σύνδεσμο:
https://worldcity2.wordpress.com/2009/12/13/%CF%85-gododdin-brith-gof-test-dept/

“Μόνο λίγο ακόμη χρειάζεται για το ακατόρθωτο”

Μία φράση γραμμένη σε τοίχο, έγινε φωτογραφία και μετά σύνθημα και διαδίδεται σαν αστραπή.
Λίγες λέξεις που καίνε συνειδήσεις και επιτρέπουν στους ανθρώπους να ονειρεύονται.

Γίνονται  το ομορφότερο τραγούδι, όπλο στο στόμα των ρομαντικών,περιφρόνηση στα όπλα των ισχυρών.

«Ήθελα οι φοιτητές να φεύγουν από την τάξη όχι απλά καλύτερα πληροφορημένοι,
αλλά προετοιμασμένοι να παρατήσουν την ασφάλεια της σιωπής,
πιο έτοιμοι να μιλήσουν, να δράσουν ενάντια στην αδικία όπου την έβλεπαν.
Αυτή, φυσικά, ήταν μια συνταγή για φασαρίες»

Σήμερα,πληροφοφορηθήκαμε το θάνατο του Χάουαρντ Ζιν.
Του ανθρώπου που κατατάχθηκε στην Αεροπορία για να εξοντώσει τους ναζί.
Του ειρηνιστή που πέταξε τα γεμάτα αμφιβολίες παράσημα για να αγωνιστεί από εκείνη τη στιγμή,
και μέχρι το τέλος του, κατά του πολέμου.

“Οι αριστεροί δε φεύγουν,δεν πηγαίνουν ταξίδι,δεν ανεβαίνουν στον ουρανό.
Πεθαίνουν.
Γι΄αυτό και η απώλειά τους είναι κάπως πιο συντριπτική.
Είναι ένα γεγονός,μια πράξη,μια ανεπίστρεπτη κατάσταση”.

Αυτά τα λόγια που αφιέρωσαν σύντροφοι στον Μιχάλη Παπαγιαννάκη,
δανείστηκα για να αποτίσω φόρο τιμής σε έναν από τους μεγαλύτερους διανοούμενους της Αριστεράς,
του κοινωνικού ακτιβιστή, του θεατρικού συγγραφέα και καθηγητή
που δίδαξε στους φοιτητές του την αξιοπρέπεια της εξέγερσης.

Η εξέγερση, η αυθόρμητη μικρή κόρη της Επανάστασης,

η τόσο όμορφη, ανατρεπτική αφυπνίστρια συνειδήσεων,

η τόσο παρεξηγημένη και πολλές φορές, δυστυχώς,κατευθυνόμενη. 

Δε μπορείς να χαρακτηρίσεις εύκολα την “εξέγερση”.

Είναι διαφορετική κάθε φορά που ξεσπάει,

έχει χίλια πρόσωπα που όμως όλα έχουν ένα κοινό σημείο.

Τον Άνθρωπο.

Είναι ξαφνική και τρομάζει, είναι χείμαρρος και παρασύρει.

Είναι η ελπίδα για την ουτοπία, το μονοπάτι για το αδύνατο.

Η σημερινή μέρα θα αφήσει στο μυαλό μου τα λόγια του Ζιν

και στην καρδιά μου τη λαχτάρα για το αδύνατο…

“Ως πατριώτης δε θα γιορτάσω. Θα πενθήσω τους νεκρούς.
Τους Αμερικανούς στρατιώτες και επίσης τους νεκρούς Ιρακινούς…
Θα πενθήσω τα παιδιά του Ιράκ που μπορεί να μη σκοτωθούν
αλλά θα τυφλωθούν, θα σακατευθούν, θα παραμορφωθούν ή θα τραυματιστούν ψυχικά
όπως τα βομβαρδισμένα παιδιά του Αφγανιστάν που,
όπως ανέφεραν Αμερικανοί επισκέπτες, έχασαν τη δύναμη του λόγου τους…

Εκείνοι που θα σκοτωθούν σε αυτόν τον πόλεμο δε θα πεθάνουν για την πατρίδα τους.

Θα πεθάνουν για την κυβέρνησή τους”.

Χάνονται ένας ένας οι μεγαλύτεροι επαναστάτες αφήνοντας σε εμάς το βαρύ φορτίο της ελπίδας της ουτοπίας..

Και επειδή οι αγώνες που βασίζονται μόνο στην ελπίδα

σβήνουν πριν καν νυχτώσει,

ας συνειδητοποιήσουμε, επιτέλους,

πως η εξέγερση είναι στη φύση μας

και ξεσπά κάθε φορά που κάποιοι προσπαθούν να μας πείσουν για το αντίθετο.

το κείμενο αυτό, γράφτηκε από την Ιωάννα Σκαντζέλη,

γράφτηκε για την εφημερίδα "Η Εποχή"

και δημοσιεύτηκε στο blog της "Η Σελίδα της Ιωάννας"  στις 25 Οκτ 2010,

εδώ, αναδημοσιεύεται με την άδειά της, για την οποία και την ευχαριστώ
το βίντεο που προσαρτήθηκε στο κείμενο
είναι απ'το Brith Gof Goddodin των Test Dept,
ένα κέλτικο ποίημα, για το ακατόρθωτο,
“για την ονειρική διάσταση του ανθρώπου
που δείχνει το δρόμο προς την ελευθερία και το ασυμβίβαστο”
περισσότερα για το Gododdin στο σύνδεσμο:
https://worldcity2.wordpress.com/2009/12/13/%CF%85-gododdin-brith-gof-test-dept/
-

«Occupy First. Demands Come Later» by Slavoj Žižek

Published on Saturday, October 29, 2011 by The Guardian/UK

text in Greek here: http://8apeiro.blogspot.com/2011/10/slavoj-zizek_29.html

 

Occupy First. Demands Come Later

Critics say the Occupy cause is nebulous. Protesters will need to address what comes next – but beware a debate on enemy turf

The protesters should fall in love with hard and patient work – they are the beginning, not the end.' (Photograph: Timothy A Clary/AFP/Getty Images)

One of the great dangers the protesters face is that they will fall in love with themselves

What to do after the occupations of Wall Street and beyond – the protests that started far away, reached the centre and are now, reinforced, rolling back around the world? One of the great dangers the protesters face is that they will fall in love with themselves. In a San Francisco echo of the Wall Street occupation this week, a man addressed the crowd with an invitation to participate as if it was a happening in the hippy style of the 60s: «They are asking us what is our programme. We have no programme. We are here to have a good time.»‘

The protesters should fall in love with hard and patient work – they are the beginning, not the end

Carnivals come cheap – the true test of their worth is what remains the day after, how our normal daily life will be changed. The protesters should fall in love with hard and patient work – they are the beginning, not the end. Their basic message is: the taboo is broken; we do not live in the best possible world; we are allowed, obliged even, to think about alternatives.

In a kind of Hegelian triad, the western left has come full circle: after abandoning the so-called «class struggle essentialism» for the plurality of anti-racist, feminist, and other struggles, capitalism is now clearly re-emerging as the name of the problem.

In a kind of Hegelian triad, the western left has come full circle: after abandoning the so-called «class struggle essentialism» for the plurality of anti-racist, feminist, and other struggles, capitalism is now clearly re-emerging as the name of the problem. So the first lesson to be taken is: do not blame people and their attitudes. The problem is not corruption or greed, the problem is the system that pushes you to be corrupt. The solution is not «Main Street, not Wall Street», but to change the system where Main Street cannot function without Wall Street.

There is a long road ahead, and soon we will have to address the truly difficult questions – not questions of what we do not want, but about what we do want.

There is a long road ahead, and soon we will have to address the truly difficult questions – not questions of what we do not want, but about what we do want. What social organisation can replace the existing capitalism? What type of new leaders do we need? What organs, including those of control and repression? The 20th-century alternatives obviously did not work.

«Merely having an open mind is nothing; the object of opening the mind, as of opening the mouth, is to shut it again on something solid.»

While it is thrilling to enjoy the pleasures of the «horizontal organisation» of protesting crowds with egalitarian solidarity and open-ended free debates, we should also bear in mind what GK Chesterton wrote: «Merely having an open mind is nothing; the object of opening the mind, as of opening the mouth, is to shut it again on something solid.» This holds also for politics in times of uncertainty: the open-ended debates will have to coalesce not only in some newmaster-signifiers, but also in concrete answers to the old Leninist question, «What is to be done?«

The direct conservative attacks are easy to answer

The direct conservative attacks are easy to answer. Are the protests un-American? When conservative fundamentalists claim that America is a Christian nation, one should remember what Christianity is: the Holy Spirit, the free egalitarian community of believers united by love. It is the protesters who are the Holy Spirit, while on Wall Street pagans worship false idols.

Are the protesters violent?

Are the protesters violent? True, their very language may appear violent (occupation, and so on), but they are violent only in the sense in which Mahatma Gandhi was violent. They are violent because they want to put a stop to the way things are – but what is this violence compared with the violence needed to sustain the smooth functioning of the global capitalist system?

they are called losers…they are called socialists…
they are accused of not respecting private property…

They are called losers – but are the true losers not there on Wall Street, who received massive bailouts? They are called socialists – but in the US, there already is socialism for the rich. They are accused of not respecting private property – but the Wall Street speculations that led to the crash of 2008 erased more hard-earned private property than if the protesters were to be destroying it night and day – just think of thousands of homes repossessed.

the only sense in which the protesters are communists is that they care for the commons – the commons of nature, of knowledge – which are threatened by the system

They are not communists, if communism means the system that deservedly collapsed in 1990 – and remember that communists who are still in power run today the most ruthless capitalism. The success of Chinese communist-run capitalism is an ominous sign that the marriage between capitalism and democracy is approaching a divorce. The only sense in which the protesters are communists is that they care for the commons – the commons of nature, of knowledge – which are threatened by the system.

they are dismissed as dreamers….they are not dreamers…
they are not destroying anything,
but reacting to how the system is gradually destroying itself

They are dismissed as dreamers, but the true dreamers are those who think things can go on indefinitely the way they are, just with some cosmetic changes. They are not dreamers; they are the awakening from a dream that is turning into a nightmare. They are not destroying anything, but reacting to how the system is gradually destroying itself. We all know the classic scene from cartoons: the cat reaches a precipice but goes on walking; it starts to fall only when it looks down and notices the abyss. The protesters are just reminding those in power to look down.

the protesters should beware not only of enemies, but also of false friends

This is the easy part. The protesters should beware not only of enemies, but also of false friends who pretend to support them but are already working hard to dilute the protest. In the same way we get coffee without caffeine, beer without alcohol, ice-cream without fat, those in power will try to make the protests into a harmless moralistic gesture.

in boxing, to clinch means to hold the opponent’s body
with one or both arms in order to prevent or hinder punches…

In boxing, to clinch means to hold the opponent’s body with one or both arms in order to prevent or hinder punches. Bill Clinton’s reaction to the Wall Street protests is a perfect case of political clinching. Clinton thinks that the protests are «on balance … a positive thing», but he is worried about the nebulousness of the cause: «They need to be for something specific, and not just against something because if you’re just against something, someone else will fill the vacuum you create,» he said. Clinton suggested the protesters get behind President Obama’s jobs plan, which he claimed would create «a couple million jobs in the next year and a half».

Yes, the protests did create a vacuum – a vacuum in the field of hegemonic ideology

What one should resist at this stage is precisely such a quick translation of the energy of the protest into a set of concrete pragmatic demands. Yes, the protests did create a vacuum – a vacuum in the field of hegemonic ideology, and time is needed to fill this vacuum in a proper way, as it is a pregnant vacuum, an opening for the truly new.

…they saw that for a long time
they were also allowing their political engagements to be outsourced
– and they want them back…

The reason protesters went out is that they had enough of the world where recycling your Coke cans, giving a couple of dollars to charity, or buying a cappuccino where 1% goes towards developing world troubles, is enough to make them feel good. After outsourcing work and torture, after the marriage agencies started to outsource even our dating, they saw that for a long time they were also allowing their political engagements to be outsourced – and they want them back.

the art of politics is also to insist on a particular demand that,
while thoroughly «realist», disturbs the very core
of the hegemonic ideology

The art of politics is also to insist on a particular demand that, while thoroughly «realist», disturbs the very core of the hegemonic ideology: ie one that, while definitely feasible and legitimate, is de facto impossible (universal healthcare in the US was such a case). In the aftermath of the Wall Street protests, we should definitely mobilise people to make such demands – however, it is no less important to simultaneously remain subtracted from the pragmatic field of negotiations and «realist» proposals.

…this silence, this rejection of dialogue, of all forms of clinching,
is our «terror», ominous and threatening as it should be…

What one should always bear in mind is that any debate here and now necessarily remains a debate on enemy’s turf; time is needed to deploy the new content. All we say now can be taken from us – everything except our silence. This silence, this rejection of dialogue, of all forms of clinching, is our «terror», ominous and threatening as it should be.

© 2011 Guardian News and Media Limited
Slavoj Žižek

Slavoj Žižek is international director of the Birkbeck Institute for the Humanities


Micro / Macro

Micro / Macro

originally posted by desprh in «Auriga«, 15.09.2011

"...but in reality the creation of outbursts of happiness is due to chaotic dynamics" - photo by worldcity

There are times that no matter the quantity of things that have happened, there is really nothing to say

There are times that no matter the quantity of things that have happened, there is really nothing to say. Everybody makes his/her own conclusions, each one kept for oneself, and each one of those conclusions alone microscopically does not make any change in the way the world keeps running. But each one of those opinions/thoughts are not worth nothing. Macroscopically they form the collective consciousness and they DO change the flow of the future.

there are a lot of ways to distinguish the micro- and macro scope of thing

Now, there are a lot of ways to distinguish the micro- and macro scope of things. Let a single person be the object. A satisfaction the object will get from an action of love, from reading a brilliant book or from the experience of being in a beautiful beach is something that happens here and now, therefore it should be considered as something microscopic. The happiness of being for a period of time with somebody that one loves or the experience of living a life in a beautiful city surrounded by people one appreciates would be a kind of macroscopic happiness (for the given period of time).

collective happiness is present

If all the people of the surrounding feel the same, then collective happiness is present. The most probable is that this small or big community is macroscopically happy, and the surrounding communities should tend to imitate it. This community can be then considered as a source of happiness.

but in reality the creation of outbursts of happiness is due to chaotic dynamics

The sources of happiness jump out of nowhere. Their creation is a result of a process macroscopically seen as a random Brownian motion of the molecules of a gas: the molecules are thought of as moving continuously to random directions. But in reality the creation of outbursts of happiness is due to chaotic dynamics: when the gas movement is explored microscopically, every single movement of a every single molecule is logically explained. And there comes a moment when the positions of the gas molecules have created a pattern, which contains denser areas and areas where the molecules are sparser.

a source of happiness

Suppose that the presence of molecules represent the happy people. An area which is dense in molecules is the macroscopically happy community, what above is called as a source of happiness. The sources of happiness should tend to increase the happiness within the community, but also to serve as happiness-expanders, as their surroundings gradually become happier and transferring the collective happiness to the other surrounding communities.

money

This scheme is fine for me, it sounds completely sane. I cannot but think that this scheme is able to bring about happiness around the globe… until I think of the one human invention that would at least obstruct (if not completely block) the outspread of collective happiness: money.

let consciousness be in place of happiness

Even so, let consciousness be in place of happiness. Collective consciousness is one thing that should be able to spread just like the collective happiness, but it cannot be hindered (at east not so easy) by money. Because consciousness is something that as long as it is present, it cannot become absent. It’s like knowledge — one cannot un-do knowledge. And if there is a single thing that seems to spread around the world during the last year is consciousness.

I know it’s still too early, but I believe consciousness about who we are, what we are worth and what we really need to be happy increases. I am optimistic in the sense that I believe that all people will become happy at some future time point. I am pessimistic in the sense that I believe that it will happen after my life is over.

—-

Micro / Macro

originally posted by desprh in «Auriga«, 15.09.2011


Mninomium: 30 χρόνια νύχτα – Τζίμης Πανούσης – Δούρειος Ήχος

– «είμαστε αντιεξουσιαστές στην εξουσία….» -Γιώργος Παπανδρέου
– εμείς είμαστε το 99%, καραγκιόζηδες…



Τσακώνονται οι φίλοι του Γιωργάκη, που τους έχει βολέψει στη κυβέρνηση
για το ποιός δεν θα πάει στη παρέλαση.
Οι περισσότεροι έχουν βγάλει εισιτήρια για το τριήμερο της 28ης σε μακρινούς προορισμούς,
όπου δεν θα τους αναγνωρίζουνε και δε θα τους πετάνε γιαούρτια.
Η άτιμη η μοίρα τα έφερε έτσι, και από σεβάσμιοι αντιπρόσωποι του λαού,
καταντήσανε φοβισμένοι γιουρτοσυλλέκτες.

Έχει πέσει σύρμα, αντί για γαλανόλευκες
να βάλουμε στα μπαλκόνια μαύρες σημαίες και να κατέβουμε στο Σύνταγμα,
να υποχρεώσουμε τους καταδρομείς και τους βατραχανθρώπους
να μαζέψουν τα σκουπίδια και να τα φορτώσουν στα άρματα μάχης.

Πόσο θα περιμένουμε ακόμα να κουκουλώνουν οι Κουκουλόπουλοι τα δικά τους εγκλήματα;
Πόσες ακόμα ακριβοπληρωμένες επιτροπές που τους βγάζουν όλους λάδι μπορούμε να ανεχτούμε;

Ήγκικεν γαρ η Βαστίλλη των Τροϊκανών
Δεν έχουμε τη πολυτέλεια να βάλουμε ούτε λεπτό το ντέρμπι των αιωνίων,
το ντέρμπι των φτωχών και των πλουσίων.
Άμεσα, δημοκρατικά, ο μπόγιας λαός θα βγεί στους δρόμους
να μαζέψει τα λυσσασμένα κομματόσκυλα.

Πόσο θα περιμένουμε ακόμα να κουκουλώνουν οι Κουκουλόπουλοι τα δικά τους εγκλήματα;
Πόσες ακόμα ακριβοπληρωμένες επιτροπές που τους βγάζουν όλους λάδι μπορούμε να ανεχτούμε;

Μέχρι χαμάμ είχανε στο άντρο της Δημοπρασίας για να χαλαρώνουν οι κηφήνες με ατμόλουτρα.
Δεν μπορούσε, αναρρωτιέμαι, ένα παλληκάρι, ένας λεβέντης,
να πάει να το βραχυκυκλώσει το χαμάμ, να βράσει ο Βούρος στο ζουμί του;
Άμα το’ χουνε ανάγκη οι Εθνοπατέρες, να τους βάλουμε χαμάμ και στη φυλακή,
τόσα λεφτά μας έχουνε φάει – εκεί θα κολλήσουμε τώρα;

Κατίνα, μεγάλη Κατίνα ξεκόλλα μπροστά απ’τη ΤιΒι χαράτσια, ΔΕΗ και εφορίες,
δίπλωσέ τα και βάλτα μολότωφ στουπί.

Ο «εφιάλτης» που περιφέρουν οι παννελήνιοι panel-ίστες είναι η «επιστροφή στη Δραχμή».
Σιγά τα αβγά!
Θα είναι λίγο πιο ακριβά τα γιαούρτια που θα χαραμίσουμε
στα μούτρα των δοσίλογων της ΑντιΕθνικής Αντιπροσωπείας Α.Ε.

Τώρα που δεν υπάρχουν δουλειές, το χαφιεδιλίκι πάει σύννεφο.
Έχουν ανοίξει οι κάνουλες των κομματικών ταμείων,
που είναι συγκοινωνούντα δοχεία με τα ταμεία του κράτους
και προσλαμβάνουν μικροεφιάλτες κινδυνολόγους να καρφώνουνε τους γείτονές τους.
Ο «εφιάλτης» που περιφέρουν οι παννελήνιοι panel-ίστες είναι η «επιστροφή στη Δραχμή».
Σιγά τα αβγά!
Θα είναι λίγο πιο ακριβά τα γιαούρτια που θα χαραμίσουμε
στα μούτρα των δοσίλογων της ΑντιΕθνικής Αντιπροσωπείας Α.Ε.

Όποιος δεν έχει καταλάβει σήμερα ότι συμμετέχουμε στο υλοποιημένο όραμα του Γκαίμπελς,
μιας καμουφλαρισμένης στοάς τραπεζιτών και τοκογλύφων,
έχει σοβαρό πρόβλημα κοινωνικής αντίληψης.

Να τελειώνουμε με αυτή τη νευρασθένεια…
τη νευαρασθένεια που μας ταλαιπωρεί και ας μας στοιχίσει λίγο παραπάνω.
Θα στεναχωρηθεί κάποιος κόσμος με ιδεολογία ΚΚΕ Εσωτερικού (με αυτή τη γάγγραινα)
αν φύγουμε από την Ευρώπη, λες και εγκαταλείπουμε το Παράδεισο της Ένωσης των Λαών.
Όποιος δεν έχει καταλάβει σήμερα ότι συμμετέχουμε στο υλοποιημένο όραμα του Γκαίμπελς,
μιας καμουφλαρισμένης στοάς τραπεζιτών και τοκογλύφων,
έχει σοβαρό πρόβλημα κοινωνικής αντίληψης.
Έχει εκλέξει κάποιος λαός, να σε ρωτήσω, με τη, καταφαινόμενη έστω, ψήφο του,
κάποιον από αυτούς τους Ρομπάι και τους Μπαρόζους
που αποφασίζουν για τις τύχες τις Γριάς Ηπείρου;
Τι δουλειά έχουμε εμείς με τη κουστωδία αυτή των Ευρωλιγούριδων; Τι δουλεία;
Σπαταλάμε τη ζωή μας για να μετράμε λεφτά και να μαζεύουμε άχρηστα gadget-άκια.
Έτσι, δε πας στο διάολο Ελβετόψυχε;
Επιστροφή στη Δραχμούλα χίλιες φορές,
αν είναι να απαλλαχτούμε απ’τις κομματικές συμμορίες.
Η μία η άλλη θα μας έρθει, να μου το θυμηθείς.

Έχουμε πεινάσει πολλές φορές, είναι γεγονός: παλιά τρώγαμε χαρούπια, τώρα θα τρώμε δοσίλογους

Ως Κινεζόφιλος φοιτητής της νεότητάς μου οφείλω,
έστω και με καθυστέρηση 40 χρονων, να κάνω κι εγώ την αυτοκριτική μου:

Το απάνθρωπο κινέζικο μοντέλο ανάπτυξης πληρώνουμε τώρα.
Η συσσώρευση πλούτου με ταυτόχρονη φτωχοποίηση του λαού
είναι το κινέζικο μοντέλο που ζήλεψε τώρα η Γερμανία
και το εφαρμόζει στις δύο τελευταίες δεκαετίες.
Αύξηση της παραγωγής, τεράστια κέρδη τα οποία μοιράζονται οι άπληστοι πλούσιοι,
την ώρα που η λιτότητα, οι μειώσεις συντάξεων, μισθών, κοινωνικών παροχών
έχουν καταντήσει το Γερμανό, δούλο πολυτελείας.
Εκπαιδευμένοι απ’τους Ναζί, οι φίλοι μας οι Γερμανοί, ξανάρχονται με ΕυρωΜπαζούκας
αυτή τη φορά να εξαθλιώσουν τον Ευρωπαϊκό Νότο.
Η μαϊμού «Ευρω-Ζώνη» είναι στη πραγματικότητα «Ευρω-Μαστίγιο»,
ευρωμαστίγιο στα χέρια των ευρωτραπεζιτών,
που ενώ μεταξύ τους δανείζονται με 1%, δανείζουν τα κράτη-μέλη με δεκαπλάσια τοκογλυφικά επιτόκια.

Ερήμην του λαού, που καταπίνει το δόλωμα της δήθεν Ευρωπαϊκής Ενοποίησης,
καταντήσαμε φτηνά νούμερα σε μια Νομισματική Ένωση μιας ολιγαρχίας
που κερδοσκοπεί με ένα ισχυρό, παγκόσμιο, νόμισμα, το Ευρώ.

Ερήμην του λαού, που καταπίνει το δόλωμα της δήθεν Ευρωπαϊκής Ενοποίησης,
καταντήσαμε φτηνά νούμερα σε μια Νομισματική Ένωση μιας ολιγαρχίας
που κερδοσκοπεί με ένα ισχυρό, παγκόσμιο, νόμισμα, το Ευρώ.

Αν είχαμε εθνικό νόμισμα, Αραπάκο,
θα μπορούσαμε να αντισταθούμε με υποτιμήσεις και αναπροσαρμογές,
– τώρα θα πρέπει να υποτιμήσουμε τη νοημοσύνη μας
και να αφεθούμε στα χέρια των δοσίλογων κοματατζίδων που θα μας σώσουνε

Αν είχαμε εθνικό νόμισμα, Αραπάκο,
θα μπορούσαμε να αντισταθούμε με υποτιμήσεις και αναπροσαρμογές,
– τώρα θα πρέπει να υποτιμήσουμε τη νοημοσύνη μας
και να αφεθούμε στα χέρια των δοσίλογων κοματατζίδων που θα μας σώσουνε:

«Κάθε Εμπόριο και για καλό», να πούμε, «είναι ευκαιρία για εμάς η παγκόσμια οικονομική κρίση»
για να ξεμπερδεύουμε με το «διεφθαρμένο κομματικό κράτος»,
που ξεβρακώνεται καθημερινά.
Έχουμε πεινάσει πολλές φορές, είναι γεγονός:
παλιά τρώγαμε χαρούπια, τώρα θα τρώμε δοσίλογους.

Δούρειο Ήχος, ορατών τε πάντων και αοράτων
τα’ χουμε συζητήσει σε ανύπνωτο χρόνο,
γιατί επικοινωνούμε και στον ύπνο μας
γιατί εκεί που παιρνάμε σε περίεργη κουβέντα
σε δεύτερη μοίρα περνάν τα τεκτενόμενα από του Τέκτονες…

Στο Δαχτυλίδι του Χρόνου αναφέρομαι,
που ψάχνω να βρώ τη κατάλληλη ευκαιρία να στο φορέσω για τον αρραβώνα μας Αραπάκο,
– με αποφεύγεις, βέβαια, και καλά κάνεις,
γιατί είναι στη φύση μου το «στρίβειν δια του αρραβώνος».

Με έστησες και στο ραντεβού, μεσάνυχτα στο Παρίσι,
όπου ο αθεόφοβος ο Woody έφτιαξε ένα αριστούργημα,
ανακατεύοντας το χρόνο με αυτοσαρκασμό
υπηρετώντας ένα εθνικό σινεμά και απόλυτα αυτοβιογραφικό ταυτόχρονα.
Μια σφαλιάρα στη νοσταλγία και στο υπερτιμημένο παρελθόν μας.
Εβραίος της Αμερικής ο Woody, που επιτέλους έσπασε ταμεία και στη χώρα του,
δε ντρέπεται για τη καταγωγή του, όπως τα δικά μας τα καλιτεχνάκια, τα ευρωλιγούρια.

 ΟΙ ΥΠΟΤΙΤΛΟΙ ΤΩΝ ΕΙΔΗΣΕΩΝ, ΜΕ ΤΟΝ ΤΖΙΜΗ ΜΠΑΖΟΥΚΑ

Η Δημοκρατία δεν έχει αδιέξοδα – ΕΞΟΔΑ έχει – το τζάμπα πέθανε!
δε μπορεί να μας διασκεδάζει καθημερινά το κοινοβουλευτικό τσίρκο δωρεάν,
το διασημότερο κωμικό μπαλέτο στην Ελλάδα.

– ΑΥΤΟΤΙΜΩΡΗΘΗΚΕ με μεγαλείο ψυχής ο πρόεδρος της Βουλής,
ο Φίλιππος (ο Δεύτερος, της Δυτικής Μακεδονίας)
μετά την αποκάλυψη της ανέγερσης των χειμερινών ανακτόρων των εθνονταβατζήδων μας,
εκεί, στο πάρκος Εθνικής Συφιλίωσης, στο Γράμμο:
θα απέχει ο πρόεδρος για ένα μήνα από το κηφηνείο της Βουλής!

– ΕΚΤΟΣ ΑΠ’ΤΟ ΧΑΜΑΜ ΚΑΙ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΙΠΠΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ,
ο Έλληνας αντιπρόσωπος της Τοκογλυφικής Διεθνούς,
έχει ανάγκη από κάποιες αποδράσεις για σκί στο χιονισμένο και ναρκοθετημένο Γράμμο,
– δε χάθηκε ο κόσμος για μερικά εκκατομύρια Ευρώ,
που τα εξοικονομούμε από τις περικοπές μισθών και συντάξεων.

Η Δημοκρατία δεν έχει αδιέξοδα – ΕΞΟΔΑ έχει – το τζάμπα πέθανε!
δε μπορεί να μας διασκεδάζει καθημερινά το κοινοβουλευτικό τσίρκο δωρεάν,
το διασημότερο κωμικό μπαλέτο στην Ελλάδα.

Το λέει και το τραγούδι, το αμερικάνικο,
πρώτα θα πάρουμε το Μανχάταν και μετά θα πάρουμε τη Βουλή,
τη Βερολινέζική, ε; – να μη παραξηγηθώ!
Η προφητεία του ποιητή πραγματοποιήθηκε κατά το ήμισυ
με τον αεροπορικό διεμβολισμό των διδύμων πύργων
και τώρα περιμένουμε την επέλαση του Λαού των Ελλήνων,
όχι στη Καγκελαρία, του Βερολίνου, όχι σε αυτή, διότι φυλλάσεται αυτή καλά από χοινοβαδιστές νεοναζί,
αλλά εδώ στο παράρτημα, στο παράρτημά της,
τα πρώην ανάκτορα του βαυαρού Όθωνα που τα έχουν καταλάβει βουλευτάκια θρασύδειλα.

– ΝΑ ΠΑΜΕ ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΤΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ, στη τηλεόραση του πρωθυπουργού,
όπου οι 3 ΠΑΣΟΚοφύλακες,
αυτή η τρεμάμενη Όλγα, ο Pretenderέρης, και ο Μανώλης ο Καμμένος,
για να συζητήσουμε μαζί τους για αυτό το περίεργο δημοσίευμα των Financial Times,
που αναφέρει ότι, ο Jeffrey, ο πρωθυπουργός μας, ο πολυβραβευμένος μας ηγέτης,
σχεδιάζει, λέει, να το σκάσει για τα περίχωρα της Minnesota,
έχει βρεί, ήδη, και σπίτι, θα πάει εκεί με τη Θεοδώρα τη Τζάκρη, με τη Νεράιδα των Γρεβενών,
– θα έχουμε πρόβλημα στο Κοινοβούλιο…

– Τζίμης: Όλγα, να ρωτήσω, το έχετε διαβάσει το επίμαχο άρθρο; και αν υπάρχει διάψευση από το Μέγαρο Μαξίμου…

– Όλγα: ανεξάρτητα από τη διάψευση,  είναι γεγονός ότι προκάλεσε εκνευρισμό αυτό το δημοσίευμα στο Μέγαρο Μαξίμου,  ψάχνονται, μάλιστα, να δουν πως έφτασε τέτοιου είδους πληροφορία στους Financial Times, τι σημαίνει αυτό το πράγμα, τι ρόλο μπορεί να παίζει η εφημερίδα, η Γερμανία, κοκ.

– Τζίμης: Εντάξει, ψάχνονται, αλλά με το ψάξιμο θα τους φύγουν τίποτα λεφτά….  Η κυβέρνησή μας διασύρεται διεθνώς, κυρά Όλγα,  και τα σκάνδαλα των συμμοριτών, από όλα τα κόμματα, είναι καθημερινά στα Μέσα Εξυπερέτησης Εμφυλίου. Εσύ ρε Γιάννη, όχι μόνο εσύ, αλλά και οι άλλοι 44 συνονώματοι σου, που ισοβαθμίζεται, που ισοβαρίζεται τη γνώση του κόκκορα, τι πιστεύετε; θα φύγει ο Jeffrey και θα σας πάρει μαζί του, να έχει το κανάλι του, το Mega του, να του απαλύνει τη νοσταλγία του, στη ξενιτιά;

– Γιάννης: πάντως, να πώ κάτι; αυτό είναι θέμα σοβαρό, δεν είναι εικόνα κυβέρνησης, ο καθένας να δείχνει τον δεξιό του, και να λέει  «κύριε, κύριε ο διπλανός φταίει, ο άλλος το έκανε, δεν ήταν δική μου δουλειά». Λοιπόν, αυτό δεν είναι εικόνα κυβέρνησης.

– Τζίμης: Αυτοί είναι ρε, μπαχαλάκηδες με γραβάτες, έχεις απόλυτο δίκιο.  Εσύ ρε Γιάννη, εκτός από τον Κύρηκα της Αγουλινίτσας, σου μεταφράζουν και διαβάζεις Financial Times, απ’ όσο γνωρίζω, γιατί διασύρουν τον Πρόεδρό μας, αυτοί είναι σοβαροί οικονομικοί αναλυτές, δεν μπορούμε να τους πλησιάσουμε ρε παιδιά, να τους μαλακώσουμε, απ’ τα μυστικά κονδύλια, τόσα λεφτά έχουμε!; Λεφτά υπάρχουνε. Ποιά είναι η τιμή τους, δε πιστεύω ότι είναι τόσο ακριβοί, τουλάχιστον περισσότερο από τους Έλληνες, αποκλείεται… Να κάνουμε μια Μη Κυβερνητική Οργάνωση, να τους βάλουμε μέσα, να τους δώσει δέκα σκουπιδοσακούλες ευρώ ο Γιωργάκης, εντάξει, ας πάει στο διάολο, να τον «δούνε» αλλιώς, μιλάμε για σοβαρή εφημερίδα, Γιάννη, έτσι δεν είναι;

\- Γιάννης: Θέλω να σταματήσω στο δημοσίευμα των Financial Times, γιατί το θεωρό σοβαρότερο, δεν είναι ο Κύρηκας της Αγουλινίτσας, ούτε κάτι ανώνυμα blogs στο διαδύκτιο, είναι ίσως η εγκυρότερη οικονομική εφημερίδα του κόσμου,

– Τζίμης: εντάξει, έχεις δίκιο.  Γιάννη, επειδή έχω ακούσει ότι διαβάζεις και τη γερμανική έκδοση της εφημερίδας, αληθεύει το γεγονός που αναφέρει ότι ο πρωθυπουργός εξομολογήθηκε, και μάλιστα δύο φορές, για πρώτη φορά στη ζωή του, και είπε ότι αν δε φύγει  να του βάλουν κώνειο στη θεία μετάληψη, να τελειώνει; Έχει παραισθήσεις ο πρωθυπουργός, νομίζει ότι είναι μετεμψύχωση του Socrates, του Dante, Γιάννη;

– Γιάννης: Είναι εξαιρετικά σημαντικό, στη γερμανική της έκδοση, να εμφανίζεται, συνεργάτης του πρωθυπουργού, να λέει ότι ο πρωθυπουργός εξομολογήθηκε δύο φορές, αν δεν απατώμαι, ότι θα σηκωθεί να φύγει, τον πιέζουν πολύ, και οι Έλληνες πολίτες και η Τρόϊκα.

– Τζίμης: Αυτά, Γιάννη, τα διαδίδει η λούγκρα ο Μητροπολίτης, που τέλεσαι το μυστήριο, ή κάποιος συνεργάτης του πρωθυπουργού; Το Κανάλι του Μαξίμου, του Πρωθυπουργού, δεν έχει τη δυνατότητα να βρει ποιός είναι αυτός, ποιό είναι το πράσινο βαθύ λαρύγγι;

– Γιάννης: Θα πρέπει να βρεθεί αυτός ο συνεργάτης του πρωθυπουργού που πάει και λέει αυτές τις ανοησίες δεξιά και αριστερά, γιατί εγώ δε μπορώ να πιστέψω ότι μια τέτοια εφημερίδα το κατέβασε από το κεφάλι της, ξύπνησε 6.30 η ώρα το πρωί και είπε τι θα γράψουμε σήμερα;

– Τζίμης: καλά δεν ξυπνάνε το πρωί οι εφημερίδες, ξυπνάνε λίγο νωρίτερα… Όλγα, μπορείτε να φανταστείτε εσείς ποιός να είναι ο Ιούδας του Πρωθυπουργού, που πληρώνεται ενδεχομένως και πάει και τα λέει δεξιά και αριστερά, ότι ο Γιώργος δηλαδή, πετάει την ασπίδα, και παίρνει τον πούλο για τη πατρίδα του;

– Όλγα: Δε μπορούμε να φανταστούμε ένα συνεργάτη του, να εξομολογείται κάτι που εμείς εικάζουμε ότι πιθανόν να έχει πει ο κύριος Παπανδρέου, σε ένα Γερμανό δημοσιογράφο…

– Τζίμης: είναι… θέλει μια φαντασία που εσείς δε την έχετε… Κλείνοντας, θέλω μια κωλοτούμπα από εσένα Γιάννη, που ειδικεύεσαι, πες μας μια δυσνόητη αρλούμπα, έτσι να κλείσουμε, ότι είναι ένα μπούμεραγκ αυτό το δημοσίευμα  και ότι το Πανελλήνιο Φορολογικό Κίνημα βγαίνει κερδισμένο…

– Γιάννης: Αυτό είναι μπούμεραγκ, τελικά, όπως λέει το δημοσίευμα, και όπως φαίνεται τα είπε ο συνεργάτης, ήταν με τη λογική ότι  «κοιτάξτε μη μας πιέζετε και πολύ μήπως σηκωθεί ο Παπανδρέου και φύγει… Κατάλαβες, αυτό έγινε μπούμεραγκ! Χα! Δε κατάλαβα αν το κατάλαβε έτσι η εφημερίδα, το αντίθετο, ήταν! γιατί ξέρετε; μην τον πιέζετε γιατί μπορεί κα να φύγει!

– Τζίμης: Τι κατάλαβες! ότι δεν κατάλαβε το αντίθετο η εφημερίδα… πιάσε το αυγό και κούρευτο…

[ Απομαγνητοφώνηση της εκπομπής «Δούρειος Ήχος» του Τζίμη Πανούση, στις 17 Οκτωβρίου 2011]

Ερήμην του λαού, που καταπίνει το δόλωμα της δήθεν Ευρωπαϊκής Ενοποίησης,
καταντήσαμε φτηνά νούμερα σε μια Νομισματική Ένωση μιας ολιγαρχίας
που κερδοσκοπεί με ένα ισχυρό, παγκόσμιο, νόμισμα, το Ευρώ.


Κορνήλιος Καστοριάδης: Δημοκρατία δίχως συμμετοχή πολιτών

η Δημοκρατία είναι ένα ζήτημα που ξεπερνάει την πολιτική

Κορνήλιος Καστοριάδης: «Ακυβέρνητη Κοινωνία»

Συνεντεύξεις και Συζητήσεις 1974-1997 – Εκδόσεις Ευρασία, Αθήνα 2010
Interviews and Debates, 1974-1997 – Fordham University Press, New York, 2010
———————————————
το παρόν κείμενο αποτελεί αναδημοσίευση από το : «Αυτονομία ή Ουτοπία«
———————————————
προτιμώ να μιλώ για άμεση Δημοκρατία. Είναι προφανές ότι, αν οι πολίτες δεν συμμετέχουν στη δημόσια ζωή, δε μπορεί να γίνει τίποτε. Δεν αρκεί όμως να επαναλαμβάνουμε: συμμετοχή, συμμετοχή. Το ερώτημα είναι: και γιατί, διάβολε, να συμμετέχουν οι πολίτες; Υπάρχουν σίγουρα λόγοι που δε συμμετέχουν σήμερα.
Kern: Όταν τίθεται το ερώτημα της Δημοκρατίας σήμερα, αναφέρεται πάντα στην αντιπροσωπευτική, είτε πρόκειται να την εγκωμιάσουμε είτε να την επικρίνουμε. Δεν έχουμε προχωρήσει περισσότερο. Μπορούμε να προωθήσουμε μαζί σας την ερώτηση πιο πέρα, π.χ. προς τη μορφή της συμμετοχικής Δημοκρατίας;
Καστοριάδης: Προτιμώ να μιλώ για άμεση Δημοκρατία. Είναι προφανές ότι, αν οι πολίτες δεν συμμετέχουν στη δημόσια ζωή, δε μπορεί να γίνει τίποτε. Δεν αρκεί όμως να επαναλαμβάνουμε: συμμετοχή, συμμετοχή. Το ερώτημα είναι: και γιατί, διάβολε, να συμμετέχουν οι πολίτες; Υπάρχουν σίγουρα λόγοι που δε συμμετέχουν σήμερα.
…δεν είναι ελεύθεροι παρά τη μέρα των εκλογών. Άραγε είναι ελεύθεροι ακόμη κι εκείνοι τη μέρα;
Kern: Είναι επειδή στην αντιπροσωπευτική Δημοκρατία δεν τους ζητάει κανένας να συμμετέχουν. Επιπλέον, οι περισσότεροι δεν πιστεύουν ότι είναι ελεύθεροι για κάτι τέτοιο.
Καστοριάδης: Όπως έλεγε ο Ρουσσώ για τους Άγγλους, δεν είναι ελεύθεροι παρά τη μέρα των εκλογών. Άραγε είναι ελεύθεροι ακόμη κι εκείνοι τη μέρα; Τα χαρτιά είναι σημαδεμένα, οι ψευτοεπιλογές είναι προκαθορισμένες από τα κόμματα–και επιπλέον, κενές περιεχομένου. Τι είναι τα «προγράμματα» των πολιτικών κομμάτων σήμερα, στη Γαλλία, την Αγγλία ή αλλού;
πάει καιρός που σ΄ αυτή τη χώρα κανείς δε πέθανε από γελοιοποίηση.
Kern: Ίσως οι διαφορές τους να μην είναι πολύ σαφείς. Επ΄ ευκαιρία λοιπόν της σύγχρονης Δημοκρατίας…
Καστοριάδης: Η Δημοκρατία έχει οργανωθεί, έχει συλληφθεί με τέτοιο τρόπο που η συμμετοχή των πολιτών να είναι όντως αδύνατη. Κι ύστερα απ΄ αυτό, οι πολιτικοί έρχονται και κλαίνε για την κρίση της αντιπροσωπευτικότητας. Ιδού τώρα ο κ. Fabius[1] που θρηνεί καθώς ανακαλύπτει τα πασίγνωστα: την ιδιωτικοποίηση των ανθρώπων, την αδιαφορία των πολιτών, το κενό του “προγράμματος” του κόμματος του. Ή εκείνοι οι σοσιαλιστές βουλευτές, που, αφού έχου περιγράψει το κενό της σημερινής “πολιτικής”, συμπεριλαμβανομένης κι εκείνης του κόμματος τους, καταλήγουν καλώντας μας να υποστηρίξουμε με σθένος τη “γραμμή του Προέδρου”. Πάει καιρός που σ΄ αυτή τη χώρα κανείς δε πέθανε από γελοιοποίηση.
για να συμμετέχουν οι άνθρωποι, πρέπει να έχουν τη συνεχώς επαληθευόμενη βεβαιότητα ότι η συμμετοχή τους ή η αποχή τους παίζουν ρόλο.
Kern: Οι πολίτες πιστεύουν ότι δε μπορούν να κάνουν τίποτα απέναντι σ΄ αυτή την κατάσταση πραγμάτων.
Καστοριάδης: Στα πλαίσια του σημερινού καθεστώτος, πράγματι δε μπορούν να κάνουν τίποτα. Για να συμμετέχουν οι άνθρωποι, πρέπει να έχουν τη συνεχώς επαληθευόμενη βεβαιότητα ότι η συμμετοχή τους ή η αποχή τους παίζουν ρόλο. Και τούτο δεν είναι δυνατόν παρά αν πρόκειται να λάβουν μέρος στη λήψη πραγματικών αποφάσεων που επηρεάζουν τη ζωή τους.
Kern: Αυτό όμως δε μπορούν να το κάνουν απομονωμένα άτομα. Μόνο οι συλλογικότητες είναι σε θέση να υποστηρίξουν δράσεις που ανοίγουν το δρόμο για αποφάσεις.
Καστοριάδης: Ασφαλώς. Η συμμετοχή πρέπει να ριζώσει πρώτα σε χώρους όπου οι άνθρωποι οδηγούνται, είτε το θέλουν είτε όχι, στο να συνδεθούν. Οι χώροι αυτοί υπάρχουν, τουλάχιστον τυπικά: είναι οι επιχειρήσεις, οι δημόσιες υπηρεσίες, οι κοινότητες, οι συνοικίες των μεγάλων πόλεων, π.χ..
η εγκαθίδρυση μιας αληθινής Δημοκρατίας απαιτεί πολλά απ΄ όλο τον κόσμο
Kern: Λέτε: τυπικά. Αυτό σημαίνει ότι το πράγμα δεν είναι αυτονόητο.
Καστοριάδης: Ναι. Ο γραφειοκρατικός καπιταλισμός, που διέπει τις επιχειρήσεις και το σύνολο της κοινωνικής ζωής, καθώς και η σφαιρική εξέλιξη της κουλτούρας μας, αυτό που ονομάζω θεσμισμένο κοινωνικό φαντασιακό, τείνουν να καταστρέψουν τους παραδοσιακούς δεσμούς κοινωνικοποίησης και συνδέσμου ή να τους μετατρέψουν σε κενά κελύφη. Οι γραφειοκρατικές–ιεραρχικές δομές καταστρέφουν τις μορφές αλληλεγγύης. Η κουλτούρα ωθεί ξέφρενα προς ιδιωτικοποίηση των ατόμων, που όχι μόνον αδιαφορούν για τις κοινές υποθέσεις, αλλά και βλέπουν τους άλλους σαν αντικείμενα ή σαν δυνητικούς εχθρούς που τους εμποδίζουν να προχωρήσουν μέσα στο γενικό μποτιλιάρισμα. Πέραν τούτου, η εγκαθίδρυση μιας αληθινής Δημοκρατίας απαιτεί πολλά απ΄ όλο τον κόσμο.
Kern: Επειδή βάζει στο παιγνίδι την ατομική αυτονομία…
Καστοριάδης: Υποθέτει την αυτονομία του ατόμου, δηλαδή τη διαύγεια του, το στοχασμό του, την υπευθυνότητα του. Υποθέτει επίσης ότι το άτομο έχει κατανοήσει πως, αντίθετα προς τους φενακισμούς που διαδίδει ο φιλελευθερισμός, η μοίρα του είναι ριζικά αλληλέγγυα με εκείνη όλων των άλλων, ότι ανήκει στον ίδιο πλανήτη με τους όμοιους του και ότι μαζί τους πάει τώρα να τον καταστρέψει.
η τεχνολογική εξέλιξη θα επέτρεπε να τεθεί η ειδημοσύνη στην υπηρεσία της Δημοκρατίας
Kern: Πολλά όμως από τα ερωτήματα που τίθενται στην κοινότητα φαίνονται στον πολίτη σαν αφηρημένα. Καθώς δε μπορεί να τα κατανοήσει, πιστεύει ότι ο αποκλεισμός του από τις αποφάσεις είναι μοιραίος.
Καστοριάδης: Είναι η τεχνικιστική αυταπάτη, η αυταπάτη της ειδημοσύνης. Είναι αναρίθμητες οι παράλογες αποφάσεις που πάρθηκαν εδώ και τριάντα χρόνια από τους ειδήμονες ή που πάρθηκαν με βάση τις γνώμες τους, ξεκινώντας από τα σφαγεία της La Vilette μέχρι τον πυρηνικό υπερεξοπλισμό της EDF[2]. Τώρα έχουμε ή θα έχουμε σε λίγο ειδήμονες ικανούς να τροποποιήσουν το ανθρώπινο γονιδίωμα. Μήπως θα πρέπει να τους αφήσουμε να αποφασίσουν; Οι γνώμες των ειδημόνων σχεδόν πάντα διχάζονται, δεν είναι αυτοί που αποφασίζουν· όταν οι διευθύνοντες θέλουν μια πραγματογνωμοσύνη που να πηγαίνει προς μια ορισμένη κατεύθυνση, βρίσκουν πάντα ειδήμονες για να συντάξουν μια κατάλληλη έκθεση. Δεν πιστεύω ότι σε ένα δημοψήφισμα ο Γαλλικός λαός θα ψήφιζε υπέρ της κατασκευής αεροπλάνων που ανιχνεύουν πετρέλαιο. Πρέπει να είναι κανείς απόφοιτος του πολυτεχνείου και μεγάλος ειδήμονας στα οικονομικά, όπως ο Giscard, για να πιστέψει κάτι τέτοιο. Η τεχνολογική εξέλιξη θα επέτρεπε να τεθεί η ειδημοσύνη στην υπηρεσία της Δημοκρατίας. Θα επέτρεπε την οργάνωση μεγάλων δημόσιων συζητήσεων, στις οποίες οι ειδήμονες, ελεγχόμενοι δημοκρατικά, θα υπέβαλλαν π.χ. Τις πιθανές επιλογές, τα ουσιώδη επιχειρήματα για την καθεμιά, τις αντίστοιχες επιπτώσεις και συνέπειες τους. Έτσι, οι άνθρωποι θα μπορούσαν να αποφασίσουν, εν γνώσει λόγου να πέφτουν πάνω τους, όπως σήμερα, τα αποτελέσματα αποφάσεων που λήφθηκαν εν τη απουσία τους και με τη μέγιστη αδιαφάνεια. Όλα αυτά όμως προϋποθέτουν μια ριζική αλλαγή ενός μεγάλου αριθμού δομών της κοινωνίας αυτής.
κάθε υπουργός παράγει μια “μεταρρύθμιση” του εκπαιδευτικού συστήματος, τριβελίζοντας δίχως τελειωμό-και πολύ επιφανειακά-τα προγράμματα. Το σύνολο όλων αυτών των ενεργειών ισούται με μηδέν
Kern: Αρχίζοντας από το σύστημα της εκπαίδευσης όπου το μόνο που μαθαίνει κανείς ακόμη είναι η υπακοή…
Καστοριάδης: Υπακοή και αναρχία, το ένα ή το άλλο, το ένα και το άλλο, κι αυτό μας παραπέμπει στα ουσιώδη χαρακτηριστικά της κρίσης της δυτικής κουλτούρας. Κάθε υπουργός παράγει μια “μεταρρύθμιση” του εκπαιδευτικού συστήματος, τριβελίζοντας δίχως τελειωμό-και πολύ επιφανειακά-τα προγράμματα. Το σύνολο όλων αυτών των ενεργειών ισούται με μηδέν. Γιατί το εκπαιδευτικό σύστημα αποσυντίθεται; Υπάρχουν τρία θεμελιώδη στοιχεία για τα οποία δε μιλούν ποτέ. Πρώτον, δεν μπορεί να υπάρχει εκπαίδευση αν οι μαθητές δεν ενδιαφέρονται για τη μάθηση καθαυτήν και για το αντικείμενο της. Σήμερα, είναι αδύνατο να δώσουν μια απάντηση στο ερώτημα αυτό. Η μόνη πραγματική απάντηση, που είναι γελοία, συνίσταται στο ότι με το χαρτί σας θα μπορέσετε να βρείτε δουλειά-πράγμα που άλλωστε δεν ισχύει. Το σχολείο γίνεται έτσι ένα είδος κατασκευής πιστοποιητικών επαγγελματικής ικανότητας. Δεύτερον, το ζήτημα των διδασκόντων. Η διδασκαλία δεν είναι ένα επάγγελμα σαν τα άλλα, δεν είναι ένα επάγγελμα για “να βγάλεις το ψωμί σου”. Διδάσκω σημαίνει μαθαίνω στα παιδιά να αγαπούν τη μάθηση ως γεγονός, και γι’ αυτό πρέπει να σου αρέσει να διδάσκεις και να αγαπάς τα παιδιά. Τίποτε δε μπορεί να μεταδώσει κανείς αν δεν είναι κυριευμένος από τις δυο αυτές αγάπες, και αν δεν είναι ικανός να εμπνεύσει την αγάπη.
γιατί ένας δικαστής, που πρόκειται να αποφασίσει για τις υποθέσεις που αφορούν εκατοντάδες εκατομμύρια, να μείνει ακέραιος;
Kern: Ήδη από το σχολείο κατασκευάζεται ένα ανθρώπινο ον, ένας πολίτης. Εκεί μαθαίνει κανείς να καταλαβαίνει, να επιλέγει…
Καστοριάδης: Ασφαλώς, Κι αυτό με οδηγεί στο τρίτο σημείο. Το να επιλέγεις απαιτεί την ικανότητα να προσανατολίζεσαι και να έχεις μια ιεραρχία των αξιών. Που είναι αυτές οι αξίες στη κοινωνία της σήμερον; Άραγε μπορεί να τις βρεις; Σε μια κοινωνία που προβάλλει, στην πραγματικότητα, ως μόνη αξία το χρήμα-και που, ακόμη και σ’ αυτό το επίπεδο, είναι ασυνεπής, διότι έχοντας ανάγκη από ειδικούς στην πληροφορική τους οποίους πληρώνει αμέσως μόλις τελειώσουν τις σπουδές τους τριάντα ή σαράντα χιλιάδες φράγκα το μήνα, δίνει δεκαπέντε στους καθηγητές τους; Ποιος θα γίνει καθηγητής μαθηματικών αύριο; Και γιατί ένας δικαστής, που πρόκειται να αποφασίσει για τις υποθέσεις που αφορούν εκατοντάδες εκατομμύρια, να μείνει ακέραιος;
η Δημοκρατία είναι ένα ζήτημα που ξεπερνάει την πολιτική
Kern: Αν ακολουθήσουμε σε όλα το αμερικανικό μοντέλο…
Καστοριάδης: Μα το ακολουθούμε: όπως έλεγε ο Marx για την Αγγλία της εποχής του, είναι ο καθρέφτης όπου μπορούμε να δούμε το μέλλον μας. Είναι γνωστή η αξιοθρήνητη κατάσταση του Αμερικανικού εκπαιδευτικού συστήματος στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια. Αντισταθμίζονταν, εν μέρει, από το πανεπιστημιακό σύστημα. Και τώρα οι στατιστικές δείχνουν ότι τα πανεπιστήμια αυτά με τις θαυμάσιες βιβλιοθήκες τους, τα ονειρεμένα εργαστήρια τους κτλ οφείλουν να στρατολογούν κατά πλειοψηφία ξένους καθηγητές και ξένους φοιτητές υποψήφιους για διδακτορικά και μεταδιδακτορικά διπλώματα. Οι ΗΠΑ δεν καταφέρνουν ούτε καν να αναπαράγουν την πολιτισμική ελίτ τους.
Όλα αυτά για να πούμε ότι η Δημοκρατία είναι ένα ζήτημα που ξεπερνάει την πολιτική. Είναι ένα ζήτημα ολικό. Η κοινωνία κυριαρχείται από ένα τρελό αγώνα δρόμου, που ορίζεται από τους εξής τρεις όρους: τεχνοεπιστήμη, γραφειοκρατία, χρήμα. Αν τίποτε δεν τη σταματήσει, το ζήτημα της Δημοκρατίας θα τίθεται ολοένα και λιγότερο. Η ιδιωτικοποίηση, η αδιαφορία, ο εγωισμός θα είναι παντού-συνοδευμένοι από κάποιες άγριες εκρήξεις των αποκλεισμένων, ολιγάριθμων και ανίκανων να έχουν πολιτική έκφραση.
…μια γενικευμένη απουσία δύναμης…
Kern: Το όνειρο όμως του ελέγχου, της γενικής κυριαρχίας του συστήματος που τρέφουν οι γραφειοκράτες και οι καπιταλιστές δεν πραγματοποιείται!
Καστοριάδης: Σίγουρα. Όσο περισσότερο ακούμε για επιμέρους “τεχνογνωσία” και “δυνατότητα”, τόσο περισσότερο επιβεβαιώνεται μια γενικευμένη απουσία δύναμης. Η κατάσταση δεν κυριαρχείται και δεν ελέγχεται από κανέναν.
Kern: Είναι ίσως η ευκαιρία της ανθρωπότητας, η δική μας ευκαιρία να φτάσουμε σε περισσότερη σύνεση…

Καστοριάδης:Χρειάζεται σύνεση, χρειάζεται όμως και θέληση.

***

[1] Γάλλος σοσιαλιστής Πρωθυπουργός από το 1984 έως το 1986.
[2] Η Επιχείριση Ηλεκτρισμού της Γαλλίας. Η επιχείρηση στηρίζεται κυρίως στην πυρηνική ενέργεια και σήμερα έχει σε λειτουργία 58 πυρηνικούς αντιδραστήρες.

Constitution of the Athenians, 4th century BC. The ekklesia is represented by the small blue box in the top center of the image. This diagram is based on Aristotle's Constitution of the Athenians.


Γιάννης Βαρουφάκης – Νέες Βερσαλλίες στοιχειώνουν την Ευρώπη ή Furiosa Teutonicorum insania

Γιάνης Βαρουφάκης

Ο Γιάνης Βαρουφάκης είναι καθηγητής οικονομικής θεωρίας στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών και Διευθυντής του Τομέα Πολιτικής Οικονομίας του ιδίου Τμήματος.

αναδημοσίευση άρθρου απ’το RePublic.gr

Γιάννης Βαρουφάκης

Ο Γιάνης Βαρουφάκης ισχυρίζεται ότι το πακέτο στήριξης των ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ αποτελεί τιμωρία για την Ελλάδα. Με τα υπέρμετρα επιτόκια που χρεώνει και με δεδομένη την αταλάντευτη αντίστασή του σε οποιαδήποτε επαναδιαπραγμάτευση του υπάρχοντος ελληνικού χρέους, ωθεί την Ελλάδα σε περαιτέρω πτώχευση. Ακριβώς όπως ένας άσπλαχνος γιατρός δίνει αρκετά φάρμακα ώστε να κρατήσει λίγο ακόμη τον ασθενή στη ζωή έτσι ώστε να εξακολουθεί να υποφέρει ακόμη από βασανιστικό πόνο, αλλά όχι αρκετά για να τον αποτρέψει να απαλλαγεί από τη θανάσιμη αγωνία, έτσι και το πακέτο ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ παρατείνει την αγωνία του ελληνικού κράτους χωρίς να αποτρέπει την αναπόφευκτη χρεοκοπία.

1. Προσωπική αρετή, ελληνικές παραβιάσεις και η κληρονομιά των Βερσαλλιών


Οι Γερμανοί θεωρούν τους Έλληνες ανυπόφορα σπάταλους. Σκληρά εργαζόμενος, καλά εκπαιδευμένος, καινοτόμος, τεχνολογικά προχωρημένος, και με μια ιστορία ουσιαστικού σφιξίματος της ζώνης όταν η χώρα του αντιμετώπισε σοβαρή πτώση της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων της,[2] ο γερμανικός λαός είναι τώρα έξαλλος που η ασωτία ενός μικρού έθνους μπορεί να ταρακουνήσει βίαια τα θεμέλια στα οποία επένδυσε τη συλλογική μεταπολεμική ενέργεια του: τη σταθερότητα του νομίσματός του.


Η οργή του είναι ιδιαίτερα κατανοητή αν τοποθετηθεί στο ιστορικό πλαίσιο. Όταν το γερμανικό έθνος συνθηκολόγησε μετά τον Μεγάλο Πόλεμο, οι σύμμαχοι αξίωσαν το νόμιμο αλλά και παράλογο δικαίωμά τους από το συλλογικό του σώμα. Κανένας οίκτος, καμιά τύψη, καμιά μεγαλοψυχία για τους νικημένους. Η Συνθήκη των Βερσαλλιών επέβαλε βαριές αποζημιώσεις στο ήδη ηττημένο και αποδεκατισμένο έθνος και άφησε το λαό του να τα βγάλει πέρα μόνος του, αφού ο πλούτος του έθνους λεηλατήθηκε από τους νικητές.


Ενώ ο υπόλοιπος ανεπτυγμένος κόσμος συμμετείχε ξανά στη Χρυσή Βάση, το μοναδικό νόμισμα εκείνης της εποχής, η Γερμανία υποχρεώθηκε να παραμείνει εκτός (καθώς δεν της είχε απομείνει χρυσός μετά την ατιμωτική ήττα) και να τυπώσει το δικό της χρήμα. Καθώς βρέθηκε αποστερημένη από επενδύσεις και υποχρεωμένη να πληρώνει αποζημιώσεις μεταξύ 2% και 3% ετησίως στους νικητές, το νόμισμά της άρχισε αναπόφευκτα να υποτιμάται. Το αποτέλεσμα ήταν ένας υπερ-πληθωρισμός που σάρωσε τις κερδισμένες με μόχθο καταθέσεις της γερμανικής μεσαίας τάξης και έστρωσε το δρόμο για την ανάληψη της εξουσίας από τους Ναζί, αφού πλέον οι κραδασμοί της κρίσης του 1929 είχαν αγγίξει την ήδη ρημαγμένη χώρα. Τα υπόλοιπα, όπως λένε, ανήκουν στην ιστορία.


Από τότε η Γερμανία αποφάσισε, περίπου ομόφωνα, να μην ξαναβρεθεί ποτέ σε ένδεια λόγω κατάρρευσης του νομίσματος. Μολονότι συνεισφέρει ευχαρίστως και με το παραπάνω στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χρεώνεται μεγάλους λογαριασμούς όταν κάποιο ευρωπαϊκό πρόγραμμα το απαιτεί, το μόνο πράγμα που δεν μπορεί να καταλάβει είναι οποιαδήποτε παραβίαση της αυστηρής νομισματικής πολιτικής που κράτησε ισχυρό το DeutschMark, το οποίο μεταφέρθηκε στο νέο πανευρωπαϊκό νόμισμα, το ευρώ.


Τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν η νεοεκλεγμένη κυβέρνηση της Αθήνας ανακοίνωσε ότι το έλλειμμα της Ελλάδας ήταν διπλό από εκείνο που η προηγούμενη κυβέρνηση ανέφερε, οι Γερμανοί δεν πίστευαν στα μάτια τους. Αδυνατούσαν να πιστέψουν ότι ακόμη κι ένα νοτιοευρωπαϊκό κράτος μπορούσε να εμπλακεί σε τέτοιο παιχνίδι εξαπάτησης. Λίγους μήνες αργότερα, όταν οι χρηματαγορές συσπειρώθηκαν κατά των ελληνικών ομολόγων, πολλοί Γερμανοί θεώρησαν ότι οι Έλληνες πήραν αυτό που τους άξιζε.


Θεωρήθηκε ως δίκαιη ανταπόδοση, ειδικά στη νοοτροπία ενός έθνους που τον περασμένο αιώνα αποδέχτηκε τη συλλογική τιμωρία του και κατάφερε να βγει από το τέλμα μέσα από σκληρή δουλειά και εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις. Η Ελλάδα έπρεπε κι αυτή να πληρώσει για τις αμαρτίες της. Για τους Γερμανούς, το θέμα δεν ήταν το κόστος της διάσωσης του ελληνικού κράτους από τα νύχια των χρηματαγορών. Το θέμα ήταν ότι η Ελλάδα έπρεπε να υποστεί την τιμωρία που της άξιζε επειδή έθεσε σε κίνδυνο μια λέσχη που παραμέρισε με αβρότητα τους κανόνες για να τη δεχτεί ως μέλος της. Κι επειδή η εν λόγω λέσχη είναι αυτή που εκδίδει το νόμισμα στο οποίο ο γερμανικός λαός εμπορεύεται, αποταμιεύει και για το οποίο είναι συλλογικά περήφανος, η τιμωρία απέκτησε τη σημασία ενός καίριου δεσμευτικού τελετουργικού.


2. Η πραγματική κληρονομιά των Βερσαλλιών


Το πρόβλημα με την ηθική προσβολή είναι ότι σπανίως αποτελεί μια λογική βάση οικονομικής πολιτικής. Η προσωπική αρετή είναι σημαντική αλλά είναι αβέβαιος οδηγός για τον χειρισμό μιας κρίσης και κακός ιστορικός σε ό, τι αφορά τις αιτίες της. Ένα καλό παράδειγμα είναι η προαναφερόμενη Συνθήκη των Βερσαλλιών του 1919 που καταδίκασε τη Γερμανία σε μακροχρόνιες αποζημιώσεις. Τότε, οι νικητές ένιωθαν δικαιωμένοι ηθικά που επέβαλαν βαριές ποινές στη χώρα που είχε αρχίσει τον πιο φονικό πόλεμο μέχρι τότε.


Ήταν όμως φρόνιμο; Όχι, δεν ήταν. Ο Τζον Μέϊναρντ Κέϊνς, που επρόκειτο αργότερα να φωτίσει σημαντικά την ικανότητα του καπιταλισμού να σκοντάφτει, να πέφτει και ύστερα να αδυνατεί να σταθεί ξανά στα πόδια του χωρίς βοήθεια, βρισκόταν στις Βερσαλλίες καά την επεξεργασία της Συνθήκης. Μόλις επέστρεψε στο Κέμπριτζ, έβαλε σε τάξη τις σκέψεις του και κατέληξε σε ένα ζοφερό συμπέρασμα.


Με δυο λόγια, ο Κέϊνς είπε ότι οι νικητές επέβαλαν στους νικημένους μια Συνθήκη που δεν ήταν μόνο ανελέητη αλλά και αυτοκαταστροφική για τους νικητές. Με αυτή την έννοια, η τιμωρία είχε ένα τίμημα που οι νηκητές δεν υπολόγισαν καλά, ένα τίμημα εξίσου εξωφρενικό για τους τιμωρημένους όσο και για τους τιμωρούς. Και ο Κέϊνς είχε δίκιο!


Οι αποζημιώσεις αποδείχτηκαν ανεπαρκείς για τη βελτίωση των οικονομιών της Γαλλίας και της Βρετανίας, κατάφεραν όμως να αποστραγγίσουν τη γερμανική οικονομία από ζωή και, επομένως, να δημιουργήσουν τις συνθήκες του υπερπληθωρισμού που προετοίμασε την κοινωνία για τη μετεωρική άνοδο του Χίτλερ.


Μετά το 1929 και την κοσμοϊστορική κρίση της Γουόλ Στριτ που μεταδόθηκε σαν ιός με τη μορφή της Μεγάλης Ύφεσης παντού, οι χώρες που είχαν απολαύσει χαμηλό πληθωρισμό χάρη στη Χρυσή Βάση της δεκαετίας του 1920 συνειδητοποίησαν ξαφνικά ότι, σε εποχές αποπληθωρισμού, το κοινό νόμισμα είναι σαν μια μπάλα αλυσσοδεμένη στο πόδι ενός ανθρώπου που πνίγεται. Ανίκανες να συντονίσουν τις οικονομικές πολιτικές, άρχισαν να πηδούν από το πλοίο η μια μετά την άλλη εγκαταλείποντας το ενιαίο νόμισμα (τη Χρυσή Βάση) κι αρχίζοντας έναν αποπληθωριστικό πόλεμο όλων εναντίον όλων.

Οι άμεσες αιτίες του παγκόσμιου χρηματοοικονομικού πανικού- γιατί περί αυτού πρόκειται- είναι εμφανείς. Οφείλονται στην καταστροφική πτώση της αξίας του χρήματος, όχι μόνο στα εμπορεύσιμα είδη, αλλά σε όλα τα περιουσιακά στοιχεία…Οι δανειολήπτες όλων των ειδών ανακαλύπτουν ότι τα χρεώγραφά τους δεν ισοδυναμούν πλέον με τα χρέη τους….Λίγες κυβερνήσεις έχουν ακόμη αρκετά έσοδα για να καλύψουν τις σταθερές χρεώσεις για τις οποίες είναι υπόλογες. Επιπλέον, μια κατάρρευση αυτού του είδους αυτοτροφοδοτείται.[3]


Το αποτέλεσμα της ανικανότητας διαχείρισης μιας απλής αλήθειας, δηλαδή να υποχρεωθούν οι ελλειμματικές χώρες να αποπληθωρίσουν, ήταν μια μάστιγα στο σπίτι των (μέχρι τότε) πλεονασματικών χωρών, μαζική φτώχεια για όλους κι ένας πραγματικός πόλεμος που η ανθρωπότητα προσπαθεί από τότε να ξεπεράσει. Όπως λέει ο Κέϊνς:


…η ανειλικρινής αποδοχή….αδύνατων όρων που δεν θα μπορούσε να φέρει σε πέρας (έκανε) τη Γερμανία σχεδόν εξίσου ένοχη που αποδέχτηκε κάτι που δεν μπορούσε να εκπληρώσει με τους Συμμάχους που επέβαλαν κάτι που δεν είχαν δικαίωμα να αξιώσουν.[4]


Εάν οι Βερσαλλίες μας διδάσκουν κάτι, είναι ότι οι ισχυροί δεν επιβάλλουν πάντα στους νικημένους μια Συνθήκη που ανταποκρίνεται στα ίδια τους τα συμφέροντα. Μερικές φορές παρασύρονται από τη βιασύνη τους να τιμωρήσουν, σφίγγουν τους μυς τους περισσότερο απ’ ό, τι θα έπρεπε και καταλήγουν να τιμωρήσουν τον εαυτό τους. Αυτός είναι ο φόβος μου σχετικά με το πρόσφατο οικονομικό πακέτο που επέβαλαν η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε μια άλλη ηττημένη χώρα: την Ελλάδα.


3. Οι νέες Βερσαλλίες


Στην εισαγωγή του βιβλίου του για τις συνέπειες της Συνθήκης των Βερσαλλιών, ο Κέϊνς έγραψε τα ακόλουθα:


Ωθούμενος από τρελές ψευδαισθήσεις και παράτολμη αυτοεκτίμηση, ο ελληνικόςλαός ανέτρεψε τα θεμέλια πάνω στα οποία όλοι ζούσαμε και χτίζαμε. Αλλά οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ένωσης πήραν το ρίσκο να ολοκληρώσουν την καταστροφή που η Ελλάδα άρχισε, με ένα πακέτο οικονομικής στήριξης που εάν εφαρμοστεί θα υποσκάψει ακόμη ποερισσότερο, αντί να αποκαταστήσει, την ευαίσθητη, περίπλοκη οργάνωση, που ήδη ταρακουνήθηκε και διαλύθηκε με την κρίση του 2008, μέσω της οποίας και μόνο οι ευρωπαϊκοί λαοί μπορούν να απασχολούνται και να ζουν.[5]


Δεν είναι, βέβαια, αυτά ακριβώς τα λόγια του Κέϊνς. Αλλά δεν απέχουν πολύ! Το μόνο που έκανα ήταν να αντικαταστήσω μερικές από τις λέξεις του με εκείνες που είναι τονισμένες πιο πάνω. Πράγματι, ο Κέϊνς θα μπορούσε να γράφει για την ελληνική δημοσιονομική καταστροφή και το πακέτο του ΔΝΤ-ΕΕ-ΕΚΤ που επιβλήθηκε αποτελεσματικά στο χρεοκοπημένο ελληνικό κράτος.


Το επιχείρημά μου εδώ είναι απλό: Το πακέτο των ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ είναι το πιο παράξενο είδος τιμωρίας. Στην πραγματικότητα, είναι μια παράλογη ποινή επειδή:


α) αποτελεί μια άσπλαχνη και ασυνήθιστη τιμωρία
β) πρόκειται να ζημιώσει τους τιμωρούς πολύ περισσότερο από μια πιο δίκαιη τιμωρία στην Ελλάδα.[6] Κατά μεγάλη ειρωνεία, από αυτή την άποψη, δεν διαφέρει πολύ την πρωτότυπηΣυνθήκη των Βερσαλλιών.


Γιατί ισχυρίζομαι ότι το πακέτο των ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ αποτελεί τιμωρία, όταν αυτό που λένε ότι κάνει είναι ότι σώζει την Ελλάδα από τη χρεοκοπία; Επειδή, νομίζω, δεν κάνει τίποτα τέτοιο. Με τα υπέμετρα επιτόκια που χρεώνει και με δεδομένη την αταλάντευτη αντίστασή του σε οποιαδήποτε επαναδιαπραγμάτευση του υπάρχοντος ελληνικού χρέους, ωθεί την Ελάδα σε περαιτέρω πτώχευση. Ακριβώς όπως ένας άσπλαχνος γιατρός δίνει αρκετά φάρμακα ώστε να κρατήσει λίγο ακόμη τον ασθενή στη ζωή έτσι ώστε να εξακολουθεί να υποφέρει ακόμη από βασανιστικό πόνο, αλλά όχι αρκετά για να τον αποτρέψει να απαλλαγεί από τη θανάσιμη αγωνία, έτσι και το πακέτο των ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ παρατείνει την αγωνία του ελληνικού κράτους χωρίς να αποτρέπει την αναπόφευκτη χρεοκοπία. Κι όταν έρθει η χρεοκοπία, θα έρθει σε μια εποχή μικρότερου εθνικού εισοδήματος και υψηλότερου συνολικά επιπέδου χρέους. Δεν είναι λοιπόν παράλογο να περιγράψουμε αυτό το πακέτο ως μια άσπλαχνη και ασυνήθιστη τιμωρία.


Πέραν αυτού, γιατί ισχυρίζομαι ότι το πακέτο των ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ είναι αυτοκαταστροφικό για πλεονασματικές χώρες όπως η Γερμανία που παρέχουν τα πρόσθετα δάνεια; Η απάντηση είναι απλή: Μετά την Κρίση του 2008, η Γερμανία σάλπαρε σε μη χαρτογραφημένα τρικυμιώδη ύδατα. Για πρώτη φορά σε τριάντα χρόνια, το πλεόνασμά της δεν απορροφήθηκε από το εμπορικό έλλειμμα των Ηνωμένων Πολιτειών. Μέχρι το 2008, το γερμανικό θαύμα ήταν οικοδομημένο όχι μόνο πάνω στην τυπική γερμανική σκληρή εργασία και δημοσιονομική υπευθυνότητα αλλά επίσης στη μεγάλη δημοσιονομική ʺ ανευθυνότητα ʺ των Ηνωμένων Πολιτειών που είχαν αρκετά μεγάλα ελλείμματα ώστε να απορροφούν τη βιομηχανική παραγωγή των μεγάλων εθνών της Ευρώπης και της Ασίας. Τώρα, χρειαζόμαστε νέες πηγές δημοσιονομικής ʺ ανευθυνότητας ʺ, έτσι ώστε η Siemens, η BMW και οι υπόλοιποι λαμπεροί βιομηχανικοί γίγαντες της Γερμανίας να μπορούν να βρουν αγοραστές.


Σε αυτό το πλαίσιο, το να μετατρέπεις χώρες όπως η Ελλάδα σε μια χτυπημένη απ’ τον ήλιο άγονη γη και να υποχρεώνεις την υπόλοιπη Ευρωζώνη σε ένα ακόμη πιο γρήγορο, καθοδικό σε ό, τι αφορά τον αποπληθωρισμό των χρεών φαύλο κύκλο, είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να υπονομεύσεις την οικονομία της ίδιας της Γερμανίας. Ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι η Ελλάδα θα έχει τις ερήμους που της αξίζουν, αξίζουν οι σκληρά εργαζόμενοι Γερμανοί μια πολιτική ελίτ που τους οδηγεί ολοταχώς στην οικονομική καταστροφή;


Δεν πιστεύω ότι το αξίζουν. Αλλά έχει συμβεί στο παρελθόν και μπορεί να ξανασυμβεί. Για να αναφερθώ, για μια τελευταία φορά, στο βιβλίο που έγραψε ο Κέϊνς το 1920 για τη Συνθήκη των Βερσαλλιών:


Ίσως να είναι ιστορικά αληθινό ότι καμιά τάξη της κοινωνίας δεν χάνεται παρά από το ίδιο της το χέρι.[7]


Σημειώσεις

[1] – Μεταφρασμένο σε ʺ Το παραλήρημα παραφροσύνης των Γερμανώνʺ. Βλέπε E.F.Heckscher,Mercantilism, Αναθεωρημένη 2η έκδοση, Λονδίνο: London: Allen & Unwin, 1962, τ. 1. σ. 56

[2] – Μετά την επανένωση, στο μέσο της δεκαετίας του 1990 και ύστερα πάλι από το 2002

[3] – John Maynard Keynes (1922). ʺ The World’s Economic Outlookʺ. The Atlantic Monthly.

[4] – Dr Melchior: A Defeated Enemyʺ στο Two Memoirs (1949), επανεκδόθηκε στο Collected Writings, Vol. X: Essays in Biography, σ. 428

[5] – Αντικατέστησα το γερμανικός με ʺελληνικόςʺ, το γαλλικός και βρετανικός με ʺ ευρωπαϊκόςʺ, το γερμανικός με Ελλάδα, το Ειρήνη με ʺ πακέτο οικονομικής στήριξηςʺ, τοπόλεμος με ʺ την κρίση του 2008ʺ. Βλέπε ʺ Introduction to John Maynard Keynes”. The Economic Consequences of the Peace, Harcourt Brace New York, 1920.

[6] – Αφήνοντας την Ελλάδα σε αθέτηση και επιτρέποντας στην ΕΚΤ να χρηματοδοτήσει τις τράπεζες (ελληνικές, γαλλικές και γερμανικές).

[7] – Κεφάλαιο 6, σ. 238, The Economic Consequences of the Peace, Harcourt Brace New York, 1920

Διαβάστε επίσης:

28.04.2010 – Γιάννης Βαρουφάκης: «Δε θα αποφύγουμε τη χρεοκοπία» συνέντευξη του Γ.Β. στο www.capital.gr

11.04.2011 – Γιάννης Βαρουφάκης: «Debtocracy – γιατί δεν συνυπέγραψα»

23.09.2011 – Γιάννης Βαρουφάκης: «Δελτίο Κρίσης 23. 09. 2011»

————-


Active Member – Δυτικά από το ποτάμι

Active Member – Δυτικά από το ποτάμι

«Ναι, και δε με νοιάζει να ‘ρθείς μικρέ πολιτικάντη
να πας να γαμηθείς
 εδώ δεν χωράν μυστικά γυμνή είσαι αλήθεια αν θα φτάσεις δυτικά.

Κι αν δεν μπορείς λόγω ντροπής τότε όπως πάντα στο δρόμο θα χαθείς
και εγώ θα φτιάξω άλλη ντυμένη με το μαύρο μου το χάλι.

Να περιμένει στημένη στο ποτάμι για λίγο αγάπη ζεστασιά
κι ας πάει χαράμι
 κι αν δεν τη βρει ως την αυγή ρε θα ζητήσω από τον ήλιο να μη βγει.

Έτσι απλά με τσαμπουκά ξαναμανά θα την βγάλουμε κι εμείς στα σκοτεινά
με ένα κερί με τα όνειρά μας ιστορίες και κρασί κι ας τραβιέσαι αλλού εσύ.

Λοιπόν, αυτή τη φορά θα μ’ ακούσεις καλά κι αν χρειαστεί θα πέσω τόσο χαμηλά
θα σ’ αγκαλιάζει η φωνή μου θα σου μιλήσει η ψυχή μου κι όσα φέρνω εγώ μαζί μου.

Πες ένα ψέμα μήπως σ’ ακούσει ο Θεός, ρίξε και εδώ μια ματιά,
μήπως κοιτάξει κι αυτός
 είναι αδειανό το ποτάμι που μας χωρίζει καιρό
κι όταν γεμίζει είναι μόνο για κακό.

Κι εσύ φοβάσαι να ‘ρθεις διαλέγεις να δεις όλα εκείνα που σ’ αφήνουν να χαθείς
σ’ ένα παράδεισο που θες στα αγγελούδια σκιές και δε μου φτάνει,
δε μου φτάνει που λες.

Καλές κουβέντες για μας και δήθεν νοιάζεσαι πάλι με τα μάτια κλειστά και χαμηλά το κεφάλι
φύγε από δω ρε, φύγε από δω έχω διαλέξει μονάχος μου τον τρόπο να σωθώ.

Δε ζητιανεύω χαρά, δε ζηλεύω γιορτές έχω μια θλίψη να μου τραγουδάει το χτες
φτύνω τα ψεύτικα λόγια δεν σας ακούω ποτέ μόνος γονάτισα για λίγο,
δε με ρίξατε ρε.

Κι αν φοβηθώ και σηκωθώ τότε μ’ αξίζει στη βρωμιά σας να χαθώμα αν σηκωθώ,
όταν γουστάρω
 θα ποντάρω τη ζωή και θα ρεφάρω.

Δυτικά απ’ το ποτάμι μια ζωή παλικάρι μεγάλη η μαγκιά και το καμάρι
Δυτικά απ΄ το ποτάμι πάρτε το όλοι χαμπάρι, πουλημένο στην ψυχή είναι το τομάρι.
Εγώ δεν κοίταγα μικρός απ’ την άλλη την μεριά γιατί είχα ακούσει πως υπάρχουνε θεριά
και πως μαζί με το ποτάμι σκιζόταν ο ουρανός και ζούσε εκεί άλλος Θεός.

Μα εγώ ερωτεύτηκα που λες μια κουρελιασμένη αλήθεια
μα δε μάσησα από αυτές που σου γίνονται συνήθεια
κι ήρθα εδώ και ήπια λίγο απ’ το κρασί κι ας μη με θέλατε μαζί.
Ένοιωσα και την αγωνία άκουσα και τα όνειρά σας έχω μιξάρει την καρδιά μου στη δικιά σας
και κυλάμε όλοι μαζί και το ποτάμι όταν φουσκώνει γίνεται ένα με τη γη και μας ενώνει.

Και μόνο εμάς συναντά στην πορεία του ο ήλιος μπορεί ο πιο καλός μας φίλος
που εσείς τον βλέπετε από πάνω μας να βγαίνει
ενώ εμείς δυτικά απ’ το ποτάμι να πεθαίνει.»


Κρατείστε τη στολή, όχι τη ρόμπα: Ανοιχτή επιστολή του Κώστα Βαξεβάνη στον Αρχηγό της Αστυνομίας

Αγαπητέ Αρχηγέ της Αστυνομίας,

Φαντάζομαι πως αν σας έπαιρνα τηλέφωνο και ζητούσα να μου στείλετε έναν αστυνομικό για να βρίσκεται έξω από το σπίτι μου και να γράφει όποιον παρκάρει παράνομα μπροστά, θα θεωρούσατε ότι σας κάνω πλάκα. Προφανώς και δεν είναι δυνατόν η Ελληνική Αστυνομία να αναλάβει έναν τέτοιο ρόλο μόνο και μόνο, επειδή το παράνομο παρκάρισμα είναι παράβαση του ΚΟΚ.

Οπότε ας αφήσουμε τις πλάκες και ας μιλήσουμε σοβαρά. Θεωρείτε σοβαρό, έλληνες αστυνομικοί, αξιωματικοί της Ελληνικής Αστυνομίας, να βρίσκονται στα διόδια και να γράφουν, όχι αυτούς που βλέπουν να μην πληρώνουν διόδια, αλλά αυτούς που εγκλωβίζουν μέσα στις μπάρες οι εργολάβοι; Γνωρίζετε φαντάζομαι, πως το να κλείνει κάποιος με μπάρες τον δρόμο, είναι παρακώλυση συγκοινωνιών και είναι αδίκημα. Οι μπάρες των διοδίων για λόγους ασφάλειας, αλλά και με βάση όσα αναφέρει το Σύνταγμα των Ελλήνων, δεν μπορούν να απαγορεύουν τη διέλευση σε δημόσιο δρόμο. Μπορεί κάποιος να επιλέξει να μην πληρώσει και να του κάνει αγωγή η εταιρεία των διοδίων ή να τον γράψει ο Αστυνομικός. Αυτό είναι διαφορετικό απ’ το να κλειδώνουν τις μπάρες στα διόδια και να περιμένουν τον αστυνομικό να γράψει τον εγκλωβισμένο.

Και καταλαβαίνετε φαντάζομαι, πως είναι διαφορετικό το «διαφυλάττω την νομιμότητα» από το «εξυπηρετώ τους εργολάβους και τις εταιρείες», μετατρέποντας τους έλληνες αστυνομικούς σε εισπράκτορες

Την Κυριακή 1η Μαΐου βρέθηκα στα διόδια του Ρίο. Δήλωσα πως δεν πληρώνω τα συγκεκριμένα διόδια γιατί είναι παράνομα τοποθετημένα. Ο δρόμος δεν είναι Εθνικός, αλλά καρμανιόλα με μια λωρίδα κυκλοφορίας, χωρίς διαχωριστικά, φωτισμό και 50 νεκρούς το χρόνο. Δεν υπάρχει εναλλακτικός ασφαλής παράδρομος όπως ορίζουν οι ίδιες οι συμβάσεις (έπρεπε να έχει γίνει μέχρι το 2009). Δεν μπορεί κάποιος να εισπράττει διόδιο (ανταποδοτικό τέλος) για έναν δρόμο που δεν έχει γίνει και πληρώνεται ήδη για να γίνει από τα τέλη κυκλοφορίας και τα τέλη βενζίνης. Για να μην μπούμε στην πολιτική διάσταση του θέματος όπου οι εργολάβοι με 10% συμμετοχή εμφανίζονται ως επενδυτές. Επίσης από τις 4 Απριλίου όπως καλά ξέρετε, η είσπραξη διοδίων σε δρόμους που δεν έχουν ολοκληρωθεί είναι παράνομη.

Όπως και να έχει αρνήθηκα να πληρώσω διόδια και ζήτησα να μου ανοίξουν την μπάρα και αν ήθελε μπορούσε η Εταιρεία να κινηθεί εναντίον μου. Μπορούσε επίσης οποιοσδήποτε αστυνομικός να μου έκοβε πρόστιμο αν με έβλεπε να το κάνω. Αντ’ αυτού με εγκλώβισαν στην μπάρα. Η μπάρα ήταν κλειδωμένη και δεν υποχωρούσε με το σπρώξιμο, όπως ορίζουν οι κανόνες ασφαλείας. Περίμενα εγκλωβισμένος μέχρι να έρθει Αστυνομικός, ο οποίος βρισκόταν λίγο παραπέρα για αυτό το λόγο.

Έδωσα το αντίτιμο του διοδίου, πήγα στην άκρη και ζήτησα από τον Αστυνομικό να πιστοποιήσει πως οι μπάρες είναι επίτηδες μπλοκαρισμένες και παρακωλύονται οι συγκοινωνίες. Ο αστυνομικός είπε πως δεν έχει τέτοια αρμοδιότητα, αν και λίγο νωρίτερα είχε απειλήσει πως θα μηνύσει εμένα για παρακώλυση.

Νομίζω πως δεν χρειάζεται να εξηγήσω τι συμβαίνει, γιατί το ξέρετε καλά. Χρειάζεται όμως να σας πω, πως προτιμώ την Ελληνική Αστυνομία με στολή, στο έργο της υπεράσπισης του πολίτη και των δικαιωμάτων του από τη στολή του υπαλλήλου των εργολάβων και προφανώς τη «ρόμπα».

Τη μέρα που οι αστυνομικοί στο Ρίο περιφρουρούσαν την καταβολή των διοδίων και όχι τη νομιμότητα, ένας πυροσβέστης έπεσε νεκρός κάνοντας αυτό που έπρεπε να κάνουν αστυνομικοί: Να εμποδίσει  μια ληστεία. Βλέπετε οι αστυνομικοί ήταν στα διόδια και έκαναν τον εισπράκτορα.

Επίσης θέλω να σας ρωτήσω, αν αληθεύει η πληροφορία πως οι εργολάβοι έχουν αναλάβει το κόστος λειτουργίας των Αστυνομικών Τμημάτων, αλλά και τις δωρεές περιπολικών στους δρόμους που αστυνομικοί περιφρουρούν τα συμφέροντά τους. Αν είναι έτσι, δεν μιλάμε για νόμους ούτε για νομιμότητα.

Αγαπητέ Αρχηγέ της Αστυνομίας, προστατεύστε πρώτα και κύρια τους αστυνομικούς σας. Δεν τους αξίζει να φυλάνε γήπεδα επιχειρηματιών και διόδια εργολάβων. Τιμήστε τη στολή σας.

Και επειδή σας γνωρίζω και προσωπικά, πιστέψτε με, δεν σας πάει η ρόμπα…

του Κώστα Βαξεβάνη   

Το Κουτί της Πανδώρας


«Hitchhiking the World» by Pedro Acevedo Gonzalez

The following text was written by Costa Rican hitch hiker Pedro A. Gonzalez
especially for «La Prose du Monde«,
wanting to share some thoughts and feelings on hitchhiking.

walking with Pedro in Alimos sandy beach, Greece - Apr 21, 2011 - © photo by worldcity

«You can tear down the borders
that are only set on in narrow minds
and in those funny papers people call maps»
«I found myself walking near a highway like none I have seen before in my life. I must admit that what we call highways in Costa Rica can be regarded as roads somewhere else. I had little if no knowledge at all about how to hitchhike, yet, I just took my by then heavy backpack and walked out of the city. I never imagined that hitchhiking could be such a psychological game full of tricks and strategies. Needless to say, my first experiences were awful.
I quit. Instead, I used public transportation. But this was expensive and boring. I went back to the very same country I had tried hitchhiking for the first time, but with a different attitude, a bit more of road-reading skills and an urge for adventure.  This time it was a success. However, there is still a long way to go from France to Turkey and the learning process continues longer than the road.

I initially decided to hitchhike just to save money. But on the way, I realized that there is something else about this way of traveling. Hitchhiking is a challenge, in which moving from point A to B requires your physical and psychological effort, to such an extent that, when you finally make it, you realize how big the world is, how rewarding it is to be there, and most importantly, how beautiful and magnificent every bit of kilometer you covered is (opposite to high speed trains or flights).

Sometimes you even realize that the path to your destination is more fulfilling and breathtaking than the destination itself. Also, when the language barrier is low enough to walk it off (or non-existing), there is always an enriching cultural exchange; every driver has sometimes to teach.

Earlier I said that my backpack was heavy, but after hitchhiking for a while I have become very minimalistic and simple. I have discovered that you can make it anywhere with little material stuff as long as you have a huge desire. You can tear down the borders that are only set on in narrow minds and in those funny papers people call maps.»

written by Pedro Acevedo Gonzalez

Pedro’s travel blog: «50mm – Sin Destino Lo que yace al otro lado del lente…» / in english and spanish

Pedro hitchiking at Thebes tolls station, Greece - Apr 22, 2011 - © photo by worldcity


Ο λυρισμός της πραγματικότητας

«Μόλις πάμε ν’ ανοίξουμε μια πόρτα

ο αγέρας την κλείνει.

Έτσι κλειδωμένοι απ’ έξω

σφίγγουμε καθένας τα κλειδιά του

μ’ όλο που ‘χουμε μονάχα μια στάμνα

μ’ όλο που κανένας μας δεν έχει σπίτι.

Σήμερα δεν ξέρω να μιλήσω.

Σήμερα μιλάω σε πρώτο πρόσωπο.»

Γιάννης Ρίτσος,
Ημερολόγια Εξορίας - 3 Νοεμβρίου 1948

O λυρισμός της πραγματικότητας

 

Επειδή οι μέρες έχουν μια αργή πορεία, επειδή δεν διαφαίνονται ηρωικές διακρίσεις στον ορίζοντα κι ο ενθουσιασμός δεν περισσεύει, επειδή οι συσχετισμοί προφητεύουν μακριές νύχτες, και μόνο οι πολύ αισιόδοξοι ανακτούν τμήματα αιθρίας, επειδή η ιστορία καθυστερεί ως φαίνεται να ορίσει τους εντολοδόχους των επόμενων ποιημάτων, όπως και τους ήρωές τους εξ άλλου, κι επειδή η καθημερινότητα, υπόγεια, ανέμπνευστη, υποκριτική και ασήμαντη καταναλώνει όλη την υπεραξία των σκέψεών μας, λέω να εισηγηθώ τη συγγραφή λυρικών ποιημάτων, επί τέλους, γι’ αυτή την καθημερινότητα.

Τις πράξεις και τις παραλήψεις της. Για πράξεις ευτελείς, άσημες, αχρείαστες άλλοτε στους ποιητές και τους χρονικογράφους, Γι’ αυτόν το μόχθο το δύσκολο, τον επίπονο και τον χωρίς φτερά, που δεν έχει κερδίσει ακόμα τις απαλλαγές της απόστασης, και συνεπώς λογαριάζεται με κριτήρια παρόντος και βγαίνει χρεωμένος στο μέλλον. Το οποίο μέλλον ωστόσο εξιστορεί ένα παρελθόν που αποτελείται πάντα από τέτοιες πράξεις, μοναχά που δεν μνημονεύονται, καθώς ακόμα και τα μεγάλα γεγονότα έχουν την ανάγκη όλων εκείνων των μικρών, με τη ρουτίνα και τις μικροψυχίες τους, που ύστερα ξεχνιούνται, όχι μόνο γιατί δεν τα θυμάται ή δεν βρίσκεται κανείς να τα εξιστορήσει, αλλά και γιατί οι ίδιοι θέλουμε συχνά να τα ξεχάσουμε.

 

«Γιάννης Ρίτσος». Σχέδιο του Γ. Στεφανίδη στην εξορία (1949), το οποίο περιλαμβάνεται στο λεύκωμά του «Ζωγραφική στην εξορία» (έκδοση «Σύγχρονη Εποχή», 1988)

Οι εξόριστοι, ας πούμε, στα ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου, είναι ηρωικοί, «οι δικοί μας άγιοι», κι ωστόσο, αν τους ξανακοιτάξεις, φοβούνται, αποζητούν μια λύτρωση, ποθούν πάνω απ’ όλα να γυρίσουν σπίτι, νοσταλγούν την ασημαντότητα της καθημερινότητας, συναλλάσσονται, υποκύπτουν, αμφιβάλλουν. Δεν ξέρουν την Iστορία, δεν βλέπουν αδιάκοπα μπροστά τους ένα μέλλον όπου οι άνθρωποι θα τους μνημονεύουν με ευγνωμοσύνη, βλέπουν ένα παρόν που τους βασανίζει. Γυρίζουν, όταν γυρίσουν, σπίτι και βρίσκουν σιωπή – γι’ αυτό πονέσαμε τόσα χρόνια;, γι’ αυτούς τους ανθρώπους μοχθήσαμε;, γι’ αυτές τις γκρεμισμένες ψυχές ονειρευτήκαμε; Και η γοητεία τους, η ποιητική (και ιστορική) τους συνεισφορά είναι πως παρ’ όλα αυτά επιμένουν, ταλαντεύονται, αμφιβάλλουν, φοβούνται, και επιμένουν.

 

 

Θέλω να πω ότι καλός είναι ο θαυμασμός κι ο ρομαντισμός του παρελθόντος, μονάχα που σβήνει ό,τι στο παρόν είναι ιδιαίτερα κοπιαστικό και άχαρο. Αλλά, εκτός από τις φορές που η Iστορία γράφεται σε ρυθμούς πολυβόλου, και κυριολεκτικά και μεταφορικά, πάντα η καθημερινότητα περιέχει την άκαρδη ρουτίνα της, που δεν ξέρεις ποτέ που σε βγάζει. Γι’ αυτό προτείνω τη στροφή στο λυρισμό της πραγματικότητας.

 

Θανάσης Σκαμνάκης

εφημερίδα Πρίν

"Ἐδῶ τ᾿ ἀγκάθια εἶναι πολλὰ - ἀγκάθια, καστανά, κίτρινα ἀγκάθια, σ᾿ ὅλο τὸ μάκρος τῆς μέρας, ὡς μέσα στὸν ὕπνο. Ὅταν περνοῦν τὸ συρματόπλεγμα οἱ νύχτες ἀφήνουν μικρὰ κουρέλια ἀπ᾿ τὴ φοῦστα τους." Γιάννη Ρίτσου Ημερολόγια Εξορίας - - - Εικόνα: "Ο Ύπνος" - Γιάννη Στεφανίδη «Ζωγραφική στην Εξορία»


«1821»: Πώς Σκά(ε)ι μια Επανάσταση…

Εκατόν ενενήντα χρόνια συμπληρώνονται από τον Μάρτιο του 1821, όταν ξεκίνησε η μεγάλη εθνικοαπελευθερωτική Επανάσταση που έμελλε να αποτινάξει την οθωμανική κυριαρχία και να θέσει τα θεμέλια του νεοελληνικού κράτους. Από τότε μέχρι σήμερα, από τα απομνημονεύματα των πρωταγωνιστών της εποχής μέχρι τους σύγχρονους επιστήμονες της ιστορίας, δεν έχει σταματήσει μια διαπάλη ιδεών για την ερμηνεία της Επανάστασης, την ανίχνευση των κινήτρων της, τη διερεύνηση των κοινωνικών δυνάμεων που την έφεραν σε πέρας αλλά και των αποτελεσμάτων της.

Greece on the Ruins of Missolonghi, Eugène Ferdinand Victor Delacroix, 1827, Musée des Beaux-Arts

Η τηλεοπτική παραγωγή του Σκάι με τίτλο «1821, η γέννηση ενός έθνους κράτους», που συνοδεύτηκε από την έκδοση πέντε τόμων, επανέφερε στη δημόσια συζήτηση μια εναλλακτική θεώρηση των συνταρακτικών εκείνων γεγονότων, σε σχέση με την «εθνική» και εθνοκεντρική ιστοριογραφία που έχει τις ρίζες της στους πρώτους ιστορικούς της σύγχρονης Ελλάδας, οι οποίοι υπήρξαν και αυτόπτες μάρτυρες των γεγονότων. Η εναλλακτική αυτή οπτική του ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε στον τηλεοπτικό Σκάι, που καταγράφηκε στα πέντε βιβλία της σειράς και που συζητήθηκε από τους τηλεοπτικούς και ραδιοφωνικούς σχολιαστές του σταθμού, έφερε εκ νέου στην επιφάνεια την αντίθεση μεταμοντέρνου και εθνικού.
Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που αντέδρασαν και μόνο στο άκουσμα του τίτλου, δηλώνοντας αηδιασμένοι από την «αντεθνική προπαγάνδα», η οποία τολμά να μιλά για γέννηση του έθνους τόσο αργά. Επώνυμα σχόλια στην ιστοσελίδα της σειράς αναφέρουν για παράδειγμα πως «χρειάζεται μεγαλύτερη ευσυνειδησία όταν αναφερόμαστε στα ιερά και στα όσια της πατρίδας μας» ή ότι «το να “στρογγυλεύουμε αιχμηρές γωνίες” δεν αποτελεί επιστημονική προσέγγιση της Ιστορίας, αλλά ένδειξη δουλικότητας και ραγιαδισμού προς τον γείτονα», για να αναφέρουμε τις πιο μετριοπαθείς φωνές.

 

Φαίνεται ότι ξεκίνησε τρίτος γύρος αντιπαράθεσης, μετά το βιβλίο Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού που επιμελήθηκε η Μαρία Ρεπούση (το οποίο αποσύρθηκε) και μετά το βιβλίο Τι ’ναι η πατρίδα μας της υφυπουργού Παιδείας Θάλειας Δραγώνα (η οποία τελικώς παραιτήθηκε). Παγιώνεται έτσι ένα ψευδές δίπολο: Από τη μία πλευρά μια εθνοκεντρική τάση στην ιστορία, που ερμηνεύει τα γεγονότα στη βάση της αδιάσπαστης συνέχειας του έθνους, αναπαράγοντας μύθους και στρεβλώσεις, και από την άλλη μεριά ένα νέο και «αιρετικό» ρεύμα, το οποίο αποκαλύπτει τους μύθους και διατυπώνει μια εναλλακτική εκδοχή. Οι αντιτιθέμενες παρατάξεις όμως στην πραγματικότητα βρίσκονται στην ίδια πλευρά. Η μία αποτελεί το κατοπτρικό είδωλο της άλλης, καθώς τόσο η εθνοκεντρική όσο και η μεταμοντέρνα άποψη έχει σαν βάση της μια αταξική θεώρηση της ίδιας της κοινωνίας και των γεγονότων της ιστορίας.

 

Η ιστορία της Επανάστασης του 1821 μένει ημιτελής και μετέωρη, σαν τα σχεδιάσματα των Ελεύθερων Πολιορκημένων του Σολωμού, αν δεν απαντηθεί η ερώτηση γιατί: Γιατί ξέσπασε τότε και όχι νωρίτερα ή αργότερα, γιατί είχε τους συγκεκριμένους εμπνευστές, γιατί γεννήθηκε εξαρχής η ιδέα του Σηκωμού. Η σειρά του Σκάι, 1821, δεν δίνει έμφαση σε αυτά τα ερωτήματα. Στο 2ο επεισόδιο της σειράς δίνεται μια απάντηση: «Η δύναμη των ιδεών συνέβαλλε περισσότερο από κάθε άλλο παράγοντα στη δημιουργία μιας νέας εθνικής οντότητας». Λίγο αργότερα ο καθηγητής Θάνος Βερέμης, επιστημονικός σύμβουλος της παραγωγής, εξηγεί στην κάμερα: «Η νέα τάξη των εμπόρων είναι μικρή σε αριθμό, έχει καταλάβει όμως ότι ο αγώνας για ανεξαρτησία είναι αγώνας ιδεών». Οι ιδέες άραγε αρκούν για να γεννήσουν το όραμα μιας επανάστασης και να σπρώξουν τόσες χιλιάδες ανθρώπους στα πεδία των μαχών και στο θάνατο; Ως προς το υπόβαθρο της Επανάστασης, η σειρά του Σκάι καταδεικνύει μόνο τη φτώχεια και τη σχετική εξαθλίωση του αγροτικού πληθυσμού κατά τα χρόνια της ύστερης τουρκοκρατίας. Φυσικά και αυτοί οι παράγοντες είναι πολύ ουσιαστικοί, όμως και πάλι, λείπει η γενεσιουργός αιτία.<

 

Ary Scheffer (1795-1858) Greek boy defending his wounded father, 1827 Oil on oilcloth 45 × 37 cm

 

Αυτή δεν άλλη από την «ενηλικίωση» της μέσης κοινωνικής τάξης, που στις αρχές του 19ου αιώνα βρίσκεται στο μεταίχμιο να μεταφράσει την οικονομική της ισχύ σε πολιτική. Ο Νίκος Σβορώνος στην Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας εξηγεί ότι «η αμεσότερη συνέπεια της οικονομικής ανόδου των Ελλήνων στο 18ο αιώνα υπήρξε ο σχηματισμός κάποιας αστικής τάξης». Όπως αναλύει ο Λεωνίδας Στρίγκος στο βιβλίο Η επανάσταση του Εικοσιένα (πρακτικά συνεδρίου, Κέντρο Μαρξιστικών Ερευνών), «στο εξωτερικό οι έμποροι των παροικιών άρχισαν να εκτοπίζονται από το ντόπιο κεφάλαιο, ρωσικό, γαλλικό, αγγλικό κ.λπ. Εκτοπίζονταν και ήθελαν να τοποθετήσουν τα κεφάλαιά τους. Επενδύσεις γίνονται όταν υπάρχει αγορά. Επαρκής αγορά δεν υπήρχε. Ο Αλή Πασάς άρπαζε τις ιδιοκτησίες, έπνιγε τις βιοτεχνίες. Δηλαδή πνίγονταν τα φύτρα του καπιταλισμού που αναπτύσσονταν». Για το λόγο αυτό λοιπόν η συγκεκριμένη τάξη έθεσε ως στόχο των επιδιώξεών της τη δημιουργία ενός φιλελεύθερου κράτους. Όπως το θέτει ο Καρλ Μαρξ στον 3ο τόμο του Κεφαλαίου: «Το εμπόριο επιδρά παντού περισσότερο ή λιγότερο διαλυτικά στις υπάρχουσες οργανώσεις της παραγωγής». Φυσικά, η ελληνική αστική τάξη έχει ακόμη πολύ χαμηλό επίπεδο οργάνωσης και συνείδησης, κάτι που άλλωστε αντανακλάται και στο γεγονός ότι παρά την ηγεμονική της θέση στις παραμονές της Επανάστασης, την χάνει αργότερα.

Βέβαια, στο ντοκιμαντέρ του Σκάι η μόνη αναφορά στους αστούς ως τάξη γίνεται στο 2ο επεισόδιο, μιλώντας μάλιστα για τη Γαλλία. Όπως ξεκαθαρίζουν άλλωστε οι Θάνος Βερέμης και Γιάννης Κολιόπουλος, στον β’ τόμο της έντυπης σειράς («Η συγκρότηση εξουσίας στην επαναστατημένη Ελλάδα») είναι «λάθος η προβολή των εμπόρων ως διακριτής κοινωνικής ομάδας και μοχλού της εθνικής κίνησης των Ελλήνων». Η διαίρεση του ελληνικού στρατοπέδου, η οποία όπως είναι γνωστό, οδήγησε και σε δύο εμφύλιες συρράξεις κατά τη διάρκεια της επανάστασης, ερμηνεύεται με διαφορετικά κριτήρια. Στο 4ο επεισόδιο, όπου περιγράφεται η Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, υιοθετείται το σχήμα αντίθεσης μεταξύ του κόμματος των πολιτικών (Φαναριώτες και προεστοί) και του κόμματος των στρατιωτικών (οπλαρχηγοί). Μια άλλη ματιά, περισσότερο διεισδυτική, αυτή του Γιώργου Δεληγιάννη (στο Η επανάσταση του Εικοσιένα) αναλύει την ταξική σύνθεση της Εθνοσυνέλευσης και αποκαλύπτει ότι από τους 55 αντιπροσώπους, οι 20 ήταν γαιοκτήμονες, οι 13 πλοιοκτήτες, οι 12 διανοούμενοι, οι 4 στρατιωτικοί αρχηγοί, οι 3 αρχιερείς και οι 3 μεγαλέμποροι. Το γεγονός αυτό και μόνο, αν δεν αποδεικνύει την εσωτερική κοινωνική διαπάλη που σοβούσε, σίγουρα πάντως δείχνει ότι δεν είχαν οι φτωχοί αγρότες, δηλαδή η μεγάλη μάζα του πληθυσμού, πρόσβαση στις αποφάσεις.

Από το ντοκιμαντέρ λείπουν εντελώς τα επεισόδια εκείνα κατά τη διάρκεια της επανάστασης που δείχνουν τις κοινωνικές και ταξικές συγκρούσεις της εποχής. Στο 1ο επεισόδιο ναι μεν γίνεται αναφορά στη «νέα ελληνική ελίτ των κοτζαμπάσηδων» που με την ενδυνάμωση των τσιφλικιών τους «οδηγούν σε δραματική επιδείνωση την κατάσταση των κατοίκων», ωστόσο δεν αποκαλύπτεται η ασυμφιλίωτη αυτή σύγκρουση ως έκφραση αντίθετων υλικών συμφερόντων που παίρνουν πολιτική υπόσταση. Αντιθέτως, οι Θ. Βερέμης και Γ. Κολιόπουλος σημειώνουν χαρακτηριστικά στο βιβλίο τους: «Θα ήταν λάθος αν ο μελετητής της ιστορίας της Επανάστασης αγνοούσε τον προσωπικό και φατριαστικό χαρακτήρα του εσωτερικού αγώνα ο οποίος σοβούσε». Άποψη που γίνεται ακόμα πιο σαφής στο 5ο επεισόδιο, όταν περιγράφονται οι αντιθέσεις στην Εθνοσυνέλευση του Άστρους: «Δεν ήταν θέμα ταξικό, ήταν η οικογενειοκρατία, ο τοπικισμός, οι πυραμίδες των πελατειακών δικτύων, οι ημέτεροι, η κατακερματισμένη κοινωνία», αναλύει ο Θάνος Βερέμης για τις αντιθέσεις.

 

Στον αντίποδα αυτών των αταξικών εκτιμήσεων βρίσκεται το μνημειώδες για την εποχή του έργο του Γιάνη Κορδάτου, Η κοινωνική σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821 (που επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Συλλογή). Όπως μας εξιστορεί ο Κορδάτος, το 1808-1809 στη Σάμο επιβλήθηκε λαοκρατικό καθεστώς. Δημεύτηκε η κινητή και ακίνητη περιουσία των προυχόντων, οι οποίοι απευθύνθηκαν στον Τούρκο τοπάρχη της Μικράς Ασίας. Αργότερα, στην Πάτρα ο τσαγκάρης Παναγιώτης Καρατζάς «δεν περίμενε το γενικόν σύνθημα της εθνεγερσίας, εσήκωσε τον λαόν των Πατρών εις τας 21 του Μαρτίου και εκτύπησε τους Τούρκους μέσα εις την πόλιν». Ο λαϊκός αυτός ηγέτης σκοτώθηκε τον Αύγουστο του ’21 από όργανα των κοτζαμπάσηδων. Και στα νησιά όμως ξεσπούν λαοκρατικές αγροτικές εξεγέρσεις. Στην Ύδρα, ο Αντώνης Οικονόμου πρωταγωνιστεί στον ξεσηκωμό των αγροτών που διεκδικούν την εξουσία. Με προκήρυξή του στις 31 Μαρτίου αναγνωρίζεται το λαοκρατικό καθεστώς στο νησί. Αργότερα βέβαια, οι καραβοκυραίοι ανατρέπουν αυτή την εξουσία. Αγροτική εξέγερση σημειώθηκε και στην Άνδρο, όπου οι άρχοντες διαπομπεύτηκαν. Κατά τη λαϊκή συνέλευση της Μεσαριάς αποφασίστηκε να καταργηθεί η φεουδαρχική ιδιοκτησία.

 

Άλλο σημείο που φανερώνει την αταξική εμμονή των συντελεστών του ντοκιμαντέρ είναι η στάση τους απέναντι στο φιλελληνικό κίνημα. Στο 2ο επεισόδιο αναφέρεται ότι το κίνημα του φιλελληνισμού έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην έκβαση της ελληνικής υπόθεσης. Ολόκληρο το 5ο επεισόδιο αφιερώνεται σχεδόν στην παρουσία του λόρδου Βύρωνα. Το 1821 του Σκάι εστιάζει αποκλειστικά στην τάση εκείνη του φιλελληνικού κινήματος που εμπνέεται από το ρομαντισμό της εποχής. Δεν ήταν όμως αποκλειστικά νέοι φλογισμένοι από ρομαντικά ιδεώδη, οι φιλέλληνες που ήρθαν και πολέμησαν. Υπήρξε και η τάση στην Ευρώπη που ταυτίστηκε με το φιλελευθερισμό και περιέκλειε όλα τα προοδευτικά στοιχεία που βρίσκονταν σε σύγκρουση με τις αντιδραστικές δυνάμεις και την Ιερή Συμμαχία. Όπως άλλωστε αναλύει διεξοδικά στον πρώτο τόμο του πολύτιμου έργο του Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του ’21 ο Κυριάκος Σιμόπουλος, ανάμεσα στους φιλέλληνες ήταν τα θύματα των ναυαγισμένων επαναστάσεων, οι «περιπλανώμενοι πολιτικοί πρόσφυγες» και οι πλάνητες φιλελεύθεροι που αναζητούσαν μια ευκαιρία για πλουτισμό ή απλώς επιβίωση.

 

Μια θετική συμβολή του ντοκιμαντέρ είναι το γεγονός ότι συμβάλλει αποφασιστικά στην ανασκευή μυθευμάτων γύρω από το ’21, όπως η εκκίνηση της Επανάστασης από την Αγία Λαύρα, στο 3ο επεισόδιο. Θέση άλλωστε της παραγωγής, όπως εκφράζεται συνολικά στο 8ο και τελευταίο επεισόδιο που τιτλοφορείται «Ο εθνικός μύθος», είναι πως η συνοχή της νέας χώρας μπόρεσε να καλλιεργηθεί μόνο μέσα από την ανάπλαση της ιστορίας. Έτσι, η αφήγηση υιοθετεί μια εικονοκλαστική στάση απέναντι σε εθνικά «εικονίσματα», υποβάλλοντάς τα σε κριτική. Σε αυτό το σημείο είναι φυσικά που προκαλούνται και οι αντιδράσεις των συντηρητικών κύκλων. Η μορφή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, αποκαθηλώνεται από τη θέση του απόλυτου λαϊκού ήρωα και «προσγειώνεται» στη μορφή ενός ικανού αλλά φιλάργυρου οπλαρχηγού, που πρωταγωνίστησε σε παροιμιώδεις σφαγές αμάχων, κατά την άλωση της Τριπολιτσάς.

 

Η αιρετική αυτή ματιά της παραγωγής είναι όμως μονομερής. Στην περίπτωση του Ιωάννη Καποδίστρια, ο οποίος κατάργησε πραξικοπηματικά το τελευταίο Σύνταγμα του 1827, το πλέον δημοκρατικό, η παραγωγή είναι πολύ επιεικής, στο βαθμό που να υιοθετεί όλο το σκεπτικό του δολοφονηθέντος κυβερνήτη. Άλλωστε, παρά την κριτική στο κύριο ιστοριογραφικό ρεύμα, το ντοκιμαντέρ εμμένει στην άποψη ότι η ιστορία έχει πρωταγωνιστές σημαίνοντα πρόσωπα και όχι τους λαούς. Όλη η αφήγηση αφορά τις κινήσεις και τις πρωτοβουλίες του Κολοκοτρώνη, του Μαυροκορδάτου, του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και του Κουντουριώτη, την ίδια στιγμή που υποβαθμίζεται ο ρόλος των ίδιων των αγωνιστών, των ανώνυμων κολίγων της εποχής που έδωσαν το αίμα τους γι’ αυτή την υπόθεση. Ο Θάνος Βερέμης μιλώντας για τους κλέφτες κάνει λόγο για «καθεστώς ελεγχόμενης παρανομίας». Λέει στο 1ο επεισόδιο: «Οι κλέφτες ήταν φυγόδικοι εγκληματίες. Συγκυριακή ήταν η διαφορά τους με τους αρματολούς. Η κλεφτουργιά ήταν θύματα της φτώχειας, όχι Ρομπέν, εκμεταλλεύονται τους φτωχούς και προχωρούν σε αδιάκριτες λεηλασίες». Σύμφωνα αντιθέτως με το Γιάνη Κορδάτο, «η κλεφτουργιά είναι μια ιδιότυπη μορφή της πάλης των τάξεων κατά την προ του ’21 εποχή». Διασώζει μάλιστα ένα δημοτικό τραγούδι: «Εγώ ραγιάς δεν γένομαι, Τούρκους δεν προσκυνάω, δεν προσκυνώ τους άρχοντες και τους κοτζαμπασήδες».

 

Σφοδρή ήταν η αντίδραση της Εκκλησίας της Ελλάδος μετά τη μετάδοση των πρώτων επεισοδίων του ντοκιμαντέρ. Στο τεύχος 46 του φυλλαδίου που εκδίδει η Διαρκής Ιερά Σύνοδος «Προς το λαό» διαπιστώνει ότι το ποίμνιο «παραπληροφορείται» και «πέφτει θύμα ιδεολογικών προπαγανδών και μονομερών θεωρήσεων της Ιστορίας μας, στην οποία η προσφορά της Εκκλησίας υπήρξε σημαντική». Χωρίς να κατονομάζει τη σειρά, εντοπίζει μια «προσπάθεια διαστρεβλώσεως της νεοελληνικής ιστορίας με διαφόρους τρόπους», ρίχνοντας την ευθύνη σε ένα «κίνημα μοντέρνου αθεϊσμού» που προσπαθεί να καταγράψει μια «άλλη ιστορία σχετικά με την Επανάσταση του 1821».

 

Αυτό που έκανε …λάβρα την ηγεσία της Εκκλησίας είναι φυσικά η αναφορά του ντοκιμαντέρ για το μύθευμα της Αγίας Λαύρας, ως δήθεν τόπου εκκίνησης της Επανάστασης από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό. Στο β’ τόμο μάλιστα της πεντάτομης σειράς για το 1821, οι Θάνος Βερέμης και Γιάννης Κολιόπουλος μεταφέρουν ένα πολύ χαρακτηριστικό απόσπασμα από το φυλλάδιο «Διδασκαλία Πατρική», που δημοσίευσε ο Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης το 1821 και μετέπειτα «μάρτυρας», Γρηγόριος Ε’: «Το περί ελευθερίας νέον σύστημα δεν είναι άλλο παρά μία σύγχυσις και ανατροπή των καλών διοικήσεων, μία οδός φέρουσα εις την απώλειαν και απλώς ειπείν μία νεοφανέστατη ενέδρα του πονηρού διαβόλου, διά να εκτραχηλίσει τους εγκαταληφθέντας ορθοδόξους χριστιανούς». Η Ιερά Σύνοδος αντιτείνει ότι ο Γρηγόριος «ήταν εκείνος που στήριξε το έργο της Φιλικής Εταιρείας και την περιέσωσε από τη διάλυση», επικαλούμενη μαρτυρία του Μακρυγιάννη.

 

Παρά τη φαινομενική σύγκρουση των δύο απόψεων, στην πραγματικότητα διαπνέονται από την ίδια τυπική λογική. Αναφέρει για παράδειγμα το φυλλάδιο της Ιεράς Συνόδου: «Την επομένη κιόλας της Άλωσης, η αντίσταση των Ελλήνων έγινε πνευματική, για να εξελιχθεί και πάλι σε ένοπλη και να λάβει το Εικοσιένα τη μορφή του μεγάλου Σηκωμού. Ως τότε σημειώθηκαν πολλά μικροκινήματα». Οι διατυπώσεις αυτές συγκαλύπτουν και αποσιωπούν τις ταξικές εσωτερικές αντιθέσεις που διαχώριζαν τα ελληνικά στοιχεία, ορθώνοντας «κοινωνικά τείχη» μεταξύ των τάξεων που εκπροσωπούσαν διαφορετικά υλικά συμφέροντα. Το ίδιο όμως κάνει και το ντοκιμαντέρ του Σκάι, όταν παρουσιάζει τις ελληνικές δυνάμεις ενωμένες κάτω από την ίδια ιδέα, την ίδια ώρα που ερμηνεύει τις όποιες αντιθέσεις στη βάση των προσωπικών φιλοδοξιών ή του τοπικισμού.

 

Σε ένα άλλο σημείο του συγκεκριμένου φυλλαδίου υπογραμμίζεται ότι «ο Αγώνας δεν έγινε μόνο για την πατρίδα, αλλά και για τη θρησκεία». Φυσικά, οι έννοιες που χρησιμοποιεί η σειρά του Σκάι διαφέρουν, όμως οι δύο φαινομενικά ασυμβίβαστες απόψεις βασίζονται πάνω στο ίδιο ιδεολογικό υπόβαθρο: Ότι πυροκροτητής της Επανάστασης ήταν ιδέες, θεωρίες και «πιστεύω» που κατάφεραν με κάποιο μεταφυσικό τρόπο να μετουσιωθούν σε πολεμικές επιχειρήσεις και να προκαλέσουν σφοδρές πολιτικές συγκρούσεις. Στη θέση της θρησκείας, η άποψη του ντοκιμαντέρ τοποθετεί τις ευρωπαϊκές ιδέες, την απελευθερωτική φλόγα που εισήχθη από τη Γαλλία της επανάστασης του 1789, αποκομμένη όμως από τις κοινωνικές της ρίζες. Στον αντίποδα της ιδεαλιστικής αυτής αντίληψης, η υλιστική θεωρία ερμηνεύει τις πράξεις των ανθρώπων στη βάση των ταξικών συμφερόντων που εκπροσωπούν. Οι ιδεολογίες και τα ιδανικά που παρακινούν τους φορείς της σε δράση, βρίσκονται στο εποικοδόμημα και δεν είναι άλλο παρά έκφραση των υλικών συμφερόντων ορισμένων τάξεων και στρωμάτων. Με τη θέση αυτή διαφωνούν τόσο η εθνική όσο και η μεταμοντέρνα ιστοριογραφία.

 

Βέβαια η θέση για τον αντιδραστικό ρόλο της εκκλησίας και κυρίως του Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης απέναντι στην Επανάσταση δεν είναι νέα. Στο κλασικό πια έργο του Η μεγάλη εκκλησία εν αιχμαλωσία (που εκδόθηκε το 1968 και κυκλοφόρησε πρόσφατα στα Ελληνικά από τις εκδόσεις Γκοβόστη), ο διαπρεπής βυζαντινολόγος σερ Στίβεν Ράνσιμαν καταδεικνύει τις διαχρονικές σχέσεις εξάρτησης και δουλοπρέπειας που είχε το ορθόδοξο ιερατείο με την οθωμανική εξουσία. Στο ίδιο βιβλίο περιγράφεται διεξοδικά πώς από το 1669 οι Φαναριώτες άρχισαν να καταλαμβάνουν καίριες θέσεις στην οθωμανική διοίκηση, με πρώτο τον Παναγιώτη Νικούσιο Μαμωνά, για τον οποίο δημιουργήθηκε η θέση του Μεγάλου Δραγουμάνου της Υψηλής Πύλης, μόνιμου δηλαδή αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών. Έκτοτε, η τάξη των Φαναριωτών τόσο στην Κωνσταντινούπολη όσο και στις παραδουνάβιες ηγεμονίες, ανέλαβε ηγετικά πόστα δίπλα στο σουλτάνο. Όπως περιγράφει ο Νίκος Σβορώνος (Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας), «η ύπαρξη μιας προνομιούχας ομάδας, καλά συγκροτημένης, αναγνωρισμένης de facto και de jure απ’ τον κατακτητή που την είχε ενσωματώσει στη διοίκησή του, διασπούσε το 18ο αιώνα την εθνική αλληλεγγύη των προηγούμενων αιώνων».

 

Οι αντιθέσεις όμως αυτές που αντανακλώνται στο αρχικό ξέσπασμα της Επανάστασης και κορυφώνονται μετά την εδραίωσή της, δεν ερμηνεύονται ούτε από την Εκκλησία που διατείνεται ότι «η ευόδωση της Εθνεγερσίας του 1821 είναι πραγματικό θαύμα», ούτε από το μεταμοντέρνο ιστοριογραφικό ρεύμα που κάνει λόγο για «συγκρούσεις φιλοδοξιών και οραμάτων για το μέλλον της χώρας».

 

αναδημοσίευση απ΄την εφημερίδα ΠΡΙΝ

 

23 Μαρτίου 2011

http://www.prin.gr/2011/03/skai1821.html


Japan – the eternal return

"The sound of a baby’s cry amid the rubble seemed so impossible that soldiers searching a tsunami-smashed village dismissed it as a mistake." - © photo by Associated Press, Mar 2011

«Επιστρέφω μαζί μ’ αυτόν τον ήλιο, μαζί μ’ αυτήν τη γη,
μαζί μ’ αυτόν τον αετό, μαζί μ’ αυτό το φίδι

– όχι για μια καινούργια ή καλύτερη ή παρόμοια ζωή.»

«Επιστρέφω αιωνίως σ’ αυτήν την ίδια και την αυτή ζωή…»

"A tiny miracle ... and fear: Upon hearing another tsunami warning, a father tries to flee to safety with the baby girl he has just been reunited with" © photo by Associated Press, Mar 2011

 

2011

Cities in Ruin A destroyed landscape is pictured in Otsuchi village, Iwate Prefecture in northern Japan, after an earthquake and tsunami struck the area, March 14, 2011. (REUTERS/Kyodo)

1945

Cities in Ruin: A destroyed landscape is pictured in Nagasaki - August 9, 1945

first 3 photos by Reuters / Associated Press

Daily Mail /  Sadhill News / Xfinity News

fourth photo taken by Ampotan


Αρχαίες πέτρες σε ανάξια χέρια

Αφωνοι
Εντυπωσίασε η ουσιαστική αφωνία του υπουργείου Εξωτερικών για τη διήμερη περιοδεία του Α. Νταβούτογλου σε Θράκη και Μακεδονία, καθώς περιμέναμε πως η προειδοποίηση του Δ. Δρούτσα ότι «η χώρα μας δεν επιτρέπει ανάμειξη σε εσωτερικές υποθέσεις της» δεν είναι μόνο ρητορική. Γιατί τι άλλο παρά ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας ήταν η πρόσκληση του Νταβούτογλου σε Ελληνες πολίτες, στους οποίους απευθύνθηκε ως μέλη της «τουρκικής μειονότητας της δυτικής Θράκης», να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους σε Αθήνα και Βρυξέλλες;

Κατόπιν εορτής
Ή μήπως δεν ήταν παρέμβαση στα εσωτερικά της χώρας το να δίνει συστάσεις σε Ελληνες πολίτες για το τι πρέπει να κάνουν με τη γλώσσα τους ή την παράδοσή τους και τη θρησκεία τους; Για να μην αναφέρουμε τις επισκέψεις σε οργανώσεις που λειτουργούν παράνομα αλλά και στις έδρες των ψευδομουφτήδων. Οσο για το χθεσινοβραδινό σχόλιο του Γ. Πεταλωτή, μάλλον ήρθε κατόπιν εορτής...

Σημαία
Και αν στο υπουργείο Εξωτερικών θεωρούν «φιλικές» όλες αυτές τις ενέργειες, απλώς να τους θυμίσουμε ότι ο δήμαρχος Προύσας που συνόδευε τον Τούρκο υπουργό είναι αυτός που κάθε χρόνο στις γιορτές που οργανώνει, υψώνει δίπλα στην τουρκική, τη σημαία της «ανεξάρτητης Δυτικής Θράκης»...

 

Το παραπάνω κείμενο είναι από άρθρο στην εφημερίδα «Το Έθνος» της 11ης Μαρτίου 2011. Είναι ενδεικτικό της μεγάλης ζημιάς που γίνεται στο τόπο αυτό και σε όλα τα επίπεδα, από εκείνους, που ο Παπαγιώργης ονόμάζει στο παρακάτω κειμενο, «τους χειρότερους πολιτικούς της Ανατολικής Μεσογείου, τους έλληνες πολιτικούς».

Το παρακάτω κείμενο λοιπόν είναι από μια συνέντευξη του Κωστή Παπαγιώργη, που δημοσιεύτηκε το 1992, στην Ελευθεροτυπία. Τηρουμένων των αναλογιών θα μπορούσε να είχε δημοσιευτεί και την περασμένη εβδομάδα ή την ερχόμενη.

Τι είναι λοιπόν εκείνο που κατατρέχει αυτό το τόπο;

στον οποίο η Public Issue, η «Καθημερινή» και ο Σκάϊ θέλουν να μας αποδείξουν ότι σήμερα την αντιπολιτευση την ασκεί ο Καρατζαφέρης;

στον τόπο αυτό έτυχε για ακόμη μια φορά σε κρίσιμη καμπή να ηγείται και να σχεδιάζει πολιτική μια αυταρχική ομάδα ανθρώπων με φασιστικό περιεχόμενο και πρακτικές, οι οποίοι, συν τοις άλλοις, είναι στα πρόθυρα της πολιτικής σχιζοφρένειας, και που δεν ξέρουν για ποιό πράγμα θα πρέπει να ντρέπονται, για το αποκυρηγμένο παρελθόν τους ή για το ξεδιάντροπο παρόν τους.

στον τόπο αυτό έτυχε το ελλάσων κόμμα της αντιπολίτευσης να έχει για αρχηγό του τον αποσυνάγωγο της πολιτικής, μια καρικατούρα, έναν στεγνό και ανέμπνευστο άνδρα που κρύβει λόγια για τη τραγική περίοδο διακυβέρνησης από τη Νέα Δημοκρατία, και υποκρίνεται διαρκώς σχετικά με το Μνημόνιο και τις θέσεις του μαγαζιού του, του κόμματός του, και επιμένει εμμονικά σχεδόν να συμπεριφέρεται ωσαν αρχηγός, ακόμα, της Πολιτικής Άνοιξης

μα πάνω από όλα αυτό που μας έτυχε είναι να έχουμε μια αριστερά αστική και σε πλήρη διάλυση και αφασία

η οποία – αλίμονο! – ονομασε τη κατάληξη των γεγονότων της Υπατίας – νίκη, ποιό; αυτό τον άνευ προηγουμένου εμπαιγμό των μεταναστών, οι οποίοι σε 6 μήνες, τότε που τα φώτα της δημοσιότητας θα έχουν στραφεί αλλού, και θα αντιμετωπίζουν τη βέβαιη απέλασή τους, και που πλέον δεν θα μπορούν να ξαναβρούν βήμα

– τώρα, που ο τροχός γυρίζει και οι εργολάβοι των ΜΜΕ και των κομματικών μαγαζιών έχουν ανάγει τη σύνοδο κορυφής της 25ης Μαρτίου σε νέο εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα,

– τώρα που τις τύχες μας τις καθορίζουν ευρωπαίοι ηγέτες που σκέφτονται ψυχρά, κυνικά, λογιστικά και ουδόλως πολιτικά (βλέπε Μέρκελ),

την πιο ακατάλληλη ώρα, τώρα, ο τόπος αυτός κι η μοίρα του έχουν παραδωθεί σε ανάξια χέρια.

worldcity

«αρχαίες πέτρες σε ανάξια χέρια»

Αν αναλογιστούμε την καθυστέρηση, την κοινωνική απομόνωση, την απουσία ισχυρών θεσμών,
ένας νεοέλληνας δεν διαφέρει και πολύ από τον όποιο Βαλκάνιο.

Κι όμως αυτός ο οχληρός Βαλκάνιος μιλάει ελληνικά.

shadows

"Υπάρχει κάτι ζωντανό από τον αρχαίο κόσμο στη σημερινή Ελλάδα ή έχουν μείνει μόνο οι πέτρες; Αλλά κι αν υπάρχει, επειδή τελικά οι γκρεμισμένοι ναοί, οι πέτρες και τα χώματα είναι βασικά πράγματα για να ζήσει ένας λαός, όλα αυτά έχουν πέσει σε ανάξια χέρια" - Silhouettes IV - photo by GreekAdman

Η δεισιδαιμονία μας έχει να κάνει με αυτό ακριβώς το ζήτημα:
τί είμαστε τελικά; Συνεχιστές της αρχαίας Ελλάδας και του Βυζαντίου;
Αρχοντοξεπεσμένο εθνάριο; Ιστορική φάρσα; Φυλετικό αίνιγμα;

Νομίζω ότι εδώ βρίσκεται το σκάνδαλο:
Τα λείψανα μιας πανάρχαιας εθνότητας
σε μια περιφρονημένη γωνιά της Ευρώπης,
είναι καταδικασμένα να μιλούν την πιο πνευματική γλώσσα της ιστορίας.

τί είμαστε τελικά; Συνεχιστές της αρχαίας Ελλάδας και του Βυζαντίου; Αρχοντοξεπεσμένο εθνάριο; Ιστορική φάρσα; Φυλετικό αίνιγμα; - ΣΟΥΝΙΟ, Ναός του Ποσειδώνα

Προσωπικά, αν χωρίσουμε τον κόσμο των γραμμάτων
σε αρχαιολάτρες και ρέκτες του παρόντος, τάσσομαι με τους δεύτερους.
Η λατρεία του παρελθόντος, τις περισσότερες φορές, γεννάει μεγαλοϊδεάτες,
ιεροκήρυκες, ψώνια, λογοκόπους και κιβδηλοποιούς.

Αντίθετα, η Ελλάδα, ζώντας σε ένα είδος ιστορικής ημιαχρηστίας,
είναι ιδεώδης τόπος για κάθε λογής απελπισμένους, παραιτημένους, πικράντερους,
είρωνες, ανεύθυνους και φευγάτους…

Δεν ξέρω κανέναν Έλληνα που να έχει ιδιαίτερη κλίση στη σοβαρότητα.
Αυτό είναι το εθνικό μας γνώρισμα…

Αρχικά, είναι πολύ δύσκολο για ένα άτομο, ιδιώτη όνομα και πράγμα,
χαμένο στις μέριμνες και στις μικροατυχίες της καθημερινής ζωής,
να πάρει τις αποστάσεις ερωτημάτων
που αφορούν το έθνος, την ιστορία, το γένος κλπ.

Ο συγγραφέας, για παράδειγμα,
είναι ένας άνθρωπος που πρωί – βράδυ καταγίνεται με τον εαυτό του,
ηδονίζεται νοσηρά με το προσωπικό του δράμα.
Πως να αποσπαστεί λοιπόν από αυτό το ιδιωτικό σύμπαν
και να μιλήσει για καθολικά ζητήματα;
Αναγκαστικά δεν θα μιλήσει με την καρδιά του
και το πιθανότερο είναι ότι θα πει συμβατικά και «μεγάλα» λόγια.

Εν πάση περιπτώσει, αξίζει να πούμε, ότι κατά παράδοξη ιστορική συγκυρία,
χώρες που κάποτε υπήρξαν κοιτίδες μεγάλων πολιτισμών
(Περσία, Αίγυπτος, Ελλάδα κτλ)
μέσα στο σύγχρονο κόσμο δεν παίζουν κανένα ρόλο.

"Ο "ελληνικός πολιτισμός" βέβαια έχει μέγα κύρος παγκοσμίως. Ωστόσο το παρελθόν δεν αναγκάζει σε τίποτα το παρών..." - Ελληνική Σημαία, Αθήνα

Ο «ελληνικός πολιτισμός» βέβαια έχει μέγα κύρος παγκοσμίως.

Ωστόσο αυτό το κύρος υπάρχει στις βιβλιοθήκες, στα επιστημονικά εργαστήρια,
στα πανεπιστήμια ή στους θεσμούς
και είναι προβληματικό να συνδυαστεί με τη σημερινή Ελλάδα.

Το παρελθόν δεν αναγκάζει σε τίποτα το παρών.

Είναι μήπως τυχαίο ότι οι δύο πιο πνευματικοί λαοί της Μεσογείου
– Έλληνες και Εβραίοι – ήταν μέχρι «χθες» άστεγοι;

Επίσης, είναι συμπτωματικό μήπως ότι τις τύχες του σημερινού κόσμου
τις ορίζει ένα έθνος χωρίς ιστορία, το αμερικανικό (έθνος);

Δεν υπάρχει πνεύμα χωρίς δύναμη
κι αφού η νεότερη Ελλάδα δεν έχει «δύναμη» δεν μπορεί να έχει «πνεύμα».

Ένας ναός για να μην καταντήσει μουσείο πρέπει να ζει ο θεός του.
Αυτό έχει μοιραία σημασία για τους πολιτσμούς, τα έθνη και τις θρησκείες.

"Η ιστορική ασυλία θα μπορούσε να μας χαριστεί μόνο αν κάτι ζωντανό από τον αρχαίο κόσμο ύπήρχε στην Ελλάδα και όχι μόνο πέτρες. Υπάρχει όμως;" - ΔΕΛΦΟΙ, Ναός του Απόλλωνος

Η ιστορική ασυλία θα μπορούσε να μας χαριστεί
μόνο αν κάτι ζωντανό από τον αρχαίο κόσμο ύπήρχε στην Ελλάδα
και όχι μόνο πέτρες.
Υπάρχει όμως;
Δεν είναι καθόλου παράδοξο ότι ποτέ δεν ενδιαφέρθηκαν να καθιερώσουν την Ελλάδα ως ιερό τόπο.

Ωστόσο, οι γκρεμισμένοι ναοί, οι πέτρες και τα χώματα,
βασικά πράγματα για να ζήσει ένας λαός,
δεν παύουν να έχουν ιστορία και να πέφτουν σε ανάξια χέρια.

"Αν συγκρίνουμε την ιστορία των χωρών που βρίσκονται στα παράλια της Ανατολικής Μεσογείου, θα δούμε ότι τα τελευταία εκατό χρόνια τους χειρότερους πολιτικούς τους είχε η Ελλάδα. - Πλατεία Συντάγματος, Ελληνικό Κοινοβούλιο"

Αν συγκρίνουμε την ιστορία των χωρών που βρίσκονται στα παράλια της Ανατολικής Μεσογείου,
θα δούμε ότι τα τελευταία εκατό χρόνια τους χειρότερους πολιτικούς τους είχε η Ελλάδα.

 

Ποιά άλλη χώρα θα μπορούσε να διαπράξει ένα εθνικό κακούργημα σαν του '22; Επί Επαναστάσεως ο άγγλος πρέσβης στην Κωνσταντινούπολη έλεγε: "Μας χρειάζεται προ παντός μια Ελλάς"... Αυτό φαίνεται το εγκολπώθηκαν οι Έλληνες πολιτικοί: ποτέ δεν άσκησαν εθνική πολιτική...

Ποιά άλλη χώρα θα μπορούσε να διαπράξει ένα εθνικό κακούργημα σαν του '22; Επί Επαναστάσεως ο άγγλος πρέσβης στην Κωνσταντινούπολη έλεγε: "Μας χρειάζεται προ παντός μια Ελλάς"... Αυτό φαίνεται το εγκολπώθηκαν οι Έλληνες πολιτικοί: ποτέ δεν άσκησαν εθνική πολιτική... - ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ, Η Σμύρνη στις φλόγες 14 Σεπτεμβρίου 1922

Ποιά άλλη χώρα θα μπορούσε να διαπράξει ένα εθνικό κακούργημα σαν του ’22;
Επί Επαναστάσεως ο άγγλος πρέσβης στην Κωνσταντινούπολη έλεγε:
«Μας χρειάζεται προ παντός μια Ελλάς»…

Αυτό φαίνεται το εγκολπώθηκαν οι Έλληνες πολιτικοί:

ποτέ δεν άσκησαν εθνική πολιτική…

—-

αποσπάσματα από τη συνέντευξη του Κωστή Παπαγιώργη στον Δημήτρη Κουμαντάρο

Ελευθεροτυπία, 31 Δεκεμβρίου 1992

σχετικά με την ενορχηστρωμένη προσπάθεια Public Issue, ΣΚΑΙ, Καθημερινής να αναδείξουν ως πρωταγωνιστή στο ελληνικό πολιτικό σκηνικό τον Καρατζαφέρη και το κόμμα του, που αναφέρεται στο εισαγωγικό σημείωμα, μπορείτε να ανατρέξετε και στα παρακάτω δημοσιεύματα:

Η Καθημερινή: «Γιατί ανεβαινει το ΛΑΟΣ» του Αλέξη Παπαχελά

Ροίδη Εμμονές: » Ο Παπαχελάς ταξιδεύει με Καρατζα – Ferries»

Antista Chef: «Και για αυτό ανεβαίνει το ΛΑΟΣ»

Πιτσιρίκος: «Γιατί δεν ανεβαίνει το ΛΑΟΣ»