La Beauté Est Dans La Rue – Beauty Is In The Street – H Ομορφιά Είναι στο Δρόμο – La belleza Está en la Calle

editorial

Λωτρεαμόν: Άσματα του Μαλντορόρ – Eγκώμιο Mιας Mεταμόρφωσης, Bijoux de kant

«Ωστόσο δεν παραπονιέμαι. Δέχτηκα τη ζωή σαν τραύμα, κι απαγόρευσα στην αυτοκτονία να θεραπεύσει την ουλή.
Θέλω να βλέπει ο Δημιουργός, την κάθε στιγμή της αιωνιότητάς του, εμένα , το χαίνον ρήγμα.
Είναι η ποινή που του επιβάλλω. Τα άλογα δεν πρέπει ν’ ακούσουν αυτά που λέμε.

Θα μπορούσαν ίσως και να μας καταλάβουν αγαπημένε γυιε του ωκεανού.
Κακό δικό τους –γιατί θα υπέφεραν ακόμα πιο πολύ!
Τα άλογά μας, κάλπαζαν κατά μήκος της όχθης, σα να δραπέτευαν απ’ το βλέμμα του ανθρώπου»

Λωτρεαμόν

Το βασικότερο έργο του Λωτρεαμόν, τα «Άσματα του Μαλντορόρ», 6 πεζόμορφα ποιήματα για την ακρίβεια, είναι ένα παραληρηματικό καλειδοσκόπιο ιδεών και εικόνων. Ήταν επόμενο οι Σουρεαλιστές των αρχών του 20ου αιώνα να χαιρετίσουν αυτόν τον «καταραμένο» ποιητή των τελών του 19ου αιώνα ως πρόδρομο και προφήτη τους, αφού το έργο του μοιάζει να είναι η κοιτίδα των αισθητικών τους αρχών.

Το ίδιο το κείμενο χαρακτηρίζεται από τον εσμό και πλούτο των ιδεών του, τη ρηξικέλευθη χρήση της γλώσσας που σπάει τους κώδικες της λογικής και του αφηγηματικού ειρμού, την πρωτόλεια εφαρμογή αφηγηματικών τεχνικών που θα γίνουν στη συνέχεια ο καταστατικός χάρτης της μοντέρνας γραφής, καθώς και από μία σχιζοφρενικά και εκρηκτικά εκθαμβωτική εικονοπλασία. Εικονοκλάστης και εικονοπλάστης αυτόχρημα, Λωτρεαμόν δεν ακροβατεί μόνο ανάμεσα στο παλιό και στο νέο. Καθόλη την περιπέτεια της γραφής αυτών των πεζών ασμάτων, γιατί η γραφή γίνεται μια αυτούσια περιπέτεια πάνω στα χαρτιά του Λωτρεαμόν, ο ποιητής παραπαίει στο μεταίχμιο καταστάσεων, ιδεών, συναισθημάτων, παθών και επιθυμιών, καθώς προσπαθεί να πορευτεί μέσα από τον δαίδαλο του ίδιου του μυαλού. Χωρίς να καταλήγει πουθενά, το έργο καθαυτό μπορεί να χαρακτηριστεί, σύμφωνα και με την επιτυχημένη παρατήρηση του Στ. Πασχάλη, ένα «εν δυνάμει ποίημα», ένας λόγος που διαρκώς τείνει προς το υπερβατό και προς ένα ανέφικτο ιδεατό που ποτέ δεν μοιάζει να συγκεκριμενοποιείται.

a photograph of Marino Marini’s sculpture «Dancer» –

Επειδή το ίδιο το έργο βρίθει μοτίβων, θεμάτων, ιδεών, συμβόλων και εικόνων, συνθέτοντας ένα χαοτικό μείγμα χωρίς εμφανή προσανατολισμό, ήταν αδήριτη ανάγκη να αλιεύσουμε από τα μαύρα νερά αυτής της ανήσυχης ποιητικής ένα συγκεκριμένο μοτίβο που ως άξονας του δικού μας αντιπροσωπευτικού έργου θα αντανακλούσε πιστότερα το πνεύμα του δημιουργού. Ταυτόχρονα όμως, η επιλογή και ανασύνθεση των αποσπασμάτων του έργου γύρω από αυτόν τον κεντρικό άξονα κατέληξαν συν τω χρόνω να διαμορφώσουν ένα κείμενο αυτούσιο και αυτοδύναμο, ικανό να σταθεί και ανεξάρτητα απέναντι στην αρχική του προέλευση, συμπυκνώνοντας και διαρθρώνοντας δομικά την ουσία της λωτρεαμονικής ποιητικής.

Πιο συγκεκριμένα, ο άξονας που επιλέχθηκε ήταν η ιδέα της μεταμόρφωσης, μιας εν δυνάμει ποθητής μεταμόρφωσης, όπως αυτή προκύπτει ως ανάγκη και ιδανικό μέσα από την διάδραση και διαπάλη του Εγώ με τον Άλλον, το Έτερο, το οποίο έτερο όμως νοείται και σημασιοδοτείται ως ένα βαθύτερο δυνητικό υπέρτερο Εγώ, ίσως ένας νιτσεϊκό υπεράνθρωπος, ο οποίος, αποτροπιασμένο από την ανεπάρκεια και αποτυχία του ανθρώπινου είδους να ολοκληρώσει την αριστοτελική του εντελέχεια, ήτοι τον προορισμό του να γίνει τωόντι Άνθρωπος, αποφασίζει να συμφιλιωθεί με την επαχθέστερη φύση του, να κατέλθει στο επίπεδο των ζώων, των βαθύτερων ενστίκτων, προκειμένου από αυτό το ναδίρ της εξέλιξης, έχοντας συνθηκολογήσει με την ειδεχθέστερη όψη του, να αφυπνιστεί από τη λανθάνουσα κατάσταση στην οποία ησυχάζει, να περάσει από διάφορα στάδια δοκιμασιών και εντέλει να χειραφετηθεί ως ένα νέο πλάσμα.

Το αν επιτυγχάνεται ο επιδιωκόμενος σκοπός, αν τελικά πραγματώνεται η μεταμόρφωση και αν αυτή η μεταμόρφωση δεν είναι τελικά κάτι παραπάνω από την αφύπνιση μίας οξύτερης συνειδητότητας, αυτά παραμένουν ένα ζητούμενο στην κρίση του θεατή. Τελικά, ο ήρωας-Λωτρεαμόν μεταμορφώνεται από ερπετό σε ένα κομψό πετούμενο ή μαθαίνει να αποδέχεται την κατάρα μιας μοίρας που διαρκώς ψάχνει ως επάρατη ευλογία που τον κρατά σε εγρήγορση ως προς την ουσία της ανθρώπινης συνθήκης;

Σ’ αυτήν τη σκηνική εγκατάσταση που δεν είναι άλλο από τάφος και κλίνη της αγωνιούσας ζωής, ο μοναδικός ήρωας ερμηνεύει την περιπέτεια μιας τραγωδίας σε διαρκή κίνηση, οριοθετώντας ο ίδιος της φάσεις της, μετακινούμενος ανάμεσα στα πάθη, τα συναισθήματα και τις ιδέες του, όπως ανάμεσα στα στάδια μια χημικής αντίδρασης. Ο ίδιος ο Λωτρεαμόν, με πολλαπλές επιρροές από τον Όμηρο και τον Δάντη, πρέπει να είχε επηρεαστεί και από την εσωτερική φιλοσοφία της εποχής του. Ως εκ τούτου, η κίνηση του ήρωα αποτυπώνει στον χώρο την πορεία μιας αλχημιστικής μεταστοιχείωσης όπου, όπως διαβάζουμε στα κείμενα της εποχής, αν κάτι θέλει να ανέλθει πρέπει πρώτα να κατέλθει, να συμφιλιωθεί με το σκότος μέσα του, προκειμένου αυτό το σκότος να μεταμορφωθεί σε φως:

«Θα ανέβει τότε από τη γη στον ουρανό και στη συνέχεια θα κατέβει και πάλι στη γη,
όπου και θα συλλέξει τη δύναμη των ανώτερων και κατώτερων πραγμάτων.
Έτσι θα αποκτήσεις τη δόξα όλου του κόσμου και το σκοτάδι θα φύγει μακριά σου.»

(Tabula Smaragdina, αλχημιστικό κείμενο του 14ου αι.).

Παράλληλα, το νερό παίζει βασικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας ως υλικό που κυοφορεί τα όνειρα, ως στοιχείο και αγωγός ζωής, αλλά και ως σύμβολο δημιουργικής γόνιμης ρευστότητας.

Lautréamont Maldoror
Eγκώμιο Mιας Mεταμόρφωσης10 παραστάσειςΊδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης
Υπόγειο Γκαράζ
26/9 – 7/10Μια παράσταση της Bijoux de Kant
βασισμένη στα «6 Άσματα του Μαλντορόρ» του Κόμη του Λωτρεαμόν
Διάρκεια: 50 λεπτά
Παραγωγή: Bijoux de Kant

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Μετάφραση: Στρατής Πασχάλης
Σκηνοθεσία – Σκηνογραφία: Γιάννης Σκουρλέτης
Μουσική: Κώστας Δαλακούρας
Προσαρμογή Κειμένου – Δραματουργία: Γιώργος Λαγουρός
Γλυπτική: Περικλής Πραβήτας
Βοηθός Σκηνοθέτη: Σαμψών Φύτρος
Καλλιτεχνική Διεύθυνση: Αλέξιος Παπαζαχαρίας
Ερμηνεία: Κρις Ραντάνοφ
Advertisements

Ηλέκτρα, το αιώνιο όχι


«Θα μπορούσα να σε σκοτώσω, Αίγισθε. Αλλά δε το κάνω γιατί θα έρθει άλλος μετά από εσένα.

Ένας νέος τύραννος, ένας καινούργιος φονιάς.

Δεν είσαι εσύ που πρέπει να καταστροφείς, αλλά το σύστημα που έχεις κατασκευάσει.

Ο Ορέστης θα έρθει. Αυτός θα εξοντώσει ακόμα και τη μνήμη σου απ΄το μυαλό των ανθρώπων.»

Ευρώπη, ένας οδοστρωτήρας πάνω από τη χώρα μου. Εποχή μετασχηματισμών, οικονομικών πολιτικών μετασχηματισμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση που ξεπερνά και τα ίδια της τα σύνορα και τις δικές της προοπτικές και δυνατότητες, Ευρώπη, η Πύλη του Παραδείσου, Ευρώπη, η Πύλη της Κολάσεως.

Οι νέες αφετηρίες ακυρώθηκαν. Οι λαοί που συμμετέχουν δε μπόρεσαν να συναντηθούν με όρους πολιτικούς, με όρους συνεργασίας και αλληλεγγύης.

Η ισόρροπη ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποδείχθηκε Ουτοπία, καθώς προϋπόθετε και περνούσε από έναν πολιτικό επανασχεδιασμό και μια οικονομική ανάπτυξη των άκρων, της περιφέρειας.

Αντίθετα, τα πολιτικά ζητήματα μετεξελίχθηκαν σε οικονομικά και τεχνοκρατικά. Η πολιτική παραδίδει με ταχείς ρυθμούς τις θέσεις και τα κέντρα εξουσίας και λήψης αποφάσεων της, στους τεχνοκράτες, τους οικονομικούς παράγοντες, σε μια χρηματοοικονομική κουλτούρα χρηματηστηριακού ηγεμονισμού και αντίληψης, που ισοπεδώνει τους υπηκόους της, κατοχυρώνοντας έτσι θέσεις μεγάλης ισχύος.

Για τα πιο αδύναμα μέλη του παιγνίου αυτού το μέλλον έχει πολλή ξηρασία.

Η ειρηνική συμβίωση μετατρέπεται ήδη σε μια καταναγκαστική συνύπαρξη, η κοινωνική αλληλεγγύη αναβάλλεται για το απώτερο μέλλον, σαν να είναι ένας, ακόμη, δείκτης σε μόνιτορ, και γίνεται καταιγίδα: προγράμματα αναμόρφωσης και επιτήρησης, με τη μορφή δανείων και κατ’ ευφημισμόν μεταρρυθμίσεων.

Δε ζούμε μια εποχή νέα. Τα ερωτήματα του παρόντος είναι παλιά και διαχρονικά.

Η νέα εξουσία επιβάλλει τους όρους της με τη βία, εξωθώντας εκατομμύρια ανθρώπων στα άκρα, που νομοτελειακά θα βρουν τις απαντήσεις της περιθωριοποίησης τους στη βία ως μια συνθήκη αναγκαστική, στη βια ως αίτημα ως μια νέα καταγραφή ενός πολέμου ταξικού.

Στη βία απέναντι στη βία της, νέας, εξουσίας, που θα γίνει η νέα αφήγηση των εξαθλιωμένων.

Αυτή, τη νέα, αφήγηση που η ανθρώπινη σκέψη τη συναντά ως αίτημα, χιλιάδες χρόνια τώρα, στο μύθο της Ηλέκτρας.

Σε αυτό τον μύθο,

«…η Ηλέκτρα οδηγείται στα άκρα,  αλλά η αξία εδώ βρίσκεται στο ότι από τα άκρα μαθαίνουμε. 

Το άκρο της Ηλέ­κτρας είναι η βία, ναι.

Είναι όμως η μόνη διέξοδος που ανακαλύπτει μέσα σε ένα σύστημα που της έχει επιβληθεί. 

Βρί­σκεται απέναντι στην κοινωνία ολό­κληρη, απέναντι στους Αργείους που θέλουν την ίδια και τον αδελφό της νε­κρούς. 

Αντιμέτωπη με τόση βία, μόνο με τη βία μπορεί να απαντήσει. Στα δικά μου μάτια αυτό την κάνει συνεπή ως προς μια διαδικασία. 

Η επιλογή της είναι η απάντηση στη βία της εποχής της στη βία της κοινωνίας της. 

Σε εκείνη την κοι­νωνία η υπεράσπιση των αρχών και των αξιών περνούσε κάποτε και μέσα από τη βία…»

(Στεφανία Γουλιώτη / για την Ηλέκτρα του Ευριπίδη).

Με αφορμή τη κατάσταση πολιορκίας του τόπου μου, ανέτρεξα, προ ημερών, στην Ηλέκτρα του Ούγγρου σκηνοθέτη Μίκλος Γιάντσο.

Και ξανασυνάντησα την Ηλέκτρα. Την Ηλέκτρα  της μνήμης, της αφύπνισης, της εξέγερσης.

Στο «Szerelmem, Elektra»  ζει μια  Ηλέκτρα πολιτική,

ως επίκαιρη απάντηση, καθολικής άρνησης στην εξουσία και ως παντοτινής υπόσχεσης μνήμης και εκδίκησης

για τα εγκλήματά που, η νέα εξουσία, διαπράττει.

Ηλέκτρα, το αιώνιο Όχι. – Ηλέκτρα, αγαπημένη.

«Αυτό συνέβηκε πριν 15 χρόνια, αυτήν, την ίδια μέρα. 

Ο Αγαμέμνων, κατόπιν, κάθισε στον θρόνο. Ο Αγαμέμνων υπήρξε ένας κακός κυβερνήτης. Βαρετό πνεύμα και αδύναμος. Ένοχος είναι ο βασιλιάς που φορτώνει τον λαό του με ελευθερία.  Διότι ο απλός άνθρωπος δεν ξέρει τι να την κάνει. 

Καταραμένος να είναι ο Αγαμέμνονας. Ο λαός υπέφερε κάτω απ’την κυριαρχία του. Η ωραία Κλυταιμνήστρα, η σύζυγός του, υπέφερε κι αυτή από αυτόν. Το σώμα της δεν είναι πια μαζί μας.  Αλλά η ψυχή της είναι ανάμεσά μας, ακόμα και σήμερα. 

Ο αχρείος ο Αγαμέμνονας είχε τρία παιδιά. Ο καθένας γνωρίζει, ότι το μεγαλύτερο, η Ηλέκτρα, είναι τρελή. Η Χρυσοθέμιδα ζει ειρηνικά κι ευτυχισμένα στο ήσυχο και ευημερέυων βασίλειο του. Ο μικρότερος αδελφός τους, ο Ορέστης, εξαφανίστηκε από το παλάτι δεκαπέντε χρόνια πριν. Κι από τότε κανείς δεν τον ξαναείδε.


Συνέβηκε πριν δεκαπέντε χρόνια, τούτη την ίδια ώρα, την ίδια μέρα που γιορτάζουμε κάθε χρόνο. 

Πρόσεξε βασιλιά Αγαμέμνονα. Η καλή βασίλισσα είχε αρκετά από τα βάσανα του λαού της. 

Ζήτησε απ’ τον αδελφό του Αγαμέμνονα, το σοφό και δίκαιο Αίγισθο, να σώσει το βασίλειο από τον δειλό βασιλιά.

Αυτό συνέβηκε πριν 15 χρόνια, την ίδια μέρα, την ίδια ώρα.

Ο κακός κυβερνήτης τιμωρήθηκε και οι άνθρωποι ζουν ευτυχισμένοι από τότε.»

"Εγώ μιλάω, η Ηλέκτρα. Η Αλήθεια και ο Νόμος μιλάει..."

Εγώ μιλάω, η Ηλέκτρα. Η Αλήθεια και ο Νόμος μιλάει. 

Καταραμένος να είναι ο κάθε τύραννος κι ευλογημένος κάθε άνθρωπος που δεν συμβιβάζεται με κάθε τυρρανία. 

Ευλογημένος όποιος τον ουρανό καταστρέφει

Είμαι εγώ που κρατώ τον ήλιο στον ουρανό. Εγώ είμαι που προσέχω τους ανθρώπους για να πάψουν να σέρνονται στα τέσσερα. 

Εγώ είμαι, η Ηλέκτρα, που ποτέ δε ξεχνώ.

Κι εφόσον ζει ο άνθρωπος, δε πρέπει να ξεχνά. Εφ’ όσον ζει ο άνθρωπος που δεν ξεχνάει, κανείς δε πρέπει να ξεχάσει. 

Δεν έχω κοιμηθεί ούτε μια νύχτα από τότε, γιατί δε θέλω να κοιμηθώ. Δε ξεκουράζομαι γιατί δε θέλω να ξεκουραστώ. 

Όταν αυτοί καίνε εκατομμύρια ανθρώπων, ο Νόμος παύει να υπάρχει. 

Κι όπου δεν υπάρχει Νόμος, ο κόσμος δεν είναι πια κόσμος. 

Αίγισθε, δεν είσαι η Δικαιοσύνη.

…εγώ παίρνω αυτό το μαχαίρι κι αν ακόμα γνωρίζω ότι δεν μπορώ να σε σκοτώσω, εγώ περιμένω και δεν ξεχνώ.

 – Ηλέκτρα, αγαπητή μου, ο κυβερνήτης δεν είναι αδελφή του ελέους.

Κάθε κυβερνήτης γνωρίζει πως για να υπάρξει τάξη στο βασίλειο του, πρέπει να λιθοστρώσει τους δρόμους με κρανία. 

– Είναι εύκολο να πληρώνεις με το αίμα των άλλων. 

– Εφόσον ο Αίγισθος είναι στο θρόνο, οι άνθρωποι είναι ευχαριστημένοι. 

– Κι ένα γουρούνι μέσα σε ένα λασπωμένο νερόλακκο, είναι ευχαριστημένο.

Εγώ γεννήθηκα για να ταράζω την ησυχία των ανθρώπων. 

– Στους ανθρώπους αρέσει να ξαπλώνουν στη λάσπη. 

– Εφ’ όσον εγώ ζώ, αυτοί δε θα είναι ευχαριστημένοι. Πρέπει να λάβω μέτρα για τη ζωή σου. 

– Ένας σκοτώνει βοσκούς που μιλούν ελεύθερα. Καθένας πρέπει να σκοτώνει για να κρατάει τους ανθρώπους σε φόβο. 

– Οι άνθρωποι είναι ευτυχισμένοι μόνο αν γνωρίζουν ακριβώς τι είναι αυτό που πρέπει να φοβούνται. 

Δε σε φοβάμαι. Περιμένω και δεν ξεχνώ. 

Εγώ είμαι κόρη του Αγαμέμνονα κι ο Ορέστης είναι γιος του. Γεννηθήκαμε από τον ίδιο πατέρα: ο Ορέστης είναι Ηλέκτρα και η Ηλέκτρα είναι Ορέστης. 

Καθένας μολύνεται με ψέματα, σαν το λοιμό. Ζείτε σα να μην γνωρίζετε ότι το χώμα που πατάτε είναι το σώμα του βασιλιά σας, που άδικα σφαγιάστηκε.

ΧΡΥΣΟΘΕΜΙΣ- Μετά μεγαλώνει και μαθαίνει να ζει όσο μπορεί.

Δε γνωρίζει τι διαφορά είναι να ξυπνήσεις κοντά στο παιδί σου που γελάει,

ν’ ανταλλάξεις βλέμματα με τον άντρα σου τη νύχτα και να διαπιστώνετε ότι θέλετε το ίδιο πράγμα.

Νομίζεις ότι δεν με πειράζει που κάθεται στο θρόνο ο Αίγισθος;

Ξέχνα τους νεκρούς κι άσε τους ζωντανούς να ζήσουν.

ΗΛΕΚΤΡΑ- Όταν η Πολιτεία δεν τιμωρεί δεν υπάρχει Νόμος. 

ΧΡΥΣΟΘΕΜΙΣ- Είσαι ακόμη βασίλισσα, αλλά ζηλεύεις τον Αίγισθο. – Ξέρεις πως ο Αίγισθος δεν αστιεύεται. Αυτός είναι ακόμα βασιλιάς, αλλά η Ηλέκτρα είναι πάντα η Ηλέκτρα του πόνου. –

ΗΛΕΚΤΡΑ – Αίγισθε, προηγουμένως είπες πως ο Ορέστης είναι νεκρός. Τώρα λες ότι έχει εξαφανιστεί. 

ΑΙΓΙΣΘΟΣ – και πάντα μας πιστεύουν Ηλέκτρα…

Είναι γιορτή σήμερα. Γιατί δε γιορτάζεις κι εσύ μαζί μας; Ο καθένας είναι χαρούμενος σήμερα. Εσύ, γιατί δεν είσαι χαρούμενη;

Σήμερα θα παρουσιαστείς κι εσύ και θα πεις την αλήθεια, όπως όλοι οι υπήκοοι. 

ΗΛΕΚΤΡΑ – Τι θα μου κάνατε αν έλεγα πράγματι την αλήθεια; 

ΑΙΓΙΣΘΟΣ – Γνωρίζεις πως στη γιορτή της αλήθειας ο καθένας μπορεί να πει ατιμωρητεί, ό,τι σκέφτεται. 

ΗΛΕΚΤΡΑ – Εσύ γνωρίζεις κάποιον που να είπε ποτέ την αλήθεια; 

ΗΛΕΚΤΡΑ – Θα μπορούσα να σε σκοτώσω, Αίγισθε. Αλλά δε το κάνω γιατί θα έρθει άλλος μετά από εσένα.

Ένας νέος τύραννος, ένας καινούργιος φονιάς.

Δεν είσαι εσύ που πρέπει να καταστραφείς, αλλά το σύστημα που έχεις κατασκευάσει.

Ο Ορέστης θα έρθει. Αυτός θα εξοντώσει ακόμα και τη μνήμη σου απ΄το μυαλό των ανθρώπων.

Δέχομαι το πεπτρωμένο. Εσύ θα με ταπεινώσεις. Μα, εγώ ξέρω να περιμένω.

——

ΑΙΓΙΣΘΟΣ – Κανείς δε μπορεί να παραβιάσει τον νόμο. Ηλέκτρα, έχεις σκοτώσει. Σύμφωνα με το νόμο, αυτός που σκοτώνει, πεθαίνει…

ΑΚΟΛΟΥΘΟΣ ΠΡΟΣ ΗΛΕΚΤΡΑ – Σ’ ευχαριστούμε που τον σκότωσες

ΑΙΓΙΣΘΟΣ – Έχεις γίνει φόνισσα.

ΑΚΟΛΟΥΘΟΣ – Ακούστε τη κρίση του σοφού και παντοδύναμου βασιλιά Αιγίσθου. Της Ηλέκτρας το χέρι έχει κηλιδωθεί με το αίμα ενός αθώου ανθρώπου.

Αυτή έχει κάνει το πιο μεγάλο έγκλημα. Ο θάνατος είναι η τιμωρία για την Ηλέκτρα.

ΑΙΓΙΣΘΟΣ ΠΡΟΣ ΗΛΕΚΤΡΑ – Πρέπει να παραδεχθείς πως έχεις λάθος σε όλα. Έτσι θα μπορέσουμε να σε συγχωρέσουμε.

Πήγαινε μπορστά στο λαό να τους το πεις. Πες τους πως εσύ έκανες λάθος κι εμείς είμαστε οι δίκαιοι.

ΧΟΡΟΣ

«Πέτρες, ρωτήστε με / Χλόη, ικέτευσε με / Θλιβεροί άνθρωποι, ελάτε / Ψυχρές μου περιπλανήσεις, σταματήστε

Ορμητικά άλογα, σταματήστε πριν το φεγγάρι και τον ήλιο. / Θέλω έναν μανδύα από χαίτες αλόγων. / Κόκκινα χελιδόνια, ορμίστε στην αυγή.

Εγώ ζητώ ακόμη την ελευθερία.»

ΦΡΟΥΡΑ – Για να αποφύγει τον θάνατο προσφέρθηκε να πει την αλήθεια, πως έχει λάθος σε όλα. Ακούστε την Ηλέκτρα.

ΗΛΕΚΤΡΑ – Για 15 χρόνια παραμένω σιωπηλή. Σήμερα θα μιλήσω. Λέτε ότι είμαι διαφορετική από εσάς. Καλά λέτε.

Αν είστε άνθρωποι, θέλω να είμαι μια πέτρα ή άνεμος ή νερό. Αν είστε ευτυχισμένοι εγώ θέλω να υποφέρω.

Νομίζετε πως είναι καλύτερο να ψεύδεστε όλη σας την ζωή και να λέτε την αλήθεια μόνο μια φορά;

Είναι καλύτερα να σαπίσεις στη βρωμιά και μετά να αντιμετωπίσεις το θάνατο;

Αλλά έχετε φιλήσει τα πόδια του φονιά. Τι σας απέφερε;

Έχετε βρεθεί στα αστέρια, αντί στον ουρανό, τι σας απέφερε; αγοράσατε ευτυχία και πήρατε τρόμο

λάβατε ειρήνη; τι σας απέφερε; λάβατε μόνο φόβο,

πείτε μου ειλικρινά, άξιζε όλο αυτό;

ΑΙΓΙΣΘΟΣ – Λαέ μου, είδες πόσο καταραμένη είναι και δεν αξίζει τον οίκτο. Αγαπημένε μου λαέ, πρέπει να καταδικάσω την Ηλέκτρα σε θάνατο.

Αλλά πιστέψτε με το κάνω με βαριά καρδιά. Καταδικάζω το δικό μου αίμα! Την κόρη του αγαπημένου μου αδελφού! Δεν υπάρχει άλλος τρόπος.

Ο νόμος εφαρμόζεται σε όλους, σε εσάς, σε εμένα, στην Ηλέκτρα.

Ο νόμος είναι η δύναμή μας, μας υπενθυμίζει ότι είμαστε όλοι ένοχοι και αξίζουμε τιμωρία.

Πρέπει να εξασκηθούμε στη τιμωρία, στην ανοχή του πόνου, γιατί αυτό είναι η ευτυχία.

Και είμαστε ευτυχισμένοι σε αυτό τον τόπο.

Αγαπημένε μου λαέ, η Ηλέκτρα πρέπει να πεθάνει. Με πονά πολύ αυτό,  θα ήθελα να φύγω στη πεδιάδα και να κλάψω μόνος μου.

Αλλά βλέπεις, σ’ αγαπώ τόσο πολύ που μένω ανάμεσά σου, μαζί με το θρήνο μου,

γιατί είμαι ο βασιλιάς σου και το να μοιραστώ τη θλίψη μου με εσένα είναι σα να μοιράζομαι το νόμο μαζί σου.

Όλοι γνωρίζουμε πως το μυαλό της Ηλέκτρας είναι αρρωστημένο.

Συνέχισα να προσεύχομαι γι’ αυτήν, αλλά μάταια.

Όπως είδες, ο Θεός δεν τη βοήθησε. Πήρε το φονικό μαχαίρι και προκάλεσε το θάνατό της.

Ας προσευχηθούμε γι’ αυτήν.

ΧΟΡΟΣ

«Άκου, είναι ο θόρυβος του αλόγου του. Αυτός πρέπει να είναι.»

ΗΛΕΚΤΡΑ προς ΟΡΕΣΤΗ μετά την επιστροφή του και τη σκηνή της αναγνώρισης:

Ορέστη, συγχώρεσε με. Έπρεπε να καθυβρίσω τον λαό σου.

Έπρεπε να κρατήσω τις συνειδήσεις τους ζωντανές, ως ότου έρθεις και μας ελευθερώσεις από τον τύραννο.

Ένας άνθρωπος με ένα μαχαίρι διαρκώς στο λαιμό του, δε μπορεί να λογίζεται ως ένοχος. Έτσι δεν είναι, Ορέστη;

Να είσαι ευτυχισμένη Ηλέκτρα, έχεις κερδίσει. -Εϊσαι δυνατή Ηλέκτρα, είσαι ευτυχισμένη.

ΗΛΕΚΤΡΑ – Αν είμαι ευτυχισμένη; Για τον κόσμο είναι διαφορετικά. 

Έχεις κοιτάξει ποτέ, πόσο όμορφος είναι ένας ταύρος; Μέχρι τώρα δεν είχα σκεφτεί να τον προσέξω.

Δεν ήξερα πως ήταν ο καιρός. Τώρα, είμαι ευτυχισμένη.

ΗΛΕΚΤΡΑ προς ΟΡΕΣΤΗ

ΗΛΕΚΤΡΑ – Δε θέλεις να χαρείς μαζί με αυτούς;

ΟΡΕΣΤΗΣ – Όχι έτσι. Δεν είναι το τσίρκο που χρειάζονται οι άνθρωποι.

ΗΛΕΚΤΡΑ – Ένας καταπιεσμένος λαός θέλει την ευτυχία και μισεί πολύ όταν θέλει εκδίκηση.

ΧΟΡΟΣ

«Αν και ανήσυχος, συνέχισε να ζει. Αυτός ήταν ο κύριος του παιχνιδιού.

Χαμένοι πολεμιστές σηκώνονται να τον χαιρετήσουν.

Δείτε τον να στέκεται μόνος του στη πεδίαδα. Ο λαός τον περιμενει να έρθει.»

ΗΛΕΚΤΡΑ προς ΟΡΕΣΤΗ

Οι άνθρωποι τραγουδούν για σένα, Ορέστη. Είναι ευτυχισμένοι, εξ’ αιτίας σου.

Δε λησμονώ, Ορέστη.

Ο λαός περικυκλώνει τον Αίγισθο: -Θάνατος στον τύραννο!

ΟΡΕΣΤΗΣ προς ΑΙΓΙΣΘΟ

ΟΡΕΣΤΗΣ – Φύγε, τρέξε, ανέβα στο άλογό σου! Εγώ πάντως θα σε σκοτώσω. Δεν μπορείς να γλυτώσεις από εδώ Αίγισθε.

Μονο ο φόβος ενώνει ένα λαό με τον τύραννο.

Κι όταν χάσει τη δύναμή του, τον εγκαταλείπει.

Η ιστορία τελειώνει και ο τύραννος πεθαίνει.

ΗΛΕΚΤΡΑ – Η ιστορία μας μόλις τώρα αρχίζει. Μ’ αγαπάς;

ΟΡΕΣΤΗΣ – Σ’ αγαπώ Ηλέκτρα. Εσύ μ’ αγαπάς;

ΗΛΕΚΤΡΑ – Σ’ αγαπώ Ορέστη. Θα πεθάνω, κι εσύ θα πεθάνεις.

ΟΡΕΣΤΗΣ – Θα πεθαίνουμε κάθε μέρα. Θα έχεις τη δύναμη να πεθαίνεις κάθε μέρα;

ΗΛΕΚΤΡΑ– Θα έχουμε το κουράγιο να αρχίζουμε μια νέα μέρα;

ΗΛΕΚΤΡΑ – Μια φορά κι έναν καιρό…έγινε κάτι στα αλήθεια.

Ζούσε στην Ανατολή ένα όμορφο πουλί. Ήταν πιο λαμπερό κι από τον ήλιο. Πιο φωτεινό απ’ το ουράνιο τόξο.

Γεννημένο απ’ την αιώνια επιθυμία της Ανθρωπότητας. Πατέρας του ήταν η Ελευθερία, μητέρα του η Ευτυχία.

Οπουδήποτε πετούσε το Πουλί της Φωτιάς, σκόρπιζαν τα σύννεφα και ο ήλιος άρχιζε να λάμπει.

Το ουράνιο τόξο φώτιζε τον ουρανό. Ο πόνος των βασάνων μετριάστηκε. Οι καταπιεσμένοι ξεσηκώθηκαν και τα χέρια τους σχημάτισαν γροθιά.

Το πουλί πετούσε συνέχεια από ανατολή σε δύση.

Αλλά ήρθε το βράδυ…και το πουλί κουράστηκε.

Το κεφάλι του έγειρε στο στήθος του και τα πολύχρωμα φτερά του ξέβαψαν. Η δύναμή του το εγκατέλειψε.

Την είχε δώσει όλη στον Άνθρωπο.

Κι όταν τα πρώτα αστέρια φάνηκαν στον ουρανό, το θαυμάσιο πουλί ήταν νεκρό!

Αλλά με τις πρώτες ακτίνες του ήλιου, το πουλί ξαναγύρισε στη ζωή.

Και, ω, το θαύμα. Το πουλί ήταν πιο φωτεινό. Πιο όμορφο, πιο ανήσυχο, πιο ζωηρό!

Έτσι όπως είναι σήμερα, έτσι όπως θα είναι, ως το τέλος του κόσμου.

Το πουλί καταστρέφεται καθημερινά και ξαναγεννιέται την επαύριο.

Κι όταν δεν θα υπάρχουν πια κτηματίες και καταπιεζόμενοι και δε θα υπάρχει άνθρωπος φτωχός

κι όλοι οι άνθρωποι θα είναι ίσοι στο τραπέζι της Δικαιοσύνης κι όταν η Αυγή του Πνεύματος θα φωτίσει το παράθυρο κάθε σπιτιού,

τότε και μόνο τότε θα υπάρξει μια ζωή άξια για τον άνθρωπο.

Ελευθερία, ευτυχία και ειρήνη.

Ευλογημένο να έιναι το όνομά σου, Επανάσταση.

ΧΟΡΟΣ

«Το παγώνι πετάει ψηλά, φέρνοντας το μήνυμα της Ελευθερίας στη φτωχή πολιτεία.
Λαμπερό και περήφανο, το παγώνι, φως του ήλιου δανείζεται.
Πήγαινε καις πες στους ανθρώπους, πως ένας καινούργιος κόσμος αρχίζει αύριο.
Αύριο είναι μια καινούργια ημέρα, ένας καινούργιος κοσμος αρχίζει αύριο που θα κρατήσει αιώνια.
Καινούργιοι αγώνες, καινούργια πρόσωπα θαλάμψουν φωτεινά στους ουρανούς.
Ίσως όλα αυτά να είναι τρελά κι όλοι να πεθάνουμε.
Αυτό, το μεγάλο μας «πιστεύω», κάποια μέρα θα αναγνωριστεί…»


"Εγώ είμαι, η Ηλέκτρα, που ποτέ δε ξεχνώ. Κι εφόσον ζει ο άνθρωπος, δε πρέπει να ξεχνά. Εφ' όσον ζει ο άνθρωπος που δεν ξεχνάει, κανείς δε πρέπει να ξεχάσει."



Θόδωρος Αγγελόπουλος – έφυγε ο σκηνοθέτης της ελληνικής ιστορίας

“Δεν έχω άλλο σπίτι από το ταξίδι”

“Δεν έχω άλλο σπίτι από το ταξίδι”

στο La Ivolution:

«Θόδωρος Αγγελόπουλος: στην αιωνιότητα, στο φως«


Paranoia

Another World Is Possible

«έζησα τριάντα χρόνια σε μια εποχή αδιάκοπα ταραγμένη, γεμάτη φόβο και ελπίδα,

και ήλπιζα ότι κάποτε θα τελείωναν ο φόβος και η ελπίδα.

Είμαι υποχρεωμένος να παραδεχτώ ότι όλα αυτά συνεχίζονται

και μάλιστα, στις δύσκολες στιγμές, θα έλεγε κανείς

ότι όλο και χειροτερεύουν»

Χέγκελ προς Κρούτσερ – 30 Οκτωβρίου 1819

Another World Is Possible